ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı üzerinden patlak veren kriz, uluslararası medyanın ve finans piyasalarının bir numaralı gündem maddesi olmaya devam ediyor. ABD merkezli Bloomberg haber ajansında Marc Champion imzasıyla yayımlanan kapsamlı bir analizde, ABD yönetiminin stratejisi masaya yatırıldı ve Beyaz Saray'ın beklentilerinin gerçeklikten uzak olduğu vurgulandı.
Starmer: İngiltere, ABD’nin Hürmüz Boğazı ablukasını desteklemiyor
Makalede, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının, ABD Başkanı Donald Trump'ın umduğu gibi hızlı bir zafere değil, felakete yol açabileceği belirtildi.
"ENERJİ ABLUKALARI SAVAŞ NEDENİDİR"
Analiz, enerji ablukalarının tarihsel olarak birer "savaş nedeni" (casus belli) olduğuna dikkat çekerek başlıyor. ABD'nin İkinci Dünya Savaşı öncesinde Japonya'ya uyguladığı topyekûn petrol ambargosunun sadece altı ay sonrasında Pearl Harbor saldırısının gerçekleştiği hatırlatılan yazıda, ekonomik ablukaların sonuç vermesinin zaman aldığı ve halihazırda kırılgan olan Körfez ateşkesinin büyük bir tehlike altında olduğu belirtildi.
Bloomberg analisti Champion, teoride İran'ın petrol ihracatını durdurmanın Tahran üzerindeki baskıyı artırmasının mantıklı göründüğünü, ancak bu stratejinin yalnızca "İslam Cumhuriyeti'nin Körfez'deki diğer enerji tesislerini vurarak misilleme yapmayacağına inananlar için" geçerli olduğunu ifade etti.
İRAN'IN 'DÖRTLÜ CAYDIRICILIK' STRATEJİSİ
Makaleye göre Trump yönetimi; İran'ın uranyum zenginleştirmesinden vazgeçmesini, balistik füze programını sınırlamasını ve Lübnan'daki Hizbullah'tan Yemen'deki Husilere kadar uzanan "ileri savunma" stratejisini (vekil güçlerini) terk etmesini istiyor.
Ancak analizde, bu unsurların İran'ın gözünde rejimi ABD ve İsrail saldırılarından koruyan yegane "caydırıcılar" olduğu vurgulanıyor. Dünyanın en önemli enerji darboğazını (Hürmüz) kontrol etme gücünü elinde bulunduran Tahran'ın, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında bu dört caydırıcı unsurdan vazgeçme ihtimalinin "neredeyse sıfır" olduğu belirtiliyor.
"TRUMP VE VANCE'İN YAKLAŞIMI HAYALPERESTLİK"
Analizin en sert eleştirilerinden biri de ABD liderliğine yöneltiliyor. Başkan Trump'ın "İranlıların müzakere masasına dönüp dönmemesi umurumda değil" sözleri ile Başkan Yardımcısı JD Vance'in "Washington'ın son teklifini reddetmek İran'a Amerika'dan daha fazla zarar verecek" şeklindeki açıklamaları makalede "hayalperestlik" (delusional) olarak nitelendirildi.
Trump'ın ve yakın danışmanlarının, "karşı tarafa daha fazla zarar vermenin savaşı kazanmakla aynı şey olmadığını" bir türlü anlayamadıkları ifade edildi. Ayrıca Trump'ın bir yandan savaşı kazandığını iddia ederken diğer yandan İran'ı yok etmekle tehdit etmesi, ABD askeri üstünlüğünün sahada başarıya dönüşmemesinden kaynaklanan bir "hayal kırıklığı" olarak yorumlandı.
Dışişleri Bakanı Fidan: Siyonizm ABD siyasi sistemini hacklemiş durumda
TEK ÇIKIŞ YOLU: ÖNKOŞULSUZ DİPLOMASİ
Bloomberg analizi, ABD yönetiminin bu şartlar altında hızlı bir zafer elde edemeyeceğini kabullenmesi gerektiği çağrısıyla son buluyor. İran rejiminin şu anda "üstünlüğü elinde tuttuğu" (whip hand) belirtilen yazıda, bunun nedeninin İran'ın düşmanlarından daha güçlü olması değil; Hürmüz'ü kapatabilme kapasitesi ve ortaya çıkacak ekonomik acıya kendi halkını katlandırma konusunda Trump'tan veya diğer Batılı ülkelerden daha istekli olması gösterildi.
Champion'a göre Washington'ın önünde iki seçenek var: Ya başarıya giden net bir yolu olmayan ve hem ABD'ye hem de dünyaya muazzam maliyetler yükleyecek bir savaşı tırmandıracaklar ya da ültimatomlarından en azından geçici olarak vazgeçerek, ateşkesin sağlandığı ve Hürmüz'ün açık olduğu daha gerçekçi bir zaman çizelgesinde müzakere masasına dönecekler.
