Avrupa Birliği (AB) genelinde 100 euroya dolan temel bir alışveriş sepeti, Numbeo veri tabanının 2026 yılı ortasına ait kayıtlarına göre, İsviçre'de 189,20 euroya çıkarken Moldova'da 57,20 euroya kadar indi.
New York merkezli 100 puanlık tabanı AB ortalamasına dönüştüren analiz, kıtadaki mutfak harcamalarının ülkeden ülkeye yüzde 132'yi aşan bir makasla açıldığını belgeledi.
Eurostat verilerine göre, AB genelindeki haneler gelirlerinin yüzde 13,6'sını gıda ve alkolsüz içeceklere, yüzde 23,6'sını ise konut ve temel faturalara ayırıyor.
KUZEY AVRUPA, LİSTEDE PAHALILIK ZİRVESİNE YERLEŞTİ
Euronews'te yer alan habere göre, market alışverişinin en yüksek maliyetle yapıldığı ilk beş ülkenin üçünü bünyesinde barındıran Kuzey Avrupa, fiyat liginde başı çekiyor.
Kıta genelinde zirveye oturan ülkelerin endeks puanları şöyle sıralandı:
— İsviçre: 189,2 puan (AB ortalamasından yüzde 89,2 daha pahalı)
— İzlanda: 183,6 puan
— Norveç: 154,4 puan
— Lüksemburg: 134,9 puan
— Danimarka: 128,4 puan
Kuzey hattındaki diğer ülkelerden Finlandiya 119,7 puanla, İsveç ise 116,6 puanla AB ortalamasının üzerinde seyretti.
Avusturya 124,5, İrlanda 122, Belçika 117,6 ve Hollanda 116,4 puanlık değerleriyle pahalılık skalasında öne çıkan diğer birlik üyeleri oldu.
BÜYÜK EKONOMİLERDE FRANSA LİSTENİN BAŞINI ÇEKİYOR
Kıtanın önde gelen 5 büyük ekonomisi kıyaslandığında, market kasasında tüketiciyi en çok zorlayan ülke Fransa olarak kayıtlara geçti.
Fransa'daki market fiyatları AB ortalamasının yüzde 27,5 üzerinde seyrederken, İspanya 89,7 puanlık seviyesiyle 5 büyükler arasında ortalamanın altında kalan yegane ülke unvanını aldı.
Fiyat düzeyleri birbirine son derece yakın seyreden diğer büyük ekonomilerden Birleşik Krallık 111,9 puan, Almanya 111,6 puan ve İtalya 110,2 puanla birlik ortalamasının üzerinde konumlandı.
DOĞU AVRUPA VE BALKANLARDA MARKET SEPETİ UCUZLUYOR
Avrupa Birliği sınırları dahilinde en ucuz market faturası, 66,7 puanlık endeksiyle AB ortalamasının yüzde 33,3 altında kalan Romanya'da ölçüldü.
Balkan coğrafyası ve AB adayı ülkelerde market etiketlerinin genel olarak çok daha geriden geldiği görüldü.
Bölgedeki diğer ülkelerin endeks değerleri şu şekilde kayıtlara girdi:
— Kuzey Makedonya: 59,8 puan
— Bosna-Hersek: 67,9 puan
— Sırbistan: 68,8 puan
Tabloya bakınca utanan çıkmadı: Türkiye, gıda enflasyonunda Avrupa rekoru kırdı
TÜRKİYE; FİYATTA ORTALAMA ALTI, ENFLASYONDA REKORTMEN
Türkiye, 82,1 puanlık market fiyatları endeksiyle AB ortalamasının altında yer almasına karşın Portekiz, Polonya ve Bulgaristan gibi bazı birlik üyelerinden daha pahalı çıktı.
Nominal market fiyatlarında ortalamanın altında kalan Türkiye, gıda enflasyonu söz konusu olduğunda tüm Avrupa'nın zirvesine yerleşti.
2026 Eylül ayında yayımlanan çalışmaya göre, Türkiye'de 2021 ile 2026 yılları arasındaki gıda enflasyonu yüzde 752'ye ulaştı.
18 ÜRÜNLÜK SEPETİN MALİYETİ 69 EUROYU BULDU
Numbeo veri tabanında yer alan 19 market ürününden sigaranın tüketim ve vergi farklılıkları nedeniyle elenmesiyle oluşturulan 18 ürünlük liste, 2026 Ekim ayında incelendi.
Herhangi bir ağırlıklandırma yapılmadan tek tek toplanan 18 temel ürünün AB genelindeki ortalama sepet maliyeti 69,84 euro seviyesine ulaştı.
Aynı 18 kalemlik temel alışveriş sepetinin ülkelere göre maliyeti şu şekilde hesaplandı:
— İsviçre: 137,90 euro
— Norveç: 116,10 euro
— Lüksemburg: 99 euro
— Avusturya: 88,10 euro
— Danimarka: 87,70 euro
— Fransa: 87,40 euro
— İtalya: 80 euro
— Almanya: 75,20 euro
— Birleşik Krallık: 69,10 euro
— İspanya: 63 euro
— Karadağ: 49,80 euro
— Bosna-Hersek: 49,80 euro
— Sırbistan: 49,70 euro
— Polonya: 49,60 euro
— Gürcistan: 46,90 euro
— Romanya: 45,90 euro
— Kosova: 45,50 euro
— Kuzey Makedonya: 43,90 euro
— Moldova: 41,10 euro
Avrupa'da gıda ucuzlarken Türkiye en yakın ülkeye 8 kat fark attı
TEMEL GIDADA COĞRAFYA ARASINDAKİ FARK UÇURUM OLDU
Ürün bazındaki somut fiyat karşılaştırmaları, aynı gıdanın farklı coğrafyalarda büyük fiyat farklarıyla satıldığını somutlaştırdı.
Danimarka'da 500 gramlık taze beyaz ekmek 3,18 euroya satılırken, aynı ürünün Bulgaristan'daki raf fiyatı 1,02 euroda kaldı ve aradaki fark üç katı aştı.
Standart 12'li yumurta kolisinin fiyatı Danimarka'da 4,52 euroya çıkarken, Estonya'da 2,69 euro olarak belirlendi ve yaklaşık 1,7 katlık fark ortaya çıktı.
DÜŞÜK FİYAT, HER ZAMAN YÜKSEK REFAH GETİRMİYOR
Tuscia Üniversitesi Öğretim Üyesi Ilaria Benedetti, bir marketteki etiketlerin arka planını şu sözlerle ifade etti:
"Bir mağazada satılan gıdanın fiyatı yalnızca gıdanın kendi maliyetinden oluşmuyor.
İşçilik ücretleri, enerji, kira, ulaşım ve vergiler de bu maliyetlerin içine giriyor ve zengin ülkelerde bu kalemler çok daha yüksek seviyelerde bulunuyor."
Uzman isim, bazı ülkelerde etiketler AB ortalamasının altında kalsa dahi hane halklarının bütçelerinden gıdaya çok daha yüksek bir hisse ayırmak zorunda kaldığını kaydetti.
Nitekim market fiyatlarının düşük seyrettiği Romanya'da aileler bütçelerinin yüzde 23,1'ini gıda ve alkolsüz içeceklere harcarken, Bulgaristan'da bu oran yüzde 20 barajının üzerinde seyrediyor.
Corvinus Üniversitesi Öğretim Üyesi Jeremias Mate Balogh ise satın alma gücü ile etiket fiyatları arasındaki çelişkiyi şu ifadelerle açıkladı:
"Daha düşük fiyatlar, mutlaka daha yüksek satın alınabilirlik anlamına gelmez.
Market ürünleri mutlak fiyatlar bakımından ucuz kalabilir ancak vergiler düşüldükten sonra elde kalan net gelire kıyasla vatandaş için çok daha az ulaşılabilir bir hale gelebilir."
Ülkeler arasındaki market fiyatı makasını belirleyen temel unsurları şu başlıklarla özetledi:
— Ücret düzeyleri, arazi ve iş gücü maliyetleri
— Perakende piyasasının rekabet yapısı ve vergilendirme sistemleri
— Döviz kurları, lojistik ve ulaşım giderleri
— Tarımsal verimlilik seviyeleri ve yerel tüketici tercihleri
Mutfaktaki korkunç fatura: 5 yıl önceki aynı market sepeti bugün 22 kat pahalıya doluyor
