İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Bölgesel İstihdam Ofisleri’nin (BİO) İstanbul’un istihdamında etkili 12 sektörden 39 firma ile yaptığı derinlemesine görüşmede asgari ücret artışının firma istihdamlarına etkisi araştırıldı. Araştırmaya göre uyumsuzluk son iki yılda yapısal bir soruna dönüştü. Araştırma sonuçlarına göre, uyumsuzluk sorunu başlıca iki nedenden kaynaklanıyor: Başlangıç ücretleri ve beceri açığı.
İSTİHDAMI FRENLİYOR
İş arayanların bir işi kabul etmek için talep ettikleri ücret tutarı ‘rezervasyon ücreti’ ile işverenlerce önerilen ücretler arasında son iki yıldır artan ciddi farklar işgücü arz ve talebini olumsuz etkiliyor. Söz konusu durum bir yandan istihdam artışını frenlerken diğer yandan da işsizliği artırıyor.
4 Ocak 2022 itibariyle net asgari ücret, yüzde 50 oranında artırılarak 2.825 TL’den 4.253 TL’ye Temmuz ayı itibariyle de yüzde 29,4 artırılarak 5.500 TL’ye yükseltilmişti. Araştırmada yapılan toplam artışın yüzde 94,7 olduğu hatırlatıldı.
Araştırmaya göre bazı sonuçlar şöyle:
-Yapılan asgari ücret artışları, firmaların büyük çoğunluğunun (yüzde87’si) işe alım kararını etkilememiştir.
-Asgari ücret artışları genelde firmaların eleman bulmalarını da kolaylaştırmamıştır.
-Firmaların tamamı artan enflasyonun, asgari ücretten eleman bulmayı her geçen gün zorlaştırdığını düşünmektedir.
-Asgari ücret artışının bazı sektörlerde kayıt dışı çalışmayı artıracak beklentisi yaygın.
-Çalışanların nerdeyse tamamı yıl içinde ara ücret artışı beklentisi içinde
-Firmaların çoğunluğu ücret artışı talebini olumlu karşılamış, yıl içinde ara ücret artışı yapmışlar ya da yapmayı planlamaktadır.
-Firmaların üçte ikisi artan girdi maliyetlerini fiyatlarına yansıtmakta zorluk yaşadıklarını belirtirken üçte biri fiyat artışı konusunda sorun yaşamadıklarını ifade etmiştir.
-Firmaların eleman temininde asgari ücrete ilave parasal yan haklar teklif etmeleri, ara artışlar yapmaları, “rezervasyon ücret-asgari ücret” uyumsuzluğunu gidermede etkili olmaktadır.
FİRMALAR ELEMAN BULMAKTA ZORLANIYOR
Araştırmaya göre firmaların üçte ikisi önümüzdeki 6 ayda istihdamını artırmayı planlıyor. Tüm sektörlerde hemen her firma, aradığı vasıflara sahip nitelikli işgücü bulmakta zorlanıyor. Firmalar diğer illerle karşılaştırıldığında İstanbul’da eleman bulmakta daha fazla zorluk yaşıyor. Neden olarak, yaşam maliyetinin daha yüksek olması ve daha çok firma/iş imkânı nedeniyle seçeneklerin daha fazla olması görülüyor.
İSTANBUL’DA ÇALIŞMAK İSTEYENLER KONAKLAMA TALEP EDİYOR
Özellikle yüksek kira artışları nedeniyle kirada oturan çalışanların çoğu ev sahipleri ile sorun yaşıyor. Bu İstanbul’dan göçü de gündeme getiriyor. Öte yandan, çalışmak için İstanbul’a göç etmek isteyen ve iş başvurusu yapan adaylar firmalardan konaklama imkânı talep ediyor. Araştırma sonuçlarında; yoğun istihdam yapan lojistik, imalat sektörü, hizmet-idari destek ve servis sektöründeki firmaların, konaklama imkânları sağlayarak İstanbul dışından işe alım yapmaya başladığına dikkat çekildi.
Piyasanın bir diğer çözümü ise özellikle imalat ve lojistik sektöründeki firmaların İstanbul’a komşu illere yakın alanlara faaliyetlerini taşımaları.
