Türkiye’de ekonomi yönetiminin bütçe üzerindeki yükü hafifletmek amacıyla başlattığı "destekleri kademeli olarak sonlandırma" stratejisi, enerji sektörünün ardından ulaşım sektörüne de sıçradı. Elektrik ve doğalgazda uygulanan kademeli tarife ve destek azaltma modellerinin bir benzerinin, Yüksek Hızlı Tren (YHT) bilet fiyatları için de gündeme alındığı öğrenildi.
BÜTÇE DİSİPLİNİ İÇİN YENİ ADIM
Ekonomi çevreleri, kamunun sunduğu mal ve hizmetlerdeki devlet sübvansiyonlarını azaltarak bütçe dengesini korumayı hedefliyor. Bu kapsamda ulaştırma alanında yapılacak olası bir düzenleme ile bütçeden YHT operasyonları için ayrılan payın kesilmesi ve işletme maliyetlerinin doğrudan bilet fiyatlarına yansıtılması planlanıyor.
ENERJİ SEKTÖRÜ EMSAL TEŞKİL EDİYOR
Söz konusu strateji, daha önce enerji alanında atılan adımları takip ediyor. Elektrikte 1 Ocak 2025’te yıllık 5 bin kilovatsaat olan destek sınırı, 1 Ocak 2026’da 4 bin kilovatsaate düşürülerek yüksek tüketimli aboneler destek kapsamı dışına çıkarılmıştı. Benzer şekilde, 4 Nisan’da doğalgazda başlatılan il ve ay bazlı kademeli tarife ile belirlenen sınırları aşan konut abonelerine yönelik devlet desteği sonlandırılmıştı. Şimdi ise benzer bir maliyet odaklı fiyatlandırma modelinin YHT için uygulanması tartışılıyor.
BAKANLIK KAYNAKLARI: GÖRÜŞ ALIŞVERİŞİ VAR, KARAR YOK
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı kaynakları, YHT biletlerinde devlet desteğinin sonlandırılmasına yönelik görüş alışverişlerinin yapıldığını doğruladı. Ancak yetkililer, konuya ilişkin henüz nihai bir kararın alınmadığının altını çizdi. Planlanan düzenlemenin hayata geçmesi durumunda, YHT bilet fiyatlarının piyasa maliyetleri esas alınarak yeniden belirleneceği ve bu maliyet artışının belli bir takvim çerçevesinde fiyatlara yansıtılacağı belirtiliyor.
BÖLGESEL TRENLER VE BANLİYÖLER KAPSAM DIŞI
Yapılan değerlendirmelerde, YHT dışındaki raylı sistem ulaşımının mevcut statüsünü koruyacağı ifade edildi. Bakanlık kaynaklarından edinilen bilgilere göre; ana hat trenleri, bölgesel trenler ve banliyö hatlarına yönelik uygulanan devlet desteklerinde herhangi bir değişiklik öngörülmüyor. Bu hatlarda sosyal devlet ilkesi gereği sübvansiyonlu taşımacılık hizmeti devam edecek.
TCDD TAŞIMACILIK AŞ’NİN MALİ TABLOSU
Desteğin kaldırılması tartışmalarının merkezinde, işletmeci kuruluşun mali verileri de yer alıyor. Kayıtlara göre TCDD Taşımacılık AŞ, 2024 yılını 25 milyar 79 milyon 636 bin 706 TL zarar ile kapattı. Bütçeden aktarılan payın kesilmesi durumunda, bu devasa zararın karşılanması ve işletme giderlerinin sürdürülebilirliği için bilet fiyatlarının maliyet endeksli bir yapıya kavuşturulması bekleniyor.
Düzenlemenin yasallaşması veya kesinleşmesi halinde, YHT biletlerinin hangi oranda artacağı ve uygulamanın ne zaman başlayacağı ekonomi yönetiminin takvimine göre netlik kazanacak.
