Dünyanın en büyük çevre sorunlarından biri olan plastik atıklar için umut verici bir keşfe imza atıldı. 2022 yılında Biyolog Fazal Haq tarafından Pakistan'daki bir atık alanında fark edilen "Aspergillus tubingensis" adlı mantar, insan yapımı atıklara karşı doğanın verdiği en güçlü yanıt oldu. Normal şartlarda 500 yıla kadar doğada kalabilen poliüretan bazlı plastikleri besin kaynağı olarak kullanan bu mikroorganizma, çevre temizliğinde devrim yaratmaya hazırlanıyor.
SEKİZ YILLIK ATIKTAN ÇIKAN YAŞAM SİNYALİ
Biyolog Fazal Haq'ın sekiz yıldır toprak altında bekleyen bir plastik şişe üzerinde rastladığı beyaz ipliksi yapılar, laboratuvar ortamında incelendiğinde şaşırtıcı sonuçlar verdi. Laboratuvarda temiz bir plastik yüzeye yerleştirilen bu mantar türü, sadece 21 gün içerisinde plastiği tamamen parçalayarak geride ince bir toz bıraktı. Yapılan analizler, mantarın salgıladığı özel enzimler sayesinde plastik moleküllerini karbon ve hidrojene ayırıp enerji olarak tükettiğini kanıtladı.
6 AYDA BİR ÇÖPLÜK YOK OLDU
Keşfin ardından gerçekleştirilen saha deneyleri, yöntemin gücünü bir kez daha ortaya koydu. Bir tonda yakın plastik atığın mantar sporlarıyla temas ettirildiği deneyde, 2 ay sonunda atık miktarının %80'i temizlendi. Altıncı ayın sonunda ise devasa atık alanından eser kalmadı. Ne bir kimyasal işleme ne de yakma yöntemine ihtiyaç duyulmadan, tamamen biyolojik bir süreçle doğa kendi kendini arındırdı.
GENETİK MÜDAHALE İLE 10 KAT DAHA HIZLI PARÇALAMA
Mantarın doğal ortamdaki yavaş çoğalma hızı, MIT’li biyologların devreye girmesiyle çözüldü. Genetik olarak güçlendirilen yeni bir varyant, orijinal türe göre 10 kat daha hızlı büyüme kapasitesine kavuştu. Bu geliştirilmiş versiyonun, plastiği parçalama süresini sadece 2 güne indirdiği belirtiliyor. Hindistan'da 5.000 tonluk bir alanda denenen pilot projede ise sadece bir yıl içerisinde alanın %80'i plastiklerden arındırıldı.
2025'TE ENDÜSTRİYEL ÜRETİM BAŞLIYOR
Dünya genelinde biriken 8 milyar tonluk devasa plastik yığınına karşı bu mantar sporlarının 2025 yılı itibarıyla endüstriyel ölçekte kullanılması planlanıyor. Çöplüklerden okyanus temizliğine kadar geniş bir yelpazede kullanılması hedeflenen bu yöntem, biyolojinin en etkili çevre koruma araçlarından biri olmaya aday. Uzmanlar, bu keşifle birlikte çözümün bazen icat edilmek yerine doğada fark edilmeyi beklediğini vurguluyor.
