Türk edebiyatında eleştiri, biyografi ve deneme türlerinde yarım asrı geride bırakan Necmettin Turinay, Edebiyat Ortamı dergisinin Ocak-Şubat 2026 sayısında kapsamlı bir dosya ile selamlanıyor. Genel Yayın Yönetmeni Mehmet Kurtoğlu, ‘Kendi Türküsünü Çığıran Yazar: Necmettin Turinay’ başlıklı sunuş yazısında Turinay’ın Türk kültür hayatındaki özgün yerine dikkat çekiyor. Kurtoğlu yazısında, Turinay’ın metinlerinin sadece birer inceleme olmadığını, aynı zamanda klasik Türk edebiyatı ile modern duyarlılık arasında kurulan sağlam bir köprü olduğunu vurguluyor. Turinay’ın “metnin ruhuna nüfuz eden” tarzının, günümüz edebiyat ortamı için bir hafıza tazeleme niteliği taşıdığını belirtiyor.
Selçuk Karakılıç’ın editörlüğünde hazırlanan dosyaya edebiyat dünyasının önemli isimleri farklı pencerelerden katkı sağladı. İçindekiler bölümü ve dosya detaylarına bakıldığında, Turinay’ın çok yönlü entelektüel kimliğinin titizlikle işlendiği görülüyor. Derginin 4. sayfasından itibaren başlayan dosya, Turinay’ın hem akademik titizliğini hem de sanatçı duyarlılığını mercek altına alıyor. Necmettin Evci ‘Yatağını Zorlayan Nehir’ başlıklı yazısıyla Turinay’ın düşünce dünyasındaki akışkanlığı incelerken, Mehmet Çetin ‘Necmettin Turinay’ı Tanıma ve Keşfetme’ makalesinde yazarın edebi kimliğini çözümlüyor. Faruk Turinay ‘Uzak Yakın, Neredeyse Merkezde Bir Yer: Necmettin Turinay’ başlığıyla hem şahsi hem de edebi bir perspektif sunarken, Nuray Alper ‘Bir Münekkit Olarak Necmettin Turinay’ yazısında Turinay’ın eleştirmen kimliğine odaklanıyor. Muhsin Macit ‘Mesnevileri Roman Niyetine Okuyabilir miyiz?’ sorusu üzerinden Turinay’ın klasik metinlere yaklaşımını değerlendirirken, Leyla Yıldız ‘Necmettin Turinay’ın Dört Mevsim Yazış Hikâyesi’ ile yazarın çalışma disiplini ve verimliliğini ele alıyor. Bayram Bilge Tokel ‘Kırk Yıllık Dostluğun İzinden’ başlıklı yazısıyla usta yazarın insani ve kültürel portresini çizerken, merhum Sadık Yalsızuçanlar ‘Necmettin Turinay’ın Gelenek ve Yenilikle Dolu Dünyası’ makalesinde yazarın bu iki kavram arasındaki sentezini tahlil ediyor. Son olarak Selçuk Karakılıç ‘Necmettin Turinay’ın Sanat Felsefesi’ yazısıyla dosyanın teorik kapanışını yapıyor.
Bu sayıyı diğerlerinden ayıran diğer bir özellik ise Edebiyat Ortamı Yayınları’ndan çıkan bir eserin de okura ücretsiz sunulması. Selçuk Karakılıç tarafından hazırlanan ‘Sanatkar Bir Denemeci - Necmettin Turinay’ adlı kitap, derginin bir özeti değil, usta yazarın düşünce atlasını çıkaran bağımsız ve kalıcı bir eser olarak kütüphanelerdeki yerini almayı bekliyor. Edebiyat Ortamı dergisi online kitap satış platformlarından ve kitabevlerinden temin edilebilir.
ELEŞTİRİNİN MİMARİSİNİ ANLATAN BİR RÖPORTAJ
Dosyanın en can alıcı bölümlerinden biri olan kapsamlı söyleşiyi, dosyayı yayıma hazırlayan Selçuk Karakılıç gerçekleştirmiş. Karakılıç’ın “Edebiyatın bugünkü çıkmazları ve eleştirinin işlevi” üzerine sorduğu sorulara Turinay, sarsıcı ve ufuk açıcı yanıtlar veriyor. Turinay, eleştirinin bir eseri “yıkmak” değil, aksine o eserin içinde gizli olan “mimariyi” gün yüzüne çıkarmak olduğunu ifade ederken şu tespitte bulunuyor: “Eleştiri, metnin içindeki o görünmez geometriyi keşfetme sanatıdır; biz eseri yargılamayız, eserin kendi içindeki imkanları uyandırırız”. Özellikle günümüzdeki hızlı tüketim edebiyatına ve dijitalleşmenin getirdiği yüzeyselliğe dair uyarılarda bulunan usta yazar, edebiyatın insanın kendi ruhuna yaptığı en asil yolculuk olduğunu savunuyor. Dilin bu süreçteki hayati rolünü, “Dil bir araç değil, o asil yolculuğun bizzat kendisidir; kelimelerin izzetini koruyamayan, hakikate de ulaşamaz” sözleriyle vurguluyor. Yazmanın sadece kağıda dökmek olmadığını, aksine bir “hayat tasavvuru inşa etmek” olduğunu belirten Turinay, genç kuşaklara sabır ve titizlik tavsiye ederek şu nasihatte bulunuyor: “Gerçek edebiyat, gürültüde değil sükûnetin içinde filizlenir; bugünün yazarı, anlık beğenilerin kölesi olmak yerine asırların derinliğine talip olmalıdır”.
