Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen Geleceğe Miras ve Taş Tepeler projeleri kapsamında Şanlıurfa’daki Neolitik yerleşimlerde heyecan verici gelişmeler yaşanıyor. Taş Tepeler Projesi Koordinatörü Prof. Dr. Necmi Karul’un sunduğu son verilerin ardından, bölgenin turizm ve bilim dünyasındaki konumunu güçlendirecek adımlar atıldı.
Kazıların 6’ncı sezonunda 2 bin 700 metrekarelik devasa bir alanda son derece iyi korunmuş yaklaşık 70 konut ve özel yapı gün yüzüne çıkarıldı. MÖ 9’uncu binyılın ortalarına tarihlenen ve Neolitik Çağ'dan Roma Dönemi'ne, oradan da günümüz köy yaşantısına uzanan çok katmanlı yapısıyla "yaşayan bir höyük" niteliği taşıyan Sayburç’un, Açık Hava Müzesi ve Öncü Köy Müzesi olarak düzenlenmesine karar verildi.
Kamulaştırılan alandaki geleneksel köy yapıları restore edilerek, geçmiş ile günümüzü bağlayan benzersiz bir müze konsepti oluşturulacak.
MİMARLIK VE MİTOLOJİ TARİHİNİ DEĞİŞTİREN KEŞİF: KARAHANTEPE
Buzul Çağı’nın ardından insanlığın ilk kez yerleşik yaşama geçtiği ve "mega köylerin" kurulduğu Şanlıurfa coğrafyasında yer alan Karahantepe, insanlık tarihinin bilinen en eski mimari ögelerine ev sahipliği yapıyor.
Arazide yürütülen incelemelerde Karahantepe’nin;
İLK MİMARİ ELEMANLAR: Merdiven, pencere ve yapı fiziğinde devrim niteliği taşıyan "köşe" kavramının tarihteki en erken örneklerini barındırdığı,
MİTOLOJİK KÖKENLER: İnanç sistemleri ve mitlerin doğuşuna dair ilk görsel ve sembolik anlatıları içerdiği,
MÜHENDİSLİK HARİKALARI: Dönemin gelişkin av teknolojileri ve su mühendisliği uygulamalarının izlerini taşıdığı belirlendi.
YUVARLAK PLANDAN DÖRTGEN PLANA: "HANE" KAVRAMININ DOĞUŞU
Sayburç ve Karahantepe’deki kazılar, insanlığın barınma kültüründeki büyük kırılmayı da gözler önüne seriyor. Sayburç’ta tespit edilen anıtsal T biçimli dikilitaşlar, kabartmalar ve insan yüzlü kaidelerin yanı sıra, konut mimarisinin yuvarlak plandan dörtgen plana geçişi net biçimde belgelendi. Bu durum, sosyolojik açıdan günümüz "ev" ve "hane" kavramlarının ilk kez bu topraklarda şekillendiğini kanıtlıyor.
"ŞANLIURFA’DA YENİ BİR DÖNEME HAZIRLANIYORUZ"
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Taş Tepeler Projesi heyetiyle gerçekleştirdiği zirvenin ardından yaptığı değerlendirmede şu ifadeleri kullandı:
"İnsanlık tarihinin en büyük dönüşümlerinin gerçekleştiği Şanlıurfa’da yeni bir döneme hazırlanıyoruz. Buzul Çağı’nın ardından ilk yerleşik yaşamın ve 'mega köylerin' ortaya çıktığı bu eşsiz coğrafyada; Karahantepe mimarlık tarihi açısından devrim niteliğindeki keşifleri barındırırken, Sayburç yerleşik yaşamın ve mimarinin dönüşümünü gözler önüne seriyor. Sayburç’ta açığa çıkardığımız yaklaşık 70 yapının ardından yerleşimi açık hava müzesine, geleneksel köy yapılarını ise öncü bir köy müzesine dönüştürmeyi planlıyoruz."
Şanlıurfa kent merkezine yakınlığı ve Gaziantep yolu üzerindeki stratejik konumu sayesinde Sayburç, bölgeye gelecek yerli ve yabancı ziyaretçiler için Taş Tepeler rotasının en önemli duraklarından biri olacak.
