Bilim insanlarından, küresel sağlık için nadir ama oldukça ölümcül bir tehdit unsuru olan “serbest yaşayan amipler” konusunda uyarı geldi. Özellikle “beyin yiyen amip” olarak bilinen Naegleria fowleri, sıcak tatlı sularda görülmesi ve yüksek ölüm oranı taşımasıyla endişe yaratıyor.
SERBEST YAŞAYAN AMİPLER NE OLUYOR?
Serbest yaşayan amipler, konakçı ihtiyacı olmadan toprak ve suda yaşayabilen tek hücreli organizmalardır. Göller, nehirler, kaplıcalar ve yetersiz klorlanmış su sistemlerinde de bulunabiliyorlar. Şekil değiştirme yetekleri sayesinde zorlu şartlarda bile hayatta kalabiliyorlar.
Naegleria fowleri, genelde 30-40 derece aralığındaki sıcak tatlı sularda yaşamaktadır. Enfeksiyon, kirli suyun burundan girmesiyle meydana çıkar. Amip, burun yoluyla beyne ulaşarak ölümcül beyin enfeksiyonuna yol açar. Hastalığın ölüm oranı %95’ten fazladır.
Bu amipler, biyofilmler içinde saklanabildikleri ve koruyucu kist yapıları oluşturabildikleri için klor gibi dezenfektanlara karşı direnç gösterebiliyorlar. Bu da, özellikle sıcak havalarda ve bakımı yetersiz su sistemlerindeki riski artırmaktadır.
Serbest yaşayan amipler, tüberküloz ve lejyoner hastalığına neden olan bakteriler gibi bazı tehlikeli mikropları kendi içlerinde barındırarak koruyabiliyor. Bu da, patojenlerin çevrede daha uzun süre hayatta kalmasına ve daha dirençli hale gelmesine neden olabilir.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ RİSKİ ARTIRAN BİR FAKTÖR
Uzmanlar iklim değişikliğinin, suların daha sıcak hale gelmesine neden olarak Naegleria fowleri’nin yayılabileceği alanı genişlettiğini belirtiyor. Daha uzun yaz mevsimleri ve rekreasyonel su kullanımındaki artış, insan maruziyetini artırıyor.
MUSLUK SUYU KULLANMAK RİSKİ ARTIRIYOR MU?
Uzmanlar, musluk suyu içmenin risk oluşturmadığını belirtiyor. Enfeksiyon sadece suyun burun yoluyla girmesiyle oluşuyor. İyi bakımlı havuzlarda yüzmenin riski ise daha düşük.
KORUNMA YOLLARI NELERDİR?
Sıcak ve durgun tatlı sularda başı suya sokmaktan kaçınmak, burun mandalı kullanmak, kontakt lens hijyenine dikkat etmek ve burun yıkama için sadece steril ya da kaynatılmış su kullanmak tavsiye ediliyor. Tatlı suya maruz kaldıktan sonra şiddetli baş ağrısı, ateş ya da boyun tutulması gibi belirtiler olursa vakit kaybetmeden doktora başvurulması hayati önem taşıyor.
