Modern yaşamın getirdiği yoğun tempo, milyonlarca insanı hafta içi uykusuz bırakıyor. Cumartesi ve Pazar günleri saatlerce uyuyarak bu açığı kapatma stratejisi ise toplumda en yaygın teselli yöntemlerinden biri. Bilim insanları, bu alışkanlığın sadece bir yanılsama olduğunu ve hafta içi biriken bilişsel ve fiziksel yıkımın, iki günlük maraton uykusuyla ortadan kaldırılamayacağını belirtti. Yapılan araştırmalara göre, uyku düzenindeki bu dengesizlik biyolojik saati bozarak metabolik hastalıklara davetiye çıkarıyor.
UYKU BORCU KAPATILAMIYOR
Hafta sonu uykusunun telafi edici gücü üzerine yapılan en kapsamlı çalışmalardan biri, Current Biology dergisinde yayımlandı. Colorado Boulder Üniversitesi tarafından yürütülen bu araştırmada, hafta sonu fazladan uyumanın, hafta içi yetersiz uykudan kaynaklanan metabolik bozulmaları (örneğin insülin duyarlılığındaki azalma) düzeltmediği saptandı.
Hafızanızı tehdit eden gizli tehlike! Kan şekerindeki büyük yükselmeler demans riskini artırıyor
Araştırmanın sonuçları oldukça çarpıcı! Hafta sonu uyku süresini uzatan deneklerin, normal düzenine devam edenlere göre akşam yemeği sonrası daha fazla atıştırma yaptığı ve kilo almaya daha yatkın olduğu gözlemlendi. Bilim insanları, uyku düzenindeki bu dalgalanmayı sosyal jetlag olarak tanımlıyor.
BİLİŞSEL PERFORMANS GERİ GELMİYOR
Bir diğer önemli veri ise Journal of Applied Physiology dergisindeki makalelere dayanıyor. Araştırmalar, sadece birkaç gece süren uykusuzluğun bile dikkat, odaklanma ve hafıza üzerinde ciddi tahribatlar yarattığını gösteriyor. Hafta sonu 10-12 saat uyusanız dahi, beynin tepki süresi ve karar verme mekanizmaları hafta içindeki o "dinç" seviyesine tam olarak geri dönemiyor. Yani, uykusuz geçen bir gecenin bilişsel maliyeti, sonraki üç gecelik kaliteli uykuyla ancak dengelenebiliyor.
UYKU SAATLERİNDE İSTİKRAR ŞART
Dünya genelindeki uyku uzmanları ve Sleep Foundation gibi kuruluşlar, hafta sonu ve hafta içi arasındaki uyku süresi farkının bir saati geçmemesi gerektiğini savunuyor. Vücudun sirkadiyen ritmini (biyolojik saatini) korumak için her gün aynı saatte yatıp aynı saatte kalkmak, metabolizmayı korumanın en etkili yolu olarak görülüyor.
Bilimsel makaleler, kronik uyku borcunun tip 2 diyabet, obezite ve kalp damar hastalıkları riskini artırdığını defalarca kanıtlamıştır.
