Sınav döneminin gelmesiyle birlikte öğrenciler üzerindeki baskı giderek artıyor. Uzmanlar, sınav kaygısının doğru yönetilmediğinde aylarca verilen emeği ve performansı olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarıyor. Ankara Güven Hastanesi Çayyolu Tıp Merkezi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hastalıkları Bölümü’nden Uzman Doktor Özge Çelik Büyükceran, sınav kaygısının normal sınırlar içinde kaldığında faydalı olabileceğini, ancak bu sınır aşıldığında ciddi sorunlara yol açabileceğini vurguladı.
"KAYGI ÇOK YÜKSELDİĞİNDE UNUTKANLIK VE MOTİVASYON KAYBI BAŞLIYOR"
Sınav kaygısının aslında beynin doğal bir tepkisi olduğunu belirten Uzman Doktor Özge Çelik Büyükceran, dozunda kaygının odaklanmaya yardımcı olduğunu ifade etti. Ancak dengenin kaçması durumunda tehlike çanlarının çaldığını belirten Büyükceran şu uyarılarda bulundu:
"Az miktarda kaygı performansı artırabilir. Ancak kaygı çok yükseldiğinde dikkat dağınıklığı, unutkanlık, uykusuzluk ve motivasyon kaybı gibi sorunlar ortaya çıkabilir."
Kaygının, sınavı bir öğrenme deneyimi değil de "kişisel değerin ölçütü" olarak algılandığında zararlı bir hal aldığının altını çizen uzman, bu noktada en büyük görevin ailelere düştüğünü söyledi.
AİLELER DİKKAT: "KAÇ NET YAPTIN?" DEMEYİ BIRAKIN!
Ebeveynlerin sıkça yaptığı hatalardan birinin çocuğu yalnızca sonuç üzerinden değerlendirmek olduğunu dile getiren Büyükceran, kurulması gereken doğru iletişimi şu örneklerle özetledi:
"‘Kaç net yaptın?’ yerine ‘Çalışma düzenini koruyabildin mi?’ ya da ‘Elinden geleni yapabildin mi?’ gibi ifadeler çocuk üzerinde çok daha sağlıklı bir etki oluşturur. Çocuğun ortaya koyduğu çabayı fark edip desteklemek, onun özgüvenini ve iç motivasyonunu güçlendirir."
SINAV GÜNÜ VE ÖNCESİ İÇİN ALTIN TAVSİYELER
Kaygıyla başa çıkmak için öğrencilerin uygulayabileceği somut yöntemlere değinen Uzman Doktor Büyükceran, son gece yoğun çalışmanın zararlarına dikkat çekerek şunları önerdi:
Planlı ilerleyin: Son geceye yüklenmek yerine planlı ve sürdürülebilir bir program oluşturmak kaygıyı ciddi ölçüde azaltır.
Nefes egzersizi yapın: Sınav öncesinde birkaç dakika kontrollü nefes almak heyecanı yatıştırmada oldukça etkilidir.
Yaşam rutinine özen gösterin: Uyku düzeni, sağlıklı beslenme ve ders aralarında verilen kısa molalar zihinsel performans için kritik öneme sahiptir.
NE ZAMAN PROFESYONEL DESTEK ALINMALI?
Öğrencilerin mükemmel olmak zorunda olmadıklarını kendilerine hatırlatmaları gerektiğini belirten Uzman Doktor Özge Çelik Büyükceran, profesyonel yardım eşiğini ise şu sözlerle çizdi:
"Kaygı hali günlük işlevselliği bozuyor ve uzun süre devam ediyorsa profesyonel destek alınması faydalı olabilir. Bazen bu belirtiler yalnızca sınav baskısıyla değil, altta yatan farklı psikolojik süreçlerle de ilişkili olabilir."
