Bilim insanları, Antarktika’nın derinliklerindeki antik buz tabakalarında, geçmişte meydana gelen süpernova patlamalarından kalma radyoaktif yıldız tozları tespit etti. Yaşları 40 bin ile 80 bin yıl arasında değişen buz örneklerinde bulunan "demir-60" izotopu, Güneş sisteminin on binlerce yıldır içinden geçmekte olduğu yerel kozmik buluttan Dünya’ya ulaşan ilk doğrudan kanıtları sundu.
KORUYUCU KALKANI AŞAN KOZMİK TOZLAR ANTARKTİKA'DA KORUNDU
Güneş sistemimiz, on binlerce yıllık süreç boyunca uzay boşluğunda "Yerel Yıldızlararası Bulut" olarak isimlendirilen gaz, toz ve plazmadan oluşan devasa bir kümenin içinde yol alıyor. Yapılan son bilimsel araştırmalar, bu kozmik bulutun içinde sürüklenen yıldızlararası tozların, Güneş sisteminin sahip olduğu koruyucu kalkanı aşmayı başararak Dünya’ya kadar ulaştığını ortaya koydu. Yeryüzüne düşen bu kozmik materyallerin, Antarktika’nın el değmemiş buzullarında milyonlarca yıldır bozulmadan korunduğu belirlendi.
300 KİLOGRAMLIK ANTİK BUZDA HASSAS ANALİZ
Kozmik tozların kökenini ve izlediği rotayı kesin olarak belirlemek isteyen araştırma ekibi, Antarktika’dan çıkarılan ve 40 bin ila 80 bin yıl öncesine ait olan 300 kilogramdan fazla buz örneğini mercek altına aldı. Laboratuvar ortamında yürütülen hassas süreç şu adımlarla gerçekleştirildi:
KİMYASAL AYRIŞTIRMA: Özel yöntemlerle eritilen antik buz örnekleri, içindeki elementlerin ayrıştırılması için bir dizi kimyasal işlemden geçirildi.
KÜTLE SPEKTROMETRİSİ: Ayrıştırılan parçacıklar, atomları yüksek hızlarda ivmelendirerek izotopları birbirinden ayıran gelişmiş bir kütle spektrometrisi tekniğiyle analiz edildi.
SÜPERNOVA KANITI: Yapılan mikroskobik incelemelerin sonucunda, evrende yalnızca devasa yıldızların patlaması yani süpernovalar esnasında sentezlenebilen nadir "demir-60" izotopunun izlerine ulaşıldı.
GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE YILDIZ TOZU MİKTARINDAKİ BÜYÜK DEĞİŞİM
Araştırmacılar, elde ettikleri verileri daha anlamlı kılmak adına geçmiş yıllarda toplanan taze kar örneklerindeki demir-60 miktarı ile bu antik buz tabakalarından çıkan değerleri karşılaştırdı. Yapılan kıyaslama, bilim dünyasında şaşkınlık yaratan bir gerçeği açığa çıkardı:
Antik döneme ait buz örneklerinde tespit edilen demir-60 izotopu miktarının, günümüzdeki taze kar örneklerine kıyasla çok daha düşük olduğu saptandı. Bu durum, 40 bin ila 80 bin yıl önceki dönemde Dünya atmosferine giriş yapan yıldızlararası toz yoğunluğunun, günümüze göre belirgin şekilde az olduğunu gösterdi.
KOZMİK BULUTUN DOĞRUDAN YILDIZ PATLAMASIYLA BAĞLANTISI KANITLANDI
Astrofiziksel zaman parametreleri açısından oldukça kısa sayılabilecek bir süre zarfında yaşanan bu yoğunluk değişimi, uzmanların dikkatini milyonlarca yıl önce meydana gelmiş uzak patlamalar yerine, Dünya'ya çok daha yakın ve yerel bir kaynağa yöneltmesini sağladı. Araştırma ekibi, bu verilerin Güneş sistemini çevreleyen yerel kozmik bulutun geçmişte doğrudan bir yıldız patlaması sonucu oluştuğunu ya da bu patlamayla doğrudan bağlantılı olduğunu kanıtladığını ifade ediyor.
SIRADA DAHA ESKİ BUZ TABAKALARI VAR
Space'ın haberine göre; Güneş sistemimizin, Yerel Yıldızlararası Bulut adı verilen bu kozmik kümenin içinde yaklaşık 124 bin yıldır seyahat ettiği ve birkaç bin yıl sonra bu bölgeden tamamen ayrılacağı hesaplanıyor. Sistemimizin kozmik geçmişine ışık tutmayı hedefleyen uzmanlar, bir sonraki aşamada Güneş sisteminin bu toz bulutuna girmesinden önceki dönemi aydınlatabilmek için, 80 bin yıldan daha eski buz tabakalarını incelemeyi planlıyor.
