Paranın icadı neredeyse insanlık tarihi kadar eski. Mal alıp satmak, bunların hesabını tutmak için her coğrafyada farklı metotlar geliştirildi. Paranın ilk kullanımında çoğunlukla kendisi bizatihi değer ifade eden gümüş, bakır, altın ya da kilo hesabıyla buğday gibi ürünler para yerine geçti. Nihayetinde mal değiş tokuşuna aracılık eden ürünün kendisi bir değere sahipti ve kendisine güven duyulan da bu ürünün kendisi idi.
Hacimli ve sürekli alışverişlerin yoğunlaşması, yüksek miktarda altın, bakır ya da benzeri metalleri taşımanın zorlaşması derken kâğıt ödeme araçları gelişti. Bir bankaya, bankere altınınızı teslim edip yerine bir makbuz alınca o makbuzu istediğinize verme imkânı ticareti kolaylaştırdı. Elinize tutuşturulan kâğıt karşılığında altın alacağınızı garanti eden de birincisi hukuk devleti ikincisi kağıttaki imza idi. Yani önce imzası olan bankerin sözünü tutacağına sonra sözünü tutmazsa hukukun işleyeceğine duyulan güven üzerine inşa edildi modern ticaret sistemi.
17. yüzyıldaki bu icat zamanla devletlerin imtiyazına dönüştü. Bugün banknotun değeri altına çevrilebilmesinden değil, onu çıkaran devletin ve merkez bankasının kurumsal güvenilirliğinden geliyor. Banknotun üzerindeki imza bu taahhüdün sembolü. Banknotların altındaki imza da nihayetinde devlete ait.
Asırlardır ayakta duran bir sisteme yeni bir icat getirmek Türkiye’ye kısmet oldu. Milyarlarca liralık kâğıt paranın altına devlet güvencesi adına imza atan, aslında değersiz kâğıt parçaları
karşılığında mal alınıp satılmasını mümkün kılan imza sahipleri, sadece ülke tarihinde değil küresel finans piyasalarında da müstesna bir dolandırıcılık soruşturması nedeniyle içerideler. Daha önceki Merkez Bankası Başkan Yardımcıları Erkan Kilimci ve Taha Çakmak tutuklu. Kendileri içeride ama imzaları ile değerini garanti ettikleri paralar hala dolaşımda. Cebimizde asrın finans piyasası yolsuzluğu iddiaları nedeniyle tutuklananların imzalarının bulunduğu paraları taşıyoruz. Emrah Şener ise başka dosyadan ev hapsinde.
İmzalar sembolik belki ama neyi temsil ettikleri pek de sembolik değil. Bir kişi olsa, en fazla iki kişi olsa bireysel yoldan çıkma denilip geçilebilir. Ancak dolandırıcılık soruşturmasında paraya imza atan üç Merkez Bankası Başkan Yardımcısı’nın yanında o paranın güvenle dolaşması, gönül rahatlığı ile alınıp satılması için imza yetkisine sahip Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) üyeleri, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) yetkilileri de içeride. BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu, Merkez Bankası Başkanı iken milyonlarca insanın fiilen fakirleşmesini getiren politikaları nedeniyle değil de fon dolandırıcılığında hakkındaki iddialar nedeniyle görevi bıraktı.
Kavcıoğlu o kadar rahat ki, Sözcü Gazetesi’nden İsmail Saymaz’a konuşurken krizin odağındaki şirketlerin işlemlerini yaparken, başkaları aynı şartları sağlasa bile kolay kolay alamadıkları izinleri sanki haklarında hiç tereddüt olmayan şirketlere otomatik vermiş kadar kendinden emin. Eğer mesele diğer kurumların “Tamam” demesi ise sizin orada ne işiniz vardı sorusu havada. Şimdi onun hakkında ne yapılacağı da ayrı muamma. Kanunlarda belirlenen kamuya hizmet işini değil de sizin işinizi yapması için isimler atadığınızda bir süre sonra kendi işlerini de araya sıkıştırdıklarını görmüş olduk.
Burada içeri alınan, görevden affını isteyen isimlerin hepsi nihayetinde birer birey. Tesadüf olamayacak kadar organize bir kötülüğün sadece bireylerin şahsi hırslarıyla açıklanması imkânsız. Bu kadar yetkili imza sahibinin kötülük organize etmesine izin veren, buna zemin hazırlayan, suçluları kollayan sistem olduğu yerde duruyor. Benzer bir kötülük sarmalının tekrar kurulmayacağına dair güvence de yok. Bu kadar çok kritik makam sahibinin aynı çıkar ağı içinde hareket edebilmesine izin veren kurumsal yapı, atama mantığı yerinde duruyor.
Bugün bile tartışılan mesele kimlerin sorumlu olduğu, dolandırıcılığa karışanların isim listeleri, bunların açıklanıp açıklanmayacağı. Aynısının tekrar yaşanmaması için asıl sorunun kaynağına dair özellikle iktidardan ses yok.
İktidar sorunu çözmeyi değil, yönetmeyi tercih ediyor. Daha önce sönümlenen onlarca kriz gibi bunda da zamana ihtiyacı olduğunu düşünüyor. Meseleyi kökünden çözmek niyeti ve mevcut şartlarda imkânı da yoksa başka yerlerden başka krizler patlaması sadece zaman ve kısmet meselesi.
