Back To Top
Sevgili yolsuzluk

Sevgili yolsuzluk

 - Son Güncelleme: 28.08.2019 Çarşamba 09:20
- A +

Yolsuzluk üzerine düşünürken birdenbire dilime geldi ‘sevgili yolsuzluk.’

Başka bir şey bulamadın mı düşünecek?

Bugün bulamadım.

Baktım, acaba neye yolsuzluk diyoruz?

TDK şaka yapmış. 1. Maddeye “Yolsuz olma, yolu bulunmama durumu” tarifini koymuş.

Örnek cümlesi de şu: Kasabamız yolsuzluktan yıllarca sönük kaldı.

Güzelmiş. Böyle yolsuzluğa can kurban!

Herhalde bizim asıl meselemiz olan mecazi anlamdaki yolsuzluk, örnek cümledeki kasabaya yol yapmaya niyetlendiğimiz zaman başlıyor.

Yol yaparken malzemeden çalacaksın, yeni ‘hakediş’ler icat edip devleti söğüşleyeceksin, yol yapma işini bilene ya da hak edene değil, para kazandırmak istediğin arkadaşa, imamın hutbede okuduğu ayeti çarpıtarak bir yakınına, ahbabına vereceksin falan filan!

2. Maddede bildiğimiz yolsuzluğun tarifi “Bir görevi, bir yetkiyi kötüye kullanma, yasaya, kurala, yönteme aykırı iş yapma” şeklinde verilmiş.

Uluslararası Şeffaflık Derneği’nin sitesine Dünya Bankası’nın tanımını koymuşlar.

“Kamu görevinin özel çıkar sağlamak için kötüye kullanılması.”

Helal! Okuyacak bir kitap daha çıktı. Bir akademik metinde milattan önce 4. Yüzyılda yazılmış bir kitaptan bahsediliyor. Arthaşastra, kitabın adı. Yazarı Kautilya.

Prof. Dr. Turgay Yıldırım ve öğretim görevlisi Nuh Ekrem Yıldırım (Akraba mıdırlar?) yolsuzlukla ilgili ilmi bir çalışma yapmışlar. Orada bu kitaptan bahsediyorlar. Kitabı Kırmızı Kedi yayınları Türkçeye çevirtip basmış. Kautilya’dan alıntılanan cümleler hoşuma gitti.

“Nasıl ki dilin ucundaki balın veya zehrin tadını almamak imkansızdır bir kamu görevlisinin kralın gelirlerinden en azından bir kısmını yememesi imkansızdır. Suda hareket eden balıkların suyu yutup yutmadığını bilemeyeceğimiz gibi devlet görevinde çalışan kamu görevlilerinin kendileri için para ayırıp ayırmadığını bilemeyiz.”

Kautilya, yolsuzluğun 40 çeşidini yazmış.

Kitabı buldum.

Alıntıladığım paragrafın çevirisi yukarıdaki kadar oturmamış. Hangi çevirmen haklı bilemem. Ama çok önemli değil.

Kitap bir idare hukuku kitabı. İçinde suçlar, cezalar, görevler, yetkiler, komşu devletlerle ilişkiler konusunda ayrıntılı öneriler var.

Kautilya bazıları tarafından Machiavelli’ye benzetiliyor. Fazla kralcı, fazla devletçi.

Avrupa kafasıyla Hint kafası birbirinden çok uzak. Ama benzetmeyi haklı çıkaracak öneriler gördüm. Bir tanesi konuyla ilgili. Bir tabloda, “Devlet parasını kendi çıkarına kullanan cimri görevli” için “Asılsız bir suçlama yapıldıktan sonra ölüm” cezası önerilmiş.

Nasılmış bu suçlama? O da kitapta yazılı.

(Burada bir Fetö damarı seziyorum.)

“Tüm bilgiler doğrulandığında sorumsuz görevli bahane olarak (sahte) bir mektup hazırlanıp düşman tarafına geçmekle suçlanacak sonra da öldürülecektir.”

Allah kuru iftiradan korusun!

Çıkalım antik Hint’ten, çünkü 2400 senede şartlar çok değişti. Kautilya’nın akıl erdiremeyeceği usuller gelişti.

Araştırırken yolsuzluğun formülüne de rastladım.

C=M+D-A. Yolsuzluk (C) eşittir Tekel Gücü (M) artı Takdir Yetkisi (D) eksi Hesap Verebilirlik (A).

Bu formüle göre, tekel gücü çok ise, takdir yetkisi yüksek ise, hesap verebilirlik düşük ise yolsuzluk daha çok oluyor.

Alimler bu formülü bulurken yolsuzluk yapmadıysa, durumumuz pek parlak sayılmaz.

Bir olguya ilmi tarafından bakınca derinleşiyorsun da neticeye gitmen gecikiyor. Yahu nedir yolsuzluk?

Bir araziyi, bir adamdan 1 emsalken satın alıp, torpille aynı araziyi 3 emsale çıkarmak yolsuzluk mudur?

Yetkili olduğum bir kamu kurumunda ahbaplarımdan bazılarını yönetim kurulu üyesi yapmam yolsuzluk mudur?

Akraba kayırma yerine ‘nepotizm’ diyorlar. Nephew’den geliyormuş. Nephew malum ‘yeğen’ demek.

Yeğen de sevilir yani!

Veya normal şartlarda yüz liraya özelleştirebileceğim bir kamu malını sevdiğim veya ortak çalıştığım birine otuz liraya vermem yolsuzluk mudur?

Hepsinin bir savunması bulunabilir.

Diyebilirim ki, arsayı zorla almadım adamın elinden. Pazarlık yaptı benimle, o günkü rayice göre değerinin üstünde para verdim.

İyi de, emsal arttırırken o adamcağızın ve kamunun parasını çalmış oldun mu olmadın mı?

Veya, nasıl olsa birisini koyacaktım yönetim kuruluna. Tanıdığımı koydum. Ha Ahmet ha Mehmet, ne fark eder?

Yeğenimi de koymuş olabilirim. Ne eksiği var yeğenimin? Yakışıklı çocuk.

Kamu zarara uğramıyor ki? Tanıdığıma da aynı parayı veriyorum. Hem tanıdığım olunca daha uyumlu çalışıyoruz.

Bir de bazı sülaleler var, gökten zembille inmiş. Amcası, dayısı, yeğeni, kızı kızanı mübarek. Onları ihmal etmemek lazım.

Yüz liralık malı otuz liraya vermedim. İhale yaptım, o kazandı.

İhale yaparken, şartnameye yeğeninin veya sevdiğin adamın kara kaşını kara gözünü de yazmış olabilir misin? Veya bıyığını...

Ehmmm... Böyle kara kaş kara göz sadece bizim adamda var, ne yapalım, Allah yaratmış!

Yolsuzluk mudur böyle şeyler?

Dünyanın düzeni böyle midir?

Alışıyor muyuz?

Normalleşiyor mu bu işler?

Kitapta yazıldığı gibi, ‘şeytan, amellerimizi süslüyor’ mu?

Eh, süsleyince sevimli bir şey oluyor yolsuzluk.

Yapan alışıyor.

Alıştıkça yolsuzluk kutsallaşıyor. Bir tür dokunulmazlık kazanıyor.

Kutsal inek.

Ya da totem.

Put.

Anlaşıldı, bu konuya biraz daha devam etmem lazım.

 

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
Alp Arslan 29 Ağustos 2019 12:26
Yolsuzluk kurumsal yapıya büründü yol oldu hatta yolsuzluğun raconu jargonu kuraları belirlendi. Yüzde on komisyon gibi milletin ağzına konacağı belirtildi. Herkes de bunları yakından seyretti. Çalışmalar çalmaya referans edildi. "hepiniz ordaydınız be" der eskiler...
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 21:49
Toplumda bu paraya değmez diye bir düşünce yerleşmiş ise bu yağmacılar için doping olarak algılanıyor.Yozlaşmada zirvedeyiz.
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 21:46
Hırsızlık ,yolsuzluk ceza yasasından çıkalı çok oldu.Sadece miktar kıstası ve komisyon konusu önemli.Götürdüğün zaman büyük götür ama komisyonu ver.Ekmek çalarsan hapislerde çürürtüler adamı.
Vatandaş Adem 28 Ağustos 2019 19:48
Türkiye keşke bir hukuk devleti olsaydi;kayyum Mardin Valisinin altın hediyeleri kime gitmiş ogrenseydik.Nerdeeee!
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 19:37
Yusuf Ziya bey, olan bitene halkımız en kibar ifadesiyle yolsuzluk diyor, belki bunları gerçekleştirenler için farklı bir ifadesi vardır, mesela ganimet gibi ...
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 19:29
AKP döneminde (17) yıl boyunca çıkarılan ve sayısı 7-8'i bulan vergi afları ile ilgili tüm kanunlarda, şirketlerin ortaklarından olan alacaklarının, üzerinden yüzde 2-3 oranında vergi ödenmesi koşuluyla kayıtlardan çıkarılmasına ilişkin maddelere yer verilmesinin sebebinin ne olduğunu zannediyordunuz ?
Muhtefi. . 28 Ağustos 2019 19:17
Yolsuzluk deyince Aklıma Kopekci Hasan Baba (öl 1897) Aklıma Geldi. Fatih Camisinin Karadeniz Kapisi tarafında Barakada yasarmis.Malum Etrafı Köpekler ile dolu.Ekmek taksimi yaparken birgun Bir köpek başka bir köpeğin ekmeğine bulaşmış Bunu gören Hasan Baba ÜÇ GÜN YOLSUZSUN demiş.Biri düşünmüş bu adam atıp,tutuyormu yoksa gerçekmi diye,isaretlemis o Köpeği üç gün kenarda beklemis o kopek. Biz buna inanırız. Neden se Aklıma geldi. !..
Erzincanli 28 Ağustos 2019 16:20
Eyer bu yazinizla Turkiye den bahs ediyorsaniz bu bir yanilgi. Cunku bizde olup bitenler icin ancak talan kelimesini kullanabiliriz. AKP iktidari Cumhuriyetin butun kazanimlarini,yer alti yer ustu butun zenginliklerîni peskes cekti. Zuccaciye dukkanina girmis bir Fil gibi
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 16:03
Yol, yolsuz, yolsuzluk ve sonuç yoksulluk
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 12:55
Yolsuzluğu dünyanın düzeni deyip sanki hafifletmişsiniz. Dini bütün insanların iktidarında bu saydığınız yolsuzluk çeşitlerinin tümü yaşanıyor. Kayyım vali bey tüm ziyaret eden erkana hediyeler verdiğini bizzat söylüyor. Hiçbir demokratik ülkede Bizdeki kadar hediye kisvesi altında rüşvet verlmez. ..
karar okuru ben 28 Ağustos 2019 15:38
0
Acı olanı da şu: vali bey demiş ki, bakana değil gelen mahiyetine verdim; adam daire başkanı diyor, biz onlara hediye veriyoruz ki onlar da bize hizmet etsin. Ben mi yanlış okudum acaba? Hediye verilmezse hizmet alınamıyor mu? Vallahi çok üzüldüm..
ERKAN DOĞAN 28 Ağustos 2019 09:59
Sayın Yazar Yazıyor söylüyor çiziyor ama nedense bunu yapanın adını vermek istemiyor bir de seçimlerde götürüp oy veriyor. Yurdum insanı o kadar dürüst ki insan insan olduğundan utanıyor. İslam öleli çok oldu. Artık yeni bir din var.yolsuzluk ve hırsızlık. Bunu dinin amacı çalarak ve çırparak yüce amaçlar gerçekleştirmek ve bu arada cebe de biraz indirmek. Erdoğan'ın kendi ifadesidir. Adam arıyorum adam.kendi dahil etrafında adam bulamadığı içindir her halde.
O kadar derin, ilmi, felsefi analizlere, metaforlara gerek yok.. zihnimiz/birikimimiz bunu hazmedecek potansiyelde değil... sen vazgeçilemez egemenciğimden, hayırsever rızacığımdan bahset biz ancak öyle anlarız ama galiba onlar üzerinden anlatmak (af buyur yemiyor!!!) size daha karmaşık geliyor anlaşılan... ağacı göstereceğinize etrafındaki koca ormanda döndürüp-dolandırıp kaybolmaya davet etmeyin bizi.... ağaca odaklan, ağaca....tam gözünüzün önünde, burnunuzun dibinde....orada orada!!!
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 09:31
Sevgili karar okurlari lutfen Ahmet Davutoğlu hocamizi "medyanotu" basin yoluylada takip edip destekte bulunun. Facebook, Twitter vb. Saygilar sevgiler
karar okuru 28 Ağustos 2019 09:15
elinize sağlık butür yazıların daha çok yazılması dileğiyle şu anki yönetim yaptığı her yolsuzluğa bir kılıf buluyor ve malesef halkımız bunu kabulleniyor allah feraset versin ve bunu yapanlar allah peygamber din tacirliği yaparak millete yutturuyorlar
Krr okr 28 Ağustos 2019 09:16
Anlatım tarzı güzel olmuş. Hayrettin Karaman 'yolsuzluk hırsızlık değildir' derken aslında yolsuzluğu daha sevimli bir şeymiş gibi göstermeye çalışıyordu. Bir sonraki başlık 'sevgili hırsız' olsun lütfen. Bir de bizim topraklardan 'sevimli' birkaç yolsuz veya hırsız lutfederseniz mutlu oluruz. Yazı dizisini 'kul hakkı' başlığı ile üçleme yapalim ki tam olsun.
Takipci 28 Ağustos 2019 09:13
Bir 'kok sebep' var: Uretim Kulturu. Uretim Kulturunun tam olarak olusmadigi (diger adi geri kalmis) toplumlarda yolsuzluk daha fazla. Bu ulkelerde nufus cok hizli artiyor, ortalama insan kalitesi dusuk, uretim az, is imkani sinirli, geriye kaliyor yolsuzluk, biz buna Ganimet de diyebiliriz.
karar okuru ben 28 Ağustos 2019 08:49
gözümüzün önünde bu dayılar, yeğenler, yeğenlerin kocaları, ablalar, kızkardeşler, kızlar.. Oysa Reisimiz ömerleri arıyordu.. Acaba nerede yanlış yapıyor, söylerken mi, uygularken mi? İsim vermeye çekiniyoruz. O kadar korkar olduk...
Yurdumun İnsanı 28 Ağustos 2019 08:41
ORTADA KUYU VAR YANDAN GEÇ. Yolsuzluğun formülüne göre, TEK ADAM gücü çok, takdir yetkisi yüksek, hesap verebilirlik düşük ise yolsuzluk daha çok OLUYOR! .DİYORSUNUZ. O zaman neden direk günümüz Türkiye si gibi diyemiyorsunuz!Korkmayın.Bugün Yılmaz Özdil'in yazısında Atatürk ve batılı devletlerinden örnek var. Ya bizim islamCI'lara bakın!Adam yönetimine el koyup kayyım Atadığı belediyelerde halkın parasını bakan,AKP, CB nına hediye almış. Bu adamlardan devlete, millete, dine ne hayır gelir.H. Karaman'da fetva çok nasılsa.Buna ganimet alma diyoralar.
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 08:30
Malum, Erdoğan, 31 Mart'ta, Türkiye'min tüm şehirlerine belediye başkanı olmak için adaylığını koymuştu. Ama, özellikle büyük şehirler onu belediye başkanlığına uygun bulmadılar, seçmediler. Kendisini seçen üç beş şehre, teşekkür gezisine çıktı AKP GENEL BAŞKANI. Ancak bu TEŞEKKÜR GEZİLERİ için gittiği yerlerde, açılış törenleri tertip ettirip, SİYASİ ZİYARETİ, devletin bütçesinden yapıyor; hazineden partisine milyonlar tahsis edilmesine rağmen. Bu, bence tipik bir yolsuzluktur. Katılır mısın, Yusuf Ziya !
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 07:45
Tespit: atayanlar belirli ve ölçülebilir hedef yada başarı kriteri koyamadığı, kamu görevlileri de ne yaparlarsa başarılı sayılacaklarını ve sonuçlarını bilmedikleri için idare-i maslahat ve şahsi başarı kriterleri icat ediyorlar, “sorular sorduğun gibi cevaplar bildiğin gibi”
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 07:15
İsim de verin lütfen. Mutlaka bildiğiniz isimler var.. Kapanıyor konular götüren götürüyor...
Çerkez Ethem 28 Ağustos 2019 02:38
Sevgili Yolsuzluk.... Çok uzun zaman oldu görüşemedik! Buralara geldiğini dostlardan duyuyoz bize niye uğramıyon? Halimizi de sormuyon, duyuyozki komşu elit/politikacılar ailesini her zaman ziyaret ediyomuşsun? Sana darılmadık, eminizki çok muhim işlerde meşgulsun yada bizleri mahcub ederim masrafa sokarım diye gelmiyosun. Bu arada, yigenlerin döviz ve enflasyon ellerinden öperler, onlarda büyüyor, nerdeyse kocaman oldular! Aklıma gelmişken, eskilerden ortadirek ne oldu? Biara işleri iyiydi şimdi duydum ortalıktan kaybolmuş! Herneyse arada bir gel bizleri gör, kestane kebab acele cevab!
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 01:38
Ha bir de hazineye mi el uzattık vardı. Hazine dışı mübah(!) Sayın Cömert fetvayı es geçmeyelim. Elinize sağlık!
KARAR OKURU 28 Ağustos 2019 00:56
Belediye eleman ilanı yayınlıyor adaylar formları güvenlik görevlisine teslim ediyor?bu nasıl ciddiyet alınacak kişiler belli yorumları oluyor formalite yapılıyor gibi?
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN