Arşivde Ara

Trump'ın "Askeri olarak tamamen yok edildiler, gizlice yalvarıyorlar" diyerek enerji tesislerini vurma planını 10 gün ertelemesinin ardından İran'dan çok ağır bir misilleme geldi. Washington Post gazetesi, İran'ın Suudi Arabistan'daki çok sıkı korunan Prens Sultan Hava Üssü'ne füzelerle saldırdığını duyurdu. Saldırıda 12 Amerikan askeri yaralanırken, ABD Hava Kuvvetleri'ne ait iki stratejik yakıt ikmal uçağı ağır hasar aldı.

28 Şubat’ta başlayan Orta Doğu merkezli askeri gerilim, küresel enerji arz güvenliğini tehdit etmeye devam ediyor. Brent petrol, 106 dolar barajını aşarak son dört yılın en yüksek seviyesini test etti.

ABD’li istihbarat kaynakları, İran’a yönelik saldırılarda füze stoklarının yalnızca üçte birinin imha edildiğinin teyit edilebildiğini açıkladı. Kalan füze ve İHA kapasitesinin bölgedeki olası operasyonlar için tehdit oluşturduğu belirtilirken, bu değerlendirmelerin ABD Başkanı Donald Trump’ın “çok az füze kaldı” sözleriyle çeliştiği ifade edildi.

İsrail’de faaliyet gösteren Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü (INSS), İran’ın 28 Şubat’tan bu yana düzenlediği misilleme saldırılarında 22 İsraillinin hayatını kaybettiğini, 5 binden fazla kişinin yaralandığını açıkladı. Binlerce kişinin de evlerinden tahliye edildiği bildirildi.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından İran, Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerini durdurdu. Bu nedenle bölgede yaklaşık 1900 gemi mahsur kaldı, 20 bini aşkın denizciye ilişkin endişeler arttı.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn ve Suudi Arabistan’a yönelik 3. seviye seyahat uyarısı yayımladı. Bölgedeki artan “füze ve insansız hava aracı tehditleri” nedeniyle ABD vatandaşlarına bölgeden ayrılmayı değerlendirme veya bulundukları yerde sığınmaya hazır olma çağrısı yapıldı.

İran Sağlık Bakan Yardımcısı Ali Caferiyan, 28 Şubat’tan bu yana ABD ve İsrail tarafından düzenlenen saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısının 1937’ye ulaştığını açıkladı. Açıklamada, ölenler arasında yüzlerce çocuk ve kadının bulunduğu, yaralı sayısının ise 24 bin 800’ü aştığı bildirildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, AK Parti Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısı'nda konuştu. İran savaşı nedeniyle olumsuz ekonomik etkilerin yaşanabileceğini belirten Erdoğan, "Mevcut şartlarda piyasalarda dalgalanmayı normal karşılıyoruz. Dönemsel sıkıntılarımız olabilir. Geçici olarak bazı zorluklar yaşayabiliriz." dedi.

Bölgesel çatışmaların küresel piyasalarda yarattığı sarsıntı, Merkez Bankası bilançosuna yansıdı. 20 Mart haftası verilerine göre brüt rezervler 177,46 milyar dolara gerilerken, savaşın başladığı 28 Şubat’tan bu yana toplam kayıp 32,8 milyar doları buldu. Rezervlerdeki bu keskin düşüşün ana kaynağı ise altın rezervlerindeki değer kaybı ve piyasa müdahaleleri oldu.

İsrail basınında yer alan haberlere göre, Tel Aviv yönetimi ABD ile İran arasında kapsamlı bir anlaşma ihtimalini düşük görse de, ABD Başkanı Donald Trump’ın müzakereler sürerken sürpriz bir şekilde geçici ateşkes ilan edebileceği ihtimalinden kaygı duyuyor. ABD’nin diplomatik temasları sürdürürken bölgeye askeri sevkiyat yapması dikkat çekerken, İran tarafı ise Washington’un sunduğu planı reddetti.

Basra Körfezi’nde tırmanan askeri gerilim, küresel havacılık ağını felç etti. Hava sahalarının kapatılması ve 70 bin uçuşun iptal edilmesiyle birlikte Asya ile Avrupa arasındaki bilet fiyatları bazı rotalarda %560 oranında artış gösterdi. Uzmanlar, yüksek maliyetlerin sonbahara kadar süreceği ve seyahat talebinin kırılma noktasına geldiği uyarısında bulunuyor.

CENTCOM Komutanı Brad Cooper, İran’a yönelik operasyonların dördüncü haftasında 10 binden fazla askeri hedefin vurulduğunu açıkladı. İran donanmasının büyük bölümünün etkisiz hale getirildiğini ve İHA ile füze kapasitesinin büyük ölçüde azaldığını belirtti. İran ise bölgedeki ABD üsleri ve İsrail’e saldırılarla karşılık verdi.

İran savaşı uzarsa petrolün varil fiyatının 200 dolara kadar çıkabileceği endişesi Washington’da alarm yarattı. Bloomberg’e göre Trump yönetimi olası ekonomik enkazı hesaplamaya başlarken, Beyaz Saray iddiaları reddetse de Hürmüz kaynaklı enerji şoku küresel piyasaları sarsmayı sürdürüyor.

İslam düşünce tarihi çalışmalarının duayeni Prof. Dr. Bekir Karlığa: ABD ve İsrail’in İran’a saldırısı sadece bir devletin sınırlarını değil, doğrudan İslam medeniyetini hedef alan küresel bir projedir. Siyonist akıl Amerika’yı rehin aldı. İslam dünyası kendi düşmanını besleyen bir zihin bunalımı içinde, BM’nin fonksiyonu tamamen bitti. Bu ateş çemberinde rasyonel itidaliyle barış masasını kurabilecek tek güç Türkiye.

Tahran’ın birkaç haftalık savaşın ardından hem kendi imkânları hem de bölgesel ve küresel zemininin sınırlarının fazlasıyla farkında olması kaçınılmazdır. Bu sınırlı imkânlar ve zeminde İran’ın fazlaca bir manevra alanı bulunmuyor. Bu kadar sıkışmış bir haldeyken, ülkeyi yöneten aşikâr bir resmi ve sahici anlamda meşruiyete sahip iradenin olmaması bütün bu zorluklardan daha büyük bir krize denk geliyor.

ABD ve İsrail'in yoğun saldırısı altındaki İran, İsrail’deki Hayfa, Dimona, Hadera, Tel Aviv’in kuzey ve güneyi dahil olmak üzere 70'ten fazla noktanın füzelerle hedef alındığını duyurdu.

CHP'li milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi verilerinin Türkiye’de yargı krizinin “sayısal teyidi” olduğunu belirterek, Strasbourg’da bekleyen her üç dosyadan birinin Türkiye’ye ait olduğuna dikkat çekti. Türeli, Adalet Bakanı Gürlek’e yönelttiği soru önergesinde; artan başvurular, ihlal kararları ve AYM kararlarının uygulanmamasına ilişkin iktidarın adımlarını sordu.

Irak Sivil Havacılık Kurumu, Orta Doğu'da gelişmeler nedeniyle hava sahasının 3 gün daha kapalı tutma kararı aldı. Irak, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları nedeniyle hava sahasını kapatma kararını birkaç defa daha uzatmıştı.

New York Times'ın ABD'li yetkililere dayandırdığı son dakika haberine göre; Trump yönetimi, dördüncü haftasına giren savaşı sona erdirmek için İran'a 15 maddelik bir plan sundu. Görüşmelerin kilit ismi ise Trump'ın "en sevdiğim mareşal" dediği Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir oldu. ABD'nin müzakere masasına oturma isteği, Washington'ın "İran'da rejim değişikliği" hedefinden vazgeçtiğinin en güçlü sinyali olarak yorumlanıyor.

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, Hizbullah tehdidi sona erene kadar Lübnan’ın güneyinde Litani Nehri’ne kadar uzanan bölgenin kontrol altında tutulacağını açıkladı. Açıklamalar, İsrail’in bölgedeki askeri varlığını genişletme politikasına işaret etti.

Prof. Dr. Selva Demiralp, İran’daki savaşın Türkiye ekonomisine etkilerini değerlendirdi. “Savaş, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasına yol açarak küresel petrol ve doğal gaz arzını ciddi şekilde kısıtladı” diyen Demiralp, enerji maliyetlerindeki artışın cari denge ve fiyatlar üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti. Demiralp, “Türkiye’den çıkan sermaye iki yoldan makroekonomik dengeleri bozuyor: TL üzerindeki baskıyı artırarak enflasyonu besliyor” ifadelerini kullandı.

İsrail ordusu, ABD ile birlikte 28 Şubat’tan bu yana İran’a yönelik düzenlenen saldırılarda 3 binden fazla hedefin vurulduğunu açıkladı. Açıklamada, son saldırılarda da çok sayıda askeri ve istihbarat tesisinin hedef alındığı öne sürüldü.

ABD Başkanı Trump'ın, enerji tesislerini vurma tehdidinden vazgeçerek İran ile "müzakere yürütüldüğünü" açıklamasına dair Washington Post'tan çarpıcı bir analiz geldi. Habere göre, Trump'ın bu ani diplomatik manevrasının arkasında yatan asıl sır, ABD'li yetkililerin savaşın başındaki "İran rejimini devirme" hedeflerine ulaşılmasının 'pek olası olmadığını' kabul etmeleri oldu. Ayrıca küresel enerji piyasalarındaki çöküş riski de bu kararı hızlandırdı.

Güney Kore Dışişleri Bakanı Cho Hyun ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi telefonda görüştü. Cho, Orta Doğu'daki durumdan endişe duyduklarını dile getirerek Hürmüz Boğazı’nda "gerekli güvenlik önlemlerinin alınması'' çağrısında bulundu.

İran Savunma Konseyi, ABD ve İsrail'in İran kıyılarına veya adalarına yönelik olası bir saldırı girişiminde bulunması halinde Basra Körfezi'ne deniz mayınları döşeneceğini açıkladı. Konsey, böyle bir senaryonun körfezdeki deniz trafiğini uzun süre durdurabileceği uyarısında bulundu.

Çin, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın misillemeleri sonrası artan gerilime ilişkin açıklama yaptı. Pekin yönetimi, sivil altyapıya yönelik ayrım gözetmeyen saldırıların Orta Doğu’yu kaosa sürükleyebileceği uyarısında bulunarak taraflara askeri operasyonları durdurma çağrısı yaptı.

ABD Dışişleri Bakanlığı, İran ile karşılıklı saldırıların şiddetlenmesi üzerine dünya genelindeki vatandaşları için "yüksek teyakkuz" ilan etti; diplomatik misyonlara yönelik tehditler ve hava sahası kısıtlamaları konusunda kritik bir uyarı yayımladı. Washington’dan tüm dünyadaki vatandaşlarına "hedef olma" ve "seyahat aksaması" uyarısı geldi.

Eğitimci ve Hollandalı siyasetçi Bekir Cebeci, kürsel krize neden olan İran savaşının ahlaki boyutunu ele aldı. BM’nin artık devre dışı bırakıldığını belirten Cebeci, ABD ile İsrail’in hukuk tanımaz saldırılarını irdeledi.

İran Sağlık Bakanı Zaferkendi, ABD-İsrail saldırılarında 210 çocuğun hayatını kaybettiğini ve bin 510 çocuğun yaralandığını açıkladı. Zaferkendi ayrıca 300 sağlık merkezinin hasar gördüğünü ve 30 ambulansın da kullanılamaz hale geldiğini açıkladı.

ABD’nin Ortadoğu’ya ilave asker sevk etme hazırlığı, enerji maliyetlerinin yükselmesi ve enflasyonist baskıların artabileceği beklentilerini güçlendirerek doları ve tahvil getirilerini yukarı çekti. Bu durum, ters korelasyon nedeniyle altın fiyatlarını aşağı itti ve ons altın haftalık bazda yüzde 10,4 düşerek 4 bin 500 doların altına geriledi.

Türkiye hava sahasında imha edilen füzeleri sahiplenmeyen İran’dan konu hakkındaki son açıklama bu kez en üst makamdan geldi. Dini Lider Hamaney, İran ya da müttefiklerince 'hiçbir şekilde' Türkiye ve Umman'a saldırı yapılmadığını söyledi. İsrail'e işaret ederek, saldırıların 'Siyonist düşmanın hilesi' olduğunu savundu.

Orta Doğu’da devam eden çatışmalarda İran ve İsrail cephesinden çelişkili açıklamalar geldi. İsrail ordusu, İran hava savunma sistemlerinden bir savaş uçağına füze atıldığını duyururken, herhangi bir hasar oluşmadığını bildirdi. İran ise İsrail’e ait bir F-16 savaş uçağını düşürdüğünü öne sürdü.

İran, Natanz Nükleer Tesisi’ne düzenlenen saldırının ardından teknik incelemelerde radyoaktif sızıntı tespit edilmediğini açıkladı. ABD ve İsrail’in başlattığı operasyon, tesisin güvenliğini etkilemezken, bölgede yaşayan halk için herhangi bir risk oluşmadı.

Orta Doğu’da 21 gündür süren çatışmalar, bölge turizmi ve havacılık sektöründe ciddi kayıplara yol açtı. Günlük yüz milyonlarca dolarlık zararlar birikirken, yalnızca turizm tarafındaki kaybın 12 milyar doları aştığı bildiriliyor; iptal edilen uçuşlar ve düşen seyahat trafiği, bölge ekonomisinde derin bir durgunluk sinyali veriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ateşkes yapmak istemediğini açıklayarak ''Bilirsiniz, karşı tarafı kelimenin tam anlamıyla yok ederken ateşkes yapmazsınız." dedi.

ABD ve İsrail'in saldırıları nedeniyle Orta Doğu bayram sabahına katliamlarla uyandı. Bir yandan İran savaşı en şiddetli şekilde sürerken diğer yandan İsrail gece boyunca Lübnan ve Suriye'yi vurdu. Batı Şeria'da ise Mescid-i Aksa'yı bayram namazına kapattı. Dünyanın unuttuğu Gazze ise bayramı açlıkla karşıladı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı topyekûn savaş üç haftayı geride bırakırken, Washington'dan savaşın seyrini tamamen değiştirecek ve uzun yıllara yayılacağını gösteren şoke edici adımlar geldi. Reuters'ın üst düzey ABD'li yetkililere dayandırdığı haberine göre; Pentagon, savaşı finanse etmek için Beyaz Saray'dan tam 200 milyar dolarlık ek bütçe talep etti. Öte yandan ABD ordusu, kara harekatı hazırlıklarına başladı.

ABD’nin İran’a yönelik saldırıları sürerken, Orta Doğu’ya üç savaş gemisi ve yaklaşık 2 bin 500 deniz piyadesinin daha konuşlandırılacağı iddia edildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Rize’deki bayramlaşmada birlik ve dayanışma vurgusu yaptı. “Gazze başta olmak üzere bayramı hüzünle geçiren tüm dostlarımıza dayanışma mesajlarımı iletiyorum” dedi. “Netanyahu terörü bölgesel ve küresel barışı tehdit etmeyi sürdürüyor. İran merkezli saldırılar bölgemizdeki istikrarsızlığı daha da derinleştirmiş durumda” ifadelerini kullandı. “Türkiye olarak barışın ve huzurun tesisi için tüm imkanlarımızı seferber ediyoruz” dedi.

İsrail, yaklaşık üç hafta önce kapattığı Refah Sınır Kapısı’nı yeniden geçişlere açtı. Kapının açılmasıyla birlikte yaralı Filistinlilerin tedavi amacıyla Mısır’a geçişine izin verildiği bildirildi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran’a yönelik operasyonların daha da sertleşeceğini ve en kapsamlı saldırının bugün yapılacağını açıkladı. Washington’un hedefinin İran’ın askeri kapasitesini zayıflatmak ve nükleer silah edinmesini engellemek olduğu vurgulandı.

İran, Katar, Kuveyt ve BAE’nin ABD’ye saldırılar için topraklarını kullandırdığını belirterek, uluslararası sorumluluk doğduğunu ve tazminat ödenmesi gerektiğini BM’ye iletti.

ABD-İsrail ile İran arasında tırmanan askeri çatışma, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) modernleşme sembolü olan kesintisiz elektrik projesini vurdu. Stratejik gaz sahalarında üretimin durmasıyla Erbil, Süleymaniye ve Duhok yeniden karanlığa bürünürken, jeneratör sesleri ve hava kirliliği sokaklara geri döndü.

MHP lideri Devlet Bahçeli, Ramazan Bayramı mesajında Terörsüz Türkiye sürecine vurgu yaptı. Bahçeli, "Vakit Türkiye’nin tedbir ve temkinle hareket etme vaktidir. Vakit barış ve huzur içinde bayramlaşma, tek yürek halinde ve hep birlikte Türkiye olma vaktidir" dedi.

ABD basınında yer alan haberlere göre, ABD Savunma Bakanlığı’nın İran’a yönelik askeri operasyonların sürdürülmesi için 200 milyar doların üzerinde ek bütçe talebinde bulunduğu öne sürüldü. Beyaz Saray’ın Kongre’den ne kadarlık bir kaynak isteyeceği ise henüz netlik kazanmadı.

Uydu görüntüleri ve doğrulanmış video analizlerine göre, İran’ın 28 Şubat’tan bu yana sürdürdüğü misilleme saldırılarında Orta Doğu’da ABD ve müttefiklerine ait en az 10 radar tesisinin hedef alındığı bildirildi. Saldırılarda ayrıca askeri üslerdeki çeşitli altyapı noktalarının da vurulduğu aktarıldı.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik 28 Şubat'ta başlattığı savaşta üst düzey devlet ve ordu yöneticilerinin peş peşe suikasta uğramasının ardından, Dini Lider Mücteba Hamaney dikkat çeken bir mesaj yayımladı. İran İstihbarat Bakanı İsmail Hatib, Savunma Bakanı Aziz Nasırzade, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Ali Laricani ve Besic Komutanı Gulam Rıza Süleymani'nin hayatını kaybettiği son saldırıların ardından Hamaney, Ahzab Suresi'nden alıntı yaparak direnişin süreceği vurgusunu yaptı.

Savaşın ortasında altın fiyatlarının yukarı yönlü hareket etmemesi herkesi şaşırttı. Savaş öncesi rekor üstüne rekor kıran altında yaprak kımıldamıyor. Uzmanlar, Orta Doğu'daki krize rağmen altın fiyatlarındaki durgunluğun perde arkasını üç temel sebeple cevapladı.