Brezilya ile Paraguay'ı birbirine bağlayan Dostluk Köprüsü, uzun süredir sigara ve elektronik ürün kaçakçılığının önemli güzergahlarından biri. Ancak son dönemde GLP-1 grubu ilaçlar da kaçakçıların radarına girdi.
CNN'in haberine göre ele geçirilen zayıflama ilaçlarının sayısı, 2025 yılının tamamında yakalanan miktarın yaklaşık üç katına çıktı. Paraná ve Santa Catarina eyaletlerini kapsayan bölgede ilaçlar, ele geçirilen kaçak ürünlerin toplam değeri bakımından cep telefonlarının ardından ikinci sıraya yükseldi.
Yetkililer, ilaçların küçük hacimli olması ve yüksek kâr sağlaması nedeniyle organize suç gruplarının bu alana ilgisinin arttığını belirtiyor.
FİYAT FARKI KAÇAKÇILIĞI CAZİP HALE GETİRİYOR
Brezilya'da ruhsatlı olarak satılan tirzepatid içeren Mounjaro'nun fiyatı 266 doların üzerine çıkabilirken, Paraguay'da tirzepatid içeren bazı ürünlerin yaklaşık 65 dolara satılması dikkat çekiyor.
Aradaki büyük fiyat farkı, ilaçları kaçakçılar açısından cazip bir ürüne dönüştürüyor. Üstelik küçük kutular halinde taşınabilmeleri, sigara gibi daha hacimli kaçak ürünlere kıyasla sınırdan geçirilmelerini kolaylaştırıyor.
Kaçakçılar ilaçları ayakkabı tabanları, şampuan şişeleri, masaj jeli kutuları ve araçların gizli bölmelerine yerleştirerek taşımaya çalışıyor. Bazı sevkiyatlarda ise kara yolunun yanı sıra Paraná Nehri'ndeki teknelerin kullanıldığı belirtiliyor.
SAĞLIK AÇISINDAN CİDDİ RİSK TAŞIYOR
Kaçak ilaçların oluşturduğu tehlike yalnızca yasal olmamalarıyla sınırlı değil. Semaglutid ve tirzepatid gibi ilaçların belirli sıcaklık koşullarında muhafaza edilmesi gerekiyor. Uygun olmayan sıcaklıklara maruz kalan ürünlerin yapısının ve etkinliğinin bozulabileceği belirtiliyor.
Daha büyük risk ise ürünlerin gerçekten ne içerdiğinin belirsiz olması. Paraguay'da yasal ürünlerin çalınarak Brezilya'ya sokulduğu vakaların yanı sıra sahte ilaç üretildiği tespit edilen tesisler de bulunuyor.
Brezilyalı endokrinoloji uzmanı Alexandre Hohl, kaynağı belirsiz zayıflama ilaçlarını kullandıktan sonra ciddi sağlık sorunları yaşayan hastalarla karşılaştığını belirtti.
Hohl'un aktardığı vakalardan birinde, Paraguay'dan getirilen ve tirzepatid olduğu belirtilen bir ürünü kullanan bir kadın yoğun bakıma kaldırıldı. Başka bir hasta ise reçeteli ilacı yerine Paraguay'dan temin ettiği ürünü kullandıktan sonra şiddetli bulantı, kusma ve ishal nedeniyle acil servise başvurdu.
YASAL TALEP DE HIZLA BÜYÜYOR
Kaçak piyasadaki hareketlilik, Brezilya'da GLP-1 ilaçlarına yönelik yasal talepteki artışla aynı döneme denk geliyor.
Serasa Experian verilerine göre GLP-1 ilaçlarıyla bağlantılı çevrim içi siparişler 2026'nın ilk altı ayında önceki altı aylık döneme göre yüzde 149 arttı. Ocak-haziran döneminde 1,36 milyondan fazla sipariş verilirken satışların toplam değeri yaklaşık 437 milyon dolara ulaştı.
Talepteki artışla birlikte Brezilya ve Paraguay, sınır kontrollerini sıkılaştırmaya yöneldi. Brezilya'nın sağlık düzenleyicisi Anvisa ile Paraguay'daki Dinavisa, kaçak ve sahte ilaçlarla mücadelede işbirliğini güçlendirmek için anlaşma yaptı.
HENÜZ ONAYLANMAYAN İLAÇLAR DA KAÇAK PİYASADA
Kaçak piyasadaki ürün çeşitliliğinin artması, yetkililerin bir başka endişesini oluşturuyor. Henüz hiçbir ülkede ruhsatlandırılmamış deneysel ilaçların da Paraguay'da satıldığı belirtiliyor.
Bunlardan biri, Eli Lilly tarafından geliştirilen ve klinik araştırmaları devam eden retatrutid. İlaç henüz ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) dahil herhangi bir düzenleyici kurum tarafından onaylanmış olmamasına rağmen Paraguay'da bu isimle ürünlerin satışa sunulduğu aktarılıyor.
Kaçakçılığın artık yalnızca sınır geçişlerinden ibaret olmadığı da belirtiliyor. Sosyal medya ve internet üzerinden satış yapan kişiler, ürünleri doğrudan tüketicilere ulaştırabiliyor.
Uzmanlar, içeriği, üretim yeri ve saklama koşulları doğrulanamayan bu tür ürünlerin ciddi sağlık riskleri taşıyabileceği konusunda tüketicileri uyarıyor.
