Diyarbakır Dicle Üniversitesi (DÜ) Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Neşe Yaman, tarımda devrim yaratacak yeni bir projeye imza attı.
Geliştirilen bu çalışma sayesinde üreticiler, tarlalarda su kaynaklarını çok daha etkin, planlı ve verimli bir biçimde kullanma imkanı kazanıyor.
Kuraklık riskine karşı büyük bir avantaj sağlayan çalışma, bölge tarımının geleceğini güvence altına almayı hedefliyor.
MİLYONLARCA TL'LİK DEV DESTEK PROGRAMI KABUL EDİLDİ
Doç. Dr. Neşe Yaman tarafından hazırlanan 'Modern Sulama Şebekelerinde Çiftçilerin Teknolojiye Uyumu ve Suyun Hacim Esasına Göre Kullanımı Projesi' tarım dünyasında büyük yankı uyandırdı.
Bu kapsamda hazırlanan çalışma, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Bölge Kalkınma İdaresi Ekonomik, Kültürel ve Sosyal Kalkınma Projeleri Teklif Çağrı Programı (GAP EKÜS) tarafından değerlendirmeye alındı.
Proje, tam 8.400.648 TL hibe desteği almaya hak kazandı.
Sağlanan finansmanla birlikte, tarlada suyun daha tasarruflu ve verimli kullanılması adına çiftçilere yönelik kapsamlı eğitimlerin önü açıldı.
Proje, üreticilerin yeni nesil teknolojik altyapılara ve dijital tarım uygulamalarına uyum yeteneklerini ciddi oranda artırmayı amaçlıyor.
İLK UYGULAMA ERGANİ İLÇESİNDE FAALİYETE GEÇİYOR
Projenin saha çalışmalarına ilişkin detayları paylaşan Doç. Dr. Neşe Yaman, ilk uygulama noktasının Diyarbakır'ın Ergani ilçesi olacağını söyledi.
Bu önemli adım ile çağdaş sulama ağlarında suyun verimli kullanılmasını yaygınlaştırmayı planladıklarını, üreticilerin dijital sistemlere adaptasyon kapasitelerini yükseltmeyi temel gaye edindiklerini söyledi.
Köylerde ve ilçelerde kesintisiz bir eğitim seferberliği yürüttüklerini, geleneksel ve toprağa zarar veren eski sulama metotlarının terk edilmesi amacıyla tarım teşkilatının diğer birimleriyle koordineli şekilde çalıştıklarını, çiftçileri sürekli bilgilendirdiklerini ifade etti.
SADECE SİSTEMİ KURMAK YETMİYOR MÜHENDİSLİK ŞART
Üreticilerin sulama konusundaki yaklaşımlarını değerlendiren Doç. Dr. Neşe Yaman, tarla sahiplerinin aşırı su tüketen, yoğun emek ve iş gücü gerektiren, aynı zamanda ciddi çevre sorunlarına zemin hazırlayan yöntemlerden vazgeçerek basınçlı sistemlere geçiş yaptığını dile getirdi.
Ancak sadece donanımı tarlaya kurmanın yeterli olmadığını vurgulan uzman isim, şöyle konuştu:
"Çiftçiler aşırı su tüketen, aşırı emek ve iş gücü isteyen, çevresel sorunlara yol açan yöntemlerden basınçlı sulama yöntemlerine geçti ama sadece sistemi tarlaya uygulayarak sulama yapmakla olmuyor çünkü bunun bir de mühendislik ayağı var.
Önemli olan az suyla değişen iklime adapte olarak optimum bir verim elde etmek ve işin özünde çiftçinin gelirini arttırmak, onun refah seviyesini iyileştirmek."
Doç. Dr. Neşe Yaman
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE KURAKLIK RİSKİNE KARŞI ÖNLEM
Yıllık yağış miktarlarının her dönem aynı seviyede kalmayabileceğine değinen Doç. Dr. Neşe Yaman, küresel iklim krizinin etkilerini hatırlattı.
Bu sebeple kurak geçen yılları temel alarak, kısıtlı su miktarıyla en yüksek verimliliği yakalamayı hedeflemek gerektiğini, bilinçsizce yapılan aşırı sulamanın toprağın yapısını bozduğunu belirtti.
Fazla su verilmesinin toprağın tuzlanmasına yol açtığını, bunun da arazinin kimyasal ve fiziksel niteliklerini tahrip edecek olumsuz durumlar doğurduğunu, sulama süreçlerinin mutlaka bilimsel kriterlere göre yürütülmesi gerektiğine işaret etti.
GÖZ KARARI SULAMA DÖNEMİ TAMAMEN KAPANACAK
Tarım sektöründeki en büyük sorunlardan birinin sulama kararlarının sadece gözleme dayalı verilmesi olduğunu belirten Doç. Dr. Neşe Yaman, şu açıklamalarda bulundu:
"Sadece gözle ya da yıllardır süregelen tecrübelerden faydalanarak sulama yapılıyor.
Mühendislik olarak kimi zaman doğru çıkmıyor.
Hangi miktarda su verilmeli, sulama uygulaması kaç saat sürmeli, nasıl sulama uygulanmalı, günün hangi saatinde sulama yapılmalı, hangi bitki için hangi yöntem kullanılmalı, hangi basınç altında sistem çalıştırılmalı gibi soruların cevabının olması gerekiyor.
Aksi halde çiftçiye yük de getiriyor. Yanlış işletilen sulama sistemlerinin ömrü de kısalabiliyor.
Enerji maliyetleri de artabiliyor. Projede toprağı, bitkileri and fizyolojilerini tanıtacağız.
Ardından sulama alet ekipmanlarıyla beraber cep telefonlarına GAP Hassas programının yüklenmesi üreticinin verilerini uygulamaya aktarması aşaması gelecek.
Sensörlerden de veriler sağlanarak sulama zamanı planlaması yapılacaktır.
Bunlar aslında o kadar kolay ve zaman kazandırıcı ki emekten, iş gücünden kazanç sağlayıcı uygulamaları öğreteceğiz."
EN VERİMLİ SULAMA SAATLERİ SABAH VE GECE
Tarımda doğru ve verimli sonuç alabilmek adına damla ve yağmurlama sulama sistemlerinin tercih edilmesi gerektiğini ifade eden Doç. Dr. Neşe Yaman, sulama zamanlamasının da kritik önem taşıdığını bildirdi.
Çalışmaların sabahın erken saatlerinde, akşamüzeri veya gece vakitlerinde gerçekleştirilmesinin buharlaşmayı azaltarak verimliliği maksimum seviyeye çıkardığını kaydeden Doç. Dr. Neşe Yaman, şu bilgileri paylaştı:
"Üreticilerimiz sadece toprağa uygulanan bir sensörün cep telefonuna göndereceği bir mesajla sulama yapabilsinler.
Ne kadar su vereceklerini, kaç saat sulamanın süreceğini bilsinler.
Yani göz kararı toprağa bakarak sulama miktarı ve zamanını tahmin etmesinler.
Gerçekten doğru olanı yapsınlar. Bu sayede çoğunlukla daha az su kullanacaklar."
Bilimsel metotlar sayesinde çiftçilerin telefonlarına iletilecek anlık bildirimlerle sulama süresini ve miktarını tam olarak ayarlayabileceğini, bu sayede tarlalardaki yüksek enerji maliyetlerinin de gözle görülür oranda düşeceğini söyledi.
VERİM VE ENERJİ MALİYETLERİ KIYASLANACAK
Yürütülen bu yenilikçi projede, çiftçilerin tarlaya verdikleri su miktarı ile bu suyun karşılığında elde ettikleri hasat verimini titizlikle analiz edeceklerini aktaran Doç. Dr. Yaman, şunları söyledi:
"Sulama suyunun fiziki ve ekonomik üretkenliklerine bakacağız.
Proje kapsamındaki üreticilerle diğer üreticileri kıyasladığımız zaman ne kadar su kullandılar, ne kadar verim aldılar, enerji maliyetleri neler, bunların hepsi birer girdi olarak karşımıza gelecek.
Sadece damla sulama yapmak tek başına yetmiyor. Bunu gerçekten tekniğine uygun yapmak gerekiyor.
Bu uygulamalar yayıldığı zaman diğer çiftçiler de kazanacak."
Projenin tarımsal girdileri kontrol altına alarak sürdürülebilirliği destekleyeceğini, tekniğine uygun sulama bilincinin yaygınlaşmasıyla birlikte ülke genelindeki tüm üreticilerin kazançlı çıkacağını sözlerine ekledi.
Yağmur rekoru, suyu kurtarmaya yetmedi: Yeraltı suları kuruyor
