Türkiye genelinde milyonlarca öğrenciyi ilgilendiren okul kantinlerinde yeni dönem başlıyor. İlk olarak 2019 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı arasında imzalanan protokolle gündeme gelen ancak çeşitli nedenlerle ertelenen “Okul Gıdası Logosu” uygulamasının yeni eğitim-öğretim yılıyla birlikte devreye alınması planlanıyor.
Sistemin 14 Eylül itibarıyla uygulanmaya başlaması ve ilk aşamada 675 ürünün “Okul Gıdası Logosu” etiketiyle kantin raflarında yer alması öngörülüyor.
17 MİLYONDAN FAZLA ÖĞRENCİYİ İLGİLENDİRİYOR
Uygulama, Türkiye’deki örgün eğitim sisteminin büyüklüğü nedeniyle doğrudan geniş bir öğrenci kitlesini ilgilendiriyor.
2024-2025 eğitim-öğretim yılında Türkiye genelinde örgün eğitim kapsamında 17 milyon 956 bin 523 öğrenci eğitim gördü. Aynı dönemde 1 milyon 187 bin 409 öğretmen görev yaparken, 74 bin 40 okul hizmet verdi.
Yeni sistemle, öğrencilerin okul içinde erişebildiği paketli ürünlerin şeker, tuz ve yağ oranları başta olmak üzere belirlenen beslenme kriterlerine uygun olması hedefleniyor.
675 ÜRÜN LOGO ALARAK RAFLARA GİRECEK
“Okul Gıdası Logosu”, ambalajlı ürünlerin belirlenen beslenme standartlarını karşılayıp karşılamadığının öğrenciler ve veliler tarafından daha kolay anlaşılmasını amaçlıyor.
İlk etapta 675 ürünün kriterleri karşılayarak logo almaya hak kazandığı belirtildi.
Sistemde yalnızca hijyen ve gıda güvenliği değil; ürünün besin içeriği, şeker, tuz ve yağ oranları da dikkate alınacak.
KANTİNLERDE HANGİ ÜRÜNLER OLACAK?
Türk Böbrek Vakfı Diyetisyeni Gökçen Efe Aydın’ın verdiği bilgilere göre uygulama kapsamında okul kantinlerinde öne çıkacak ürünler arasında şunlar bulunuyor:
Mevsimine uygun taze meyveler
Çiğ tüketilebilen mevsim sebzeleri
En fazla 30 gram kuru meyve
En fazla 30 gram tuzsuz kuruyemiş
En fazla 250 mililitre taze sıkılmış meyve ve sebze suyu
Süt, yoğurt, ayran ve peynir
Tam buğday ekmeği
Yumurta
İçme suyu
Doğal mineralli su
Şekersiz sakız
Aydın, özellikle çocukların meyve suyu yerine mümkün olduğunca meyvenin kendisini tüketmesinin daha sağlıklı bir seçenek olduğunu vurguladı.
ENERJİ İÇECEĞİ, CİPS VE ÇİKOLATA KANTİNDE YOK
Yeni sistemle öğrencilerin aşırı şeker, tuz ve yağ içeren ürünlere okul ortamında erişiminin azaltılması hedefleniyor.
Bu kapsamda kantinlerde yer almaması öngörülen ürünler arasında:
Enerji içecekleri, gazlı ve kolalı içecekler, aromalı içecekler, kızartmalar, cips, çikolata ve şekerlemeler, kremalı veya çikolata dolgulu kek ve bisküviler, hamurlu ve şerbetli tatlılar, çiğ köfte ile tatlandırıcı içeren yiyecek ve içecekler bulunuyor.
Diyetisyen Aydın, tuz oranı düşük olsa dahi tuzlu krakerlerin de okul kantinlerinde bulunmaması gereken ürünler arasında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
“GIDA OKURYAZARLIĞI EVDE BAŞLIYOR”
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kodeks ve Yem Mevzuatı Daire Başkanı Selim Kaplan, sistemin çocukların dengeli beslenmesine katkı sağlayacağını ancak tek başına yeterli olmayacağını söyledi.
Kaplan, özellikle ailelere önemli görev düştüğünü belirterek, “Gıda okuryazarlığı bilinci ne kadar fazla olursa o kadar bilinçli ve doğru tercih yapılabilir” dedi.
Çocukların yalnızca okul kantinlerinden değil, okul çevresindeki marketlerden de ürün satın alabildiğini hatırlatan Kaplan, asıl hedefin çocuklarda kalıcı bir beslenme bilinci oluşturmak olduğunu ifade etti.
SÜTTE ŞEKER AZALACAK, DOĞAL AROMAYA GEÇİLECEK
Kaplan, okul gıdası uygulamasının yanı sıra başka düzenlemelerin de hazırlık aşamasında olduğunu açıkladı.
Buna göre içme sütlerine ilişkin tebliğde yapılacak değişiklikle ürünlerdeki şeker miktarının azaltılması ve yapay aroma vericiler yerine doğal aroma vericilerin kullanılması hedefleniyor.
Tam buğday ununun yaygınlaştırılması için başlatılan çalışmanın da Konya’nın ardından 81 ile ve kamu kurumlarına yayılması planlanıyor.
Kaplan, tüketilmesi halinde ekmekte ekşi mayalı tam buğday ekmeğinin tercih edilmesini önerdiklerini söyledi.
“GÜVENLİ GIDA” UYGULAMASI DA GELİYOR
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından geliştirilen “Güvenli Gıda” mobil uygulaması da yeni dönemde tüketicilerin kullanımına sunulacak.
E-Devlet şifresiyle erişilebilecek uygulama üzerinden denetimli marketlerin görülmesi, ürün ve içerik şikayetlerinin iletilmesi ve fotoğraflı sorgulama yapılması planlanıyor.
Kaplan, uygulamanın vatandaşların doğrudan Bakanlığa şikayet oluşturabilmesine imkan sağlayacağını belirtti.
TÜRK BÖBREK VAKFI: “DEVRİM NİTELİĞİNDE BİR DEĞİŞİM”
Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk de uygulamanın çocuk sağlığı açısından önemine dikkat çekti.
Erk, “Bu uygulamanın devrim niteliğinde bir değişime zemin oluşturacağını çok net söyleyebiliriz” dedi.
Çocukların bugün kazandıkları beslenme alışkanlıklarının ileriki yaşlarda obezite, hipertansiyon, diyabet ve böbrek hastalıkları gibi kronik rahatsızlıkların gelişimi üzerinde etkili olduğuna dikkat çeken Erk, okul gıdası logolu ürünlerin yalnızca kantinlerde değil, marketlerde de yaygınlaştırılması gerektiğini savundu.
BESLENME ÇANTASI İÇİN DE ÖNERİLER
Uzmanlar, kantin düzenlemesinin tek başına yeterli olmadığına dikkat çekerek ailelere de sağlıklı beslenme çantası hazırlama çağrısında bulundu.
Öğrenciler için önerilen seçenekler arasında kuru meyve ve tuzsuz kuruyemiş, süt, tam buğday ekmeğiyle hazırlanmış peynirli sandviç, ayran, ev yapımı köfte ve taze meyve bulunuyor.
Uzmanlar ayrıca öğrencilerin okula gitmeden önce kahvaltı yapmasının önemine dikkat çekiyor.
HEDEF ÇOCUKLUKTAN İTİBAREN SAĞLIKLI BESLENME
“Okul Gıdası Logosu” uygulamasıyla yalnızca kantinlerde satılan ürünlerin değiştirilmesi değil, çocukluk çağından itibaren daha sağlıklı beslenme alışkanlıklarının oluşturulması hedefleniyor.
Daha az şeker ve tuz tüketimi, yeterli su içme, dengeli beslenme ve hareketli yaşam alışkanlığının erken yaşlarda kazandırılmasının ilerleyen yaşlardaki kronik hastalıkların önlenmesinde önemli rol oynadığı vurgulanıyor.
