Orban, eski dava arkadaşı Magyar’a karşı ağır bir hezimete uğradı.
İkisi aynı derenin suyu, ne değişecek? Bir Orban gitti, başka bir Orban mı geldi?
Yanıltıcı sorular bunlar. Doğru soru şu: Eğer öyleyse aslı varken Macarlar niye taklidini seçti?
Orban’ın 16 yılda kurduğu, yargıdan medyaya ilmek ilmek ördüğü tek adam rejimi bir seçimde tuzla buz oldu.
O rejimin sonunu, içinden çıkarak karşısına geçen biri nasıl getirdi? Sırrı burada.
Magyar, ‘o kadar da uzun boylu değil, artık yeter’ diyerek Orban’la yollarını ayırmıştı.
Birbirlerinden temel farkları da burada. Demokrasiyi, hukuku ezen aşırı sağ ve ucuz popülizmin o kadarı Macarların canına tak etmiş olmalı ki, fazla bulanlar kazandı.
Kendi cinsinden biri, sırf bu sebeple tek adama 15 puanlık fark attı.
Seçimle gitmez, kaybetse de bırakmaz, deniyordu. Orban, sandıkların daha yarısı açılmışken ezici yenilgiyi kabul ederek Magyar’ı kutlamak zorunda kaldı.
Ele geçirdiği devlet gücünü tepe tepe kullanması da Macaristan’ın Trump’ını kurtarmaya yetmedi. Onun da bir sınırı varmış, buraya kadardı. Halka rağmen, sandıkla inatlaşarak, milli iradeyle kavga ederek ayakta kalınamayacağını gösterdi.
Çıkarılacak derslerin başında bu geliyor.
Macarlar; iktidarda test etmedikleri Magyar’ın liderliğini niye daha tanıdık, bildik Orban’a tercih ettiler?
Güvenlik endişesi, ekonomik türbülans zamanlarında bayrak altında toplanma refleksiyle halkın iktidardaki güçlü adama yöneldiği tezlerini doğrulamıyor. Aksi de mümkünmüş, o görüş yanlışlanamaz değilmiş, Orban’la birlikte çürütülüp sandığa gömüldü.
Güvenlik endişeleri ve ekonomik sıkıntıların muhalefetten bilinmemesi, kötü yönetiminden iktidarın sorumlu tutulması sağlanabiliyormuş. Orban, halkı gerçeklikten koparmayı bu kez başaramadı.
Demek muhalefet; iktidarın medya üstündeki tekeline, propaganda üstünlüğüne rağmen halka ulaşıp işin aslını anlatmanın, ikna edip inandırmanın yollarını bulabiliyormuş.
O gitmiş bu gelmiş, yok aslında birbirlerinden farkları, Magyar’la Orban aynı aşırı sağın yolcusu, diyenlerin yanılgısı burada. Kazanan ve kaybeden vaatler arasındaki uçurumu gözden kaçırıyorlar.
Macaristan’da hukuka, demokrasiye, yolsuzlukla mücadeleye, iyi yönetime ve AB’ye dönmeyi savunan taraf kazandı. Tersine uygulama ve söylemlere galebe çaldı.
Arkasına Trump’ı, Putin’i, Netanyahu’yu alan ucuz popülist seçim mühendislikleri mücadeleden mağlup çıktı.
İki ayrı dünya arasında bir seçime, yönetim biçiminde kategorik bir değişime işaret etmiyorsa neye ediyor?
KAYBEDENLER VE KAZANANLAR: KİM DEĞİL NE?
Halk, Orban tarzı kutuplaştırma siyasetinden ve keyfi yönetimden yaka silkip illallah etmese sandıkta devirmezdi. Ayrımcılığı bitirip toplumu yeniden birleştirme, kurallı yönetime geri dönme vaadine büyük çoğunlukla oy vermezlerdi.
Yalnızca Trumpgiller familyasından Orban’ın ucuz seçim manipülatörluğünün iflası değil gördüğümüz.
Macaristan’da çöken, bir başına buyruk yönetim sistemidir.
Kazanan şu vaatlere bakın; rüzgârın neye karşı, nelerden yana estiğini anlarsınız:
Yolsuzluktan ve yandaşlara ihale peşkeşiyle asalak rantiyecilerden devleti arındırma, yolsuzlukla mücadele bakanlığı kurup çalınanları halka iade etme, atamalarda kayırmacılığa son verip liyakat düzenine geçme, partizan kadroları temizleme, üstünlerin hukuku yerine hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etme, KHK gibi OHAL yetkilerini kaldırma, ülkeyi meclisten çıkan kanunlarla yönetme, iktidarın tekelini kırıp medya düzenini özgürleştirme, başbakanlığı iki dönemle sınırlandırma ve AB’yle uyuma dönüş vaatleri...
Soros fonlarıyla okuyup siyasete giren Orban, rakiplerini Sorosçulukla ve yağmalamak için iktidarı ele geçirmeye çalışmakla suçlarken kendisini neyin beklediğini biliyordu: İktidardan giderse hukuka, yolsuzlukla mücadeleye geri dönülmesi. Orban’ın felaketi demekti.
İşgalciler kiliseleri cami yapıyor, çanları susturuyor, bizi LGBT yapacaklar diye din düşmanlığı üstünden Müslüman göçmenlerle korkutarak ne seçimler kazanmıştı.
Orban’ın korkulu rüyası gerçekleşti. Aldatmacaları sökmedi, hileleri sonunda ters tepti ve buruşturulup çöpe atıldı. Kâbus dolu günleri şimdi başlıyor.
Yerine seçilen Magyar, halka verdiği sözleri tutar mı, bilemem.
Ama şunu söyleyebilirim:
Bu sadece Orban’ın şahsi yenilgisi değil, Trump’ın Avrupa şubesiyle birlikte temsil ettiği siyasi madrabazlık modelinin ve dünyada dayanıştığı aşırı sağcıların da yenilgisidir. Yani evet, bal gibi örnek olur, tam mostralık.
