Back To Top
CHP’nin 1989 travması

CHP’nin 1989 travması

 - Son Güncelleme: 28.06.2019 Cuma 11:00
- A +

23 Haziran'da yenilenen İstanbul seçimlerinin ardından bir grup gazetecinin sorularını cevaplayan CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu dedi ki:

“ Kazandığımız başarının sürdürülebilir olması için ‘halkçı belediyecilik’ ilkesini yaşama geçireceğiz. Belirlediğimiz 7 kurala belediye başkanları uyacak, biz de Genel Merkez’den takip edeceğiz. 7 temel ilkemiz, ayrımsız hizmet, fakir mahallelere pozitif ayrımcılık, şeffaflık, liyakat ve adaletle yönetim başlıklarını içeriyor.”

“1989 travmasını yaşamak istemiyoruz.”

CHP lideri Kılıçdaroğlu’nun “travma” olarak tanımladığı 1989 yerel seçimlerini hatırlayalım...

***

26 Mart 1989 yerel seçimlerinin ertesi günü “ANAP beklemediği yenilgiye uğradı: Özal’a seçmen darbesi” manşetiyle çıkan Milliyet Gazetesi, birinci sayfasından ANAP Genel Başkan Yardımcısı Oltan Sungurlu’nun bir muhabirin sorusuna verdiği  Üstümüzden silindir geçiyor, siz acıyor mu diye soruyorsunuz?” agresif cevabını da okurlarına duyurur.

Gerçekten de sandıktan çıkan sonuç Oltan Sungurlu’ya “üstümüzden silindir geçiyor” tepkisi verdirecek kadar vahimdir.

1984 yerel seçimlerinde yüzde 43.24 oy alan ANAP, 26 Mart 1989 seçimlerinde aldığı yüzde 23.74 oy oranı ile Ankara’yı, İstanbul’u ve elindeki büyük şehir belediyelerinin önemli bir bölümünü kaybederek çıkar.

Ve Erdal İnönü liderliğindeki SHP aldığı yüzde 32.76 oy oranı ile Nurettin Sözen ile İstanbul’u, Murat Karayalçın ile Ankara’yı, Yüksel Çakmur ile İzmir’i yani 39 ilin belediye başkanlıklarını kazanır.

26 Mart gecesi ANAP genel merkezde sabaha kadar matem havaları eser.

Çünkü ne ANAP sandıktan böylesi büyük bir hezimetle çıkacağını beklemektedir ne de 1985’te  SODEP ve HP birleşmesinden doğan SHP, sandıktan böylesi muazzam bir zaferle çıkacağını...

ANAP kan kaybettiğinin ve sandıkta yenilgiye uğrayacağının farkına varır. Seçim vaatleriyle durumu kurtaramayacağını anlayınca “iktidar partisinin belediye başkan adayını seçin” mesajları veren afişler asar. Hatta gazetelere bir sandalyede eli kolu kalın halatlarla bağlı hareket edemeyen bir adam resmi çizili bir ilan verir ve ilanda seçmene “Eli kolu bağlı bir belediye başkanı ister miydiniz?” diye sorar. Yani iktidar partisi ANAP seçmeni tehdit eder. SHP’nin, DYP’nin RP’nin, MÇP’nin, DSP’nin belediye başkanları seçilse bile çalışamayacaktır, hizmet veremeyecektir, eli kolu bağlı bir belediye başkanı olacaktır.

Sonuç:  ANAP’ın neredeyse sandığa elini kolunu kaptırdığı ağır tahribat aldığı SHP’nin ise büyük zafer aldığı bir seçim olarak tarihe geçer.

Seçimlerden iki gün sonra, daha seçilen belediye başkanları mazbatalarını almadan gazeteler “Özal’dan 5 Köstek” haberiyle çıkar. Haberlere göre, seçim sürecinde “Bizden olmayan belediyelere yardım etmeyiz” diyen Başbakan Özal “istikrar enflasyonuna fren” adı altında belediyelere kesintiler ve kısıntılar uygulayacaktır. Metro, tüp geçit, iş merkezi gibi işler için yapılan borçlarla yeni belediyeler baş başa bırakılacaktır. (29 Mart 1989, Milliyet)

Şu anekdotu sizinle paylaşmak istiyorum:

“ANAP 1989 yerel seçimlerinin sonuçlarını masaya yatırmak üzere Ankara’da Karayolları Genel Müdürlüğü’nün konferans salonunda bir toplantı düzenlemişti. Özal’ın başkanlık ettiği toplantıda seçimi kaybeden bir belediye başkanı söz alıp, “Sayın Başbakanım, çok havalanmıştık, millet havamızı aldı” demişti. Haklıydı. Çünkü 1989 yerel seçimlerinde ANAP’ın burnunu sürtme isteği ön plana çıkmıştı.” (3 Ocak 2019, Hürriyet, Abdülkadir Selvi)

1989 yerel seçimlerinin bir önemi de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ilk kez aday olduğu seçim olmasıdır. Erdoğan Refah Partisi’nin Beyoğlu adayı olarak girdiği 1989 seçimlerinde aldığı oy oranı ile partisini üçüncü sıraya çıkarttı.

26 Mart yerel seçimleri ANAP’ın çöküşünü başlatırken SHP’ye de kıymetini bilemeyeceği büyük bir fırsatı verdi.

***

SHP’nin İstanbul büyükşehir belediye başkanı Nurettin Sözen ve SHP’nin kazandığı diğer 39 belediye başkanları oldukça başarısız bir performans sergilediler. 1989 seçimlerini kazandıktan sonra SHP’li belediye başkanları o kadar kötü bir belediyecilik sergilediler ki, 1991 genel seçimlerinde SHP sandıkta büyük bir hezimet yaşadı. Dahası 1989 -1994 arası sergilenen  o kötü belediyecilik sayesinde AK Parti  özellikle İstanbul’da “CHP döneminde çöp yığınları vardı, susuzluk vardı” hatırlatmasının ekmeğini yiyebildi, bu hatırlatmalarla CHP kitlesinin dahi yerel seçimlerde oyunu alabildi.

Ancak hakkını teslim etmek gerekir ki, Murat Karayalçın Ankara Belediye Başkanlığı döneminde başarılı bir performans sergiledi. Ankara’yı Avrupa başkentleri standartlarına ulaştırmak amacıyla hazırladığı ve bugün hala hatırlanan “Ankara Programı” projesini uygulamaya koydu.

Fakat...

***

Peki, 806 bin oy farkı ile İstanbul seçimlerini yeniden aldıktan sonra “1989 travmasını yaşamak istemiyoruz” diyen Sayın Kılıçdaroğlu ne demek istedi?

İki hususu kast ettiğini düşünüyorum.

Birincisi... 1989’da belediyeler kazanıldı ancak belediye başkanları iyi bir belediyecilik hizmeti vermediler. Başarısız oldular ve sonuç sandıkta travmatik oldu.

İkincisi... Sanırım kast ettiği asıl “travma” bu olmalı. Oldukça başarılı bir belediye başkanlığı yapan Murat Karayalçın 1994 seçimlerine bir yıl kala belediye başkanlığını bıraktı ve SHP’nin genel başkanlığına geçti.

Ancak Murat Karayalçın belediye başkanlığında gösterdiği başarıyı SHP genel başkanlığında gösteremedi. Sonrasında Ankara belediye başkanlığı için aday olsa da bir daha kazanamadı.

CHP örgütüne yönelik şöyle bir algı var. İyi bir isim ortaya çıktığı andan itibaren hemen partinin başına getirilmek isteniyor. Nitekim şimdi Ekrem İmamoğlu için aynı tartışmalar yürüyor.
CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu “1989 travması yaşamak istemiyoruz” derken asıl bunu kast etmiş ve parti örgütüne ve kamuoyuna da bu mesajı vermiş olabilir.

***

Şu gerçeğin altını çizmeliyim ki, bugün Türkiye’nin lokomotifi olan Ankara’nın ve İstanbul’un kazanılmasında Sayın Kemal Kılıçdaroğlu’nun partisinin değişiminde ve dönüşümünde bugüne kadar sergilediği çabaların  büyük katkısı vardır. Statükocu, devletçi, kendini sabitlemiş, kitlesinin dışına çıkamayan, halka dokunamayan, toplumun değerleriyle örtüşemeyen, elit davranışlı CHP’yi liderliğine geldiği 2010 yılından bu yana merkeze çekmeye, toplumla buluşturmaya, toplumun taleplerini dikkate alan bir parti haline getirmeye çalıştı.

CHP’yi yasakçı, içe kapalı, toplumun sorunlarına karşı duyarsız siyaset anlayışından kurtardı ve Kemalist ideolojik kalıpları yıktı.

CHP bugün bu çabalarının meyvelerini topluyor. CHP değişim ve toplumla bütünleşme çabasında olduğu için Ekrem İmamoğlu’nu aday gösterdi. Bugün Ekrem İmamoğlu’nu kucaklayabilen, içselleştirebilen bir CHP örgütü varsa bu kabul edelim ki Kemal Kılıçdaroğlu’nun başarısıdır.

Doğrusu da bu olur. Çünkü ülkenin sorunlarını çözebilecek kadrolara sahip olmayan bir CHP algısı vardı. Bu seçimlerle  beraber eline çok önemli bir fırsat geçti.  Bakalım bu defa başaracak mı yoksa yine “travma” mı yaşayacak?

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARARLI 29 Haziran 2019 02:14
Haklısınız ama birşeyi unutmayalım. İslamcılığın cılkını çıkaranları!!! Bu son seçimlerin en önemli faktörüdür. 19-40 yaş arası okuyan yazan dünyayı bilen üstelik yüzde 35 in üzerindeki seçmen kitlesi belirleyecektir bundan sonraki tüm seçimleri. Parti pırtı muhabbetlerini bitirecek hatta bitiren Türk istiklalinin ve Türkiye Cumhuriyetinin ilelebed koruyucuları. Bundan sonraki seçimlerin tek belirleyicileridir.
Süheyl CALISKANOGLU 28 Haziran 2019 16:58
Sayin,Elif Cakir,bir kadinin kolunda 50.000($)degerinde bir Hermes cantasi tasimasi nasil bir duygudur?Ülkemizde aclik sinirina yaklasan kac milyon vatandasimiz,asgari ücretle yasamina devam eden milyonlara bunu nasil izah edebilirsiniz(?)
KARAR OKURU 29 Haziran 2019 00:20
6
Yazıyla ne alaka
Hersoy 28 Haziran 2019 16:24
Bahsettiginiz Kiliçtaroglu 2015 te yaptigi istiksafi görüsmelerle günümüzdeki tek adam rejimine çanak tutmamismiydi
KARAR OKURU 28 Haziran 2019 13:34
Murat Karayalcin basariliydi diyorsunuz. Belediye baskani iken makam bahcesine dösenen 20 kilometre boruyu unutuyorsunuz. Yaptigi yolsuzluklari da yazin. Ankara sokaklari cöple doluydu onun zamaninda onu da yazin.
KARAR OKURU 28 Haziran 2019 13:41
1
20 kilometre mi. Biraz sakin. Nasıl bir bahçe bu? Hyde park falan mı.
Demircan 28 Haziran 2019 17:46
4
Yok yok yanlışlık yok.yavuz sultan selim köprüsü ile başlayan Osmangazi köprüsü ve izmir otoyolu ile devam eden milletin cebine döşenen 20 yıllık kazıktan pardon borudan bahsediyordur. Adresi şaşırmış ne yapsın 806 bin fark çok gelmiş herhalde.
dobra 28 Haziran 2019 12:51
sn. yazar sn kaftancıoğlunun gazeteci deniz zeyrekle yapyığı söyleyişiyi okumuşuzdur umarım.il başkanı biz bir araştırma yaptık istanbul halkı nasıl bir aday istiyor diye ona göre çalıştık ve birçok ismi halka sorduk, bilinenlerin handikapı negatif yönleride vardı kabul görmedi enaz bilinen imamoğlu idi ve bilinmediği içinde itirazıda olmuyordu halkın diye bir söyleşi.bu söyleşiden anlaşılan halkın istekleri imamoğlu üzerinde çalışılmış bir seçim sürecine girdi chp. yani olan özellikleriyle değil imamoğlu istenen özellik üzerine davranış sergiledi. chp bu filmi fazla oynayamayacak yani...
Karar okuru 28 Haziran 2019 13:46
2
Züğürt tesellisi diye bir şey vardı galiba
KARAR OKURU 28 Haziran 2019 13:47
9
tam tersine, aday havuzundan, halkın isteklerine uygun adayı seçip çıkartmışlar.
KARAR OKURU 28 Haziran 2019 11:53
CHP/SHP nin 90’larda ki en büyük hatası belediyelerde katı mezhepçi ve etnik kadrolaşmaya gitmesi ve şehirlerin sorunlarını ihmal etmesidir. Belediye hizmetlerinde de daha çok kaymak tabakanın olduğu semtler kayırılmıştır. Chp’ye oy veren, sosyal demokrat biri olarak söylüyorum. Umarım aynı hataya düşülmez. Oruç tutan, namaz kılan fakir halk, operaya giden, avrupada tatil yapan kaymak kesim istedi diye horlanmaz, dışlanmaz.
KARARLI 30 Haziran 2019 02:37
0
Bence mezhepçilik konusuna hiç girmeyelim. Akp'nin de sicili bu konuda hiç de parlak değil sonuçta. Chp yaptıysa bile akp bunu katlayarak yapmıştır.
Maara adamı ! 28 Haziran 2019 11:45
Klasik bir söz "değişmeyen tek şey, değişimin kendisidir." Bak ne Akparti eski akparti ne de Chp eski Chp.
KARAR OKURU 28 Haziran 2019 11:29
Ne güzel Kemal Kılıçdaroğlu guzellemesi yapmışsınız.basariyi ona mal etmissiniz.siz hala seçimi CHP nin kazanmadığını ak Parti'nin CHP ye kazandırdığını anlamadinizmi.ekrem bey değilde Ahmet Mehmet aday olsaydı CHP den oda kazanırdı.
KARAR OKURU 28 Haziran 2019 11:55
2
Kısmi olarak Ekrem imanoglunun hakkını vererek yazdım bu yorumu
KARAR OKURUfransa 28 Haziran 2019 10:28
Slm milletle degerleriyle inatlasmassa dediklerini hayata gecirirlerse tramva olmaz gelecek secimde iktidar olurlar demedi demeyin
KARAR OKURU 01 Temmuz 2019 12:37
0
Tramva olmaz belki de travma olur.
KARAR OKURU 28 Haziran 2019 01:01
İBB 29 Milyar dolar borcu var. Çalmayan ,çırpmayan yandaşa kaynak aktarmayan şeffaf hesap verebilir dürüst bir yönetim bu borcu azaltabilir.İstanbula yapılan tünel,köprüler hava alanı zaten yap işlet devret modeli olarak üstüne birde geçiş ve uçuş garantisi verilerek yapılmıştır. Vatandaş olarak öncelikle temiz bir kent, trafik sorununu , sosyal ve kültürel hizmetleri öne alan ,deprem hazırlığını yapan ,yerinde konut dönüşümünü yapan halkı mağdur etmeyen,tapu sorununu çözen , satılmayan gazete ve dergileri toplu alıp metro girişlerinde ücretsiz dağıtmayacak bir yönetim bekliyorum.
KARAR OKURU 28 Haziran 2019 07:54
3
Çok yüksekten attın sen de ama. Başkan İmamoğlu da habertürk tv de kendisi söyledi. İBB iştirak şirketleriyle beraber borcunu dönüştürebilecek seviyede bir ekonomiye sahiptir dedi. Ayrıca bahsettiği borçta tl cinsindendir.
28 Haziran 2019 01:01 28 Haziran 2019 09:38
0
Dolar borcu TL olacak düzeltir özür dilerim.
KARAR OKURU 28 Haziran 2019 00:30
Umarım Kemal bey bu olumlu çizgisini korur, hem partisi hem de toplum bu durumu değerlendirir.
burak kurnaz 28 Haziran 2019 00:22
Elif Hanım yanlışınız var. 1989 seçimlerinde Tayyip Erdoğan RP'de adaydır fakat İstanbul ili için değil, Beyoğlu ilçesi içindir ve 2. olmuştur
KARAR OKURU 28 Haziran 2019 09:28
1
ne kadar önemli bir tespit, çok önemli bir ayrıntıyı yakalamışsınız, koca yazıdan bunu mu çıkardınız ? hadi çıkardınız, bari doğru çıkarsaydınız...!
karar okuru 28 Haziran 2019 18:11
0
Tamam bu yazıdan bu çıkarılamazda amma adam bir tespitte bulunmuş ve doğru tespitte bulunmuş.Birşey diyecekseniz elif e söyleyin.Beyoğlunda SDHP adayı Hüseyin Aslan a kaybetmiştir.Tebrikler arkadaş.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN