Eski köprü yazılarıma bir göz atayım dedim.
Bakın neler buldum neler…
Aralık 2017:
“2005 yılında köprülerden geçiş 3,0 lira. 2006 yılında ise 2,40 liraya düşüyor ama sonra hemen 3,20 liraya çıkıyor. Otomatik geçişin yaygınlaşması ve indirimler ile fiyatlar yeniden düşüyor ve 2008 yılında 2,60 lira oluyor. Son olarak ucuzluk 2015 yılına kadar sürüyor: Köprü geçişleri 3,40 lira. Ondan sonra zincir kopuyor. 2016 yılbaşında köprü geçiş ücretleri yüzde 39,70 zamlanıyor ve 3,40 liradan 4,75 liraya çıkıyor. 2017 başında ise bir kez daha yüzde 47,3 zam geliyor ve körü geçiş ücretleri 4,75 liradan 7,0 liraya yükseltiliyor. 2018 başında ise köprü zamları durmuyor. Bu sefer de yüzde 25 zam yapılıyor ve ücretler 7,0 liradan 8,75 liraya yükseltiliyor. Böylece 2016 başından 2018 başına geçen 2 yıllık sürede köprü geçiş ücretlerine tam %157,4 zam yapılarak 3,40 liradan 8,75 liraya yükseltiliyor. Ulaştırma Bakanı ve Karayolları bakım giderlerinin yüksekliğinden bu zamların yapıldığını açıklıyorlar”
Eylül 2019:
“Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM), 7 Ekim’den geçerli olmak üzere otoyol ve köprü geçiş ücretlerinde ortalama yüzde 20 fiyat artışı yapıldığını bildirdi. KGM’den yapılan yazılı açıklamada, kontrollü otoyol ve Boğaz köprülerinin hizmet ömürlerinin uzatılması amacıyla bakım onarımlarının düzenli olarak yapılabilmesi için, her yıl Üretici Fiyat Endeksi’ne (ÜFE) göre düzenlenmesi gereken geçiş ücretlerinin, geçen yıl yüzde 33,64 olan enflasyona rağmen 21 aydır artırılmadığı belirtildi. Açıklamada, Boğaz köprülerine büyük bakım onarımların yapılması, işçilik ve malzeme fiyatlarındaki artışlar ile bakım-işletme maliyetlerindeki yükselmeler de göz önüne alınarak yol standartlarının sürdürülebilirliğini sağlamak için, otoyol ve köprülerdeki geçiş ücretlerinin asgari düzeyde artırılmasının zorunlu hale geldiği vurgulandı.”
“ÜFE 2015 sonundan 2018 sonuna yüzde 70 artıyor. Haydi endeksi son açıklanan veri olarak Eylül 2019’a göre hesaplayalım: Artış %80. 2015 sonunda boğaz geçiş ücreti 3,40 TL. Ve şimdi son zamla oldu fiyat 10,50… Boğaz köprülerine yapılan zam oranı tam %209.
Diyor ki, bakım onarım giderleri için zam yapıyoruz. Karayolları İstanbul 1. Bölge: Sakarya-Yalova’dan Edirne’ye kadar tüm Trakya Bölgesi. İşte o 1. Bölgenin giderleri:
-Personel gideri 90 milyon 737 bin TL
-Malzeme gideri 15 milyon 320 bin TL
-İşletme şefliği harcaması 17 milyon 237 bin TL
-İhale giderleri 99 milyon 084 bin TL
Toplam bakım-onarım-tuzlama, çay, kahve, su vs tüm ama tüm giderler: Otoyollar için: 205 milyon 878 bin TL; 15 Temmuz ve FSM Köprüleri için: 21 milyon 789 bin TL
Toplam gider: 227 milyon 667 bin TL
İyi ama aynı zaman diliminde Karayolları Genel Müdürlüğü 1. Bölgeden ne gelir topluyor?
Otoyollardan toplanan gelir: 953 milyon 604 bin TL
Köprülerden toplanan gelir: 608 milyon 732 bin TL
Toplam gelir: 1 milyar 562 milyon 336 bin TL
Kalan net para veya net kar: 1 milyar 334 milyon 668 bin TL.
***
Görüyorsunuz değil mi? 2019 yılında bile 609 milyon lira para toplayıp 22 milyon lira bakım-onarım gideri yapılan köprüler için iktidar zamların gerekçesini bakım-onarım giderine yıkmış.
Bırakın bakım onarım giderini Özal ve Demirel’in yaptırdığı Boğaz köprüleri ve otobanlardan toplanan para ile hem Osmangazi Köprüsü’nün hem YSS Köprüsü’nün fazlası ile yapılabileceğini o yazılarda vermiştim:
Tam cümle şuydu:
“2001-2018 arasında Boğaz köprülerinden tahsil edilen para tam 2 milyar 419 milyon dolar. Otoyollardan yapılan tahsilat eklendiğinde toplanan para tam 7 milyar 202 milyon dolar. Demirel ve Özal’ın köprüleri 2001-2018 arasında boğazda 5 köprü daha yapılacak para kazandırdı.”
Ama AK Parti Özal ve Demirel’in köprülerinden elde ettiği para ile köprü yapmadı. Geçenden ve geçmeyenden bile paraların toplandığı “Deli Dumrul Köprüleri” yaptı.
Ve şimdi iş geldi eski köprüleri bile satmaya.
Ulaştırma Bakanı diyor ki: Köprülerin mülkiyetini satmıyoruz, sadece bir süreliğine işletmesini satıyoruz.
Buna neden olarak ise, yine bakım onarım giderlerini gösteriyor.
İnanıyorsanız tabii.
***
Şimdi Ulaştırma Bakanı’nın izaha muhtaç açıklamalarına bakalım ve karşı soruları soralım:
Bakan demiş ki: 10 yılda hafif 20 yılda ağır bakım maliyetleri oluşuyor. İşletme hakkını işletmeciye yükleyip bakım maliyetlerinden kurtulabilir miyiz?..
Sayın Bakan, işletmeci hayır kurumu mu? İşletmeci hem size işletme parası verecek hem bakım onarım gideri yapacak. Peki işletmeci zammı ne yapacak?
Boğaz köprüleri tekel konumunda. Yani zorunlu geçiş güzergâhıdır. Zam yaptığınızda da mecburen geçilen yerdir.
İşletmeci milleti köprüde yakaladığında ne olacak? Siz öylece “İşletmeci yapıyor, biz yapmıyoruz” diye seyredecek misiniz?
Ha, bir de kaynak sorunu diyorsunuz ya… Mesela, “YSS Köprüsü 2028’de devlete devredilecek” demişsiniz. Oysa YSS Köprüsü ihalesinde devir tarihi Ağustos 2023. Yılda 1 milyar dolardan 5 milyar dolar havadan para veriyorsunuz YSS Köprüsünde.
Neden?
Ne karşılığı?
Özetle söyleyeyim: Ulaştırma Bakanı Uraloğlu, köprüleri ve yolları satacak; bu belli. Sadece kılıflar uyduruyor ama yeni kılıf bulacağına eski kılıfları söylemeye devam ediyor. Buna karşılık büyük yolsuzluk iddiaları hakkında ise tek kelime etmiyor.
İşte buna zeka diyoruz. AK Parti zekası…
Eee onun da yıpranması olacak ki payını ödeyelim.
