Ülkemizden her geçen gün yok ki müjdeli bir haber gelmesin. Mesela her sabah bir temizlik operasyonu ile uyanıp yüzlerce kişinin gözaltına alınıp tutuklandığını duyuyoruz. Kimse yok ki kapı çalındığında gelenin polis olup olmadığından şüphe duymasın.
Yolsuzlukla, kara para, uyuşturucu ve fuhuşla deliler gibi mücadele ediyoruz.
Tabii ki asıl müjdeli haberler ekonomiden geliyor
Yaklaşık 4 yıldır tekstil-giyim sektörümüz daralıyor. Geçen yıl mart ayında 924 bin kişinin çalıştığı sektörde bu yıl mart ayında 834 bin kişi çalışıyor.
Son 1 yılda 90 bin kişi olmak üzere son 4 yılda da 412 bin kişi bu sektörde işini kaybetmiş oldu.
Gelelim ihracatımızı sırtlayan otomotiv sektörüne…
Ticaret Bakanlığı verilerine göre; nisan ayında otomotiv sektöründe ihracatımız 2.678 milyon dolardan 3.353 milyon dolara yükselmiş. Hatta ilk 4 aylık ihracatımızın da 32.437 milyon dolardan %13,2 artışla 36.726 milyon dolara çıktığını görüyoruz.
İyi güzel de gelelim üretime…
İlk 4 ayda OSD verilerine göre; üretim yüzde 4,1 düşerek 455 bin 526 adet olmuş. Özellikle otomobil üretimi yüzde 15,3 düşüşle 250 bin 276 adet olarak gerçekleşmiş.
Kamyonet üretimindeki yüzde 22,9 artışla 149 bin 749’luk üretim bile sektörü kurtarmamış.
Otomotiv sektörü üretimde sıkıntı yaşamaya başladı da satışlarda yaşamıyor mu? ODD verilerine göre yılın ilk 4 ayında otomobil satışları yüzde 5,9 gerileyerek 309 binden 291 bine iniyor. Özellikle ithal otomobil satışlarında yüzde 11,2’lik azalma dikkat çekici.
Üretimin daraldığı dönemde ihracatın nasıl arttığını hâlâ çözebilmiş değilim.
Gelelim beyaz eşya sektörüne…
Beyaz eşya sektöründe dünyanın ikinci üretim ülkesiyiz. Özellikle Avrupa’nın beyaz eşya üretim merkezi Türkiye. Hatta buna televizyonu da ekleyebiliriz.
Geçen yıl ilk 4 ayda 10 milyon 461 bin beyaz eşya üretimi gerçekleştiren bu yıl yüzde 13,8 kayıpla 9 milyon 020 bin üretim gerçekleşti.
İç piyasa satışları ise yüzde 7,7 azalışla 3 milyon 202 bine gerilerken ihracatımız yüzde 17,7 azalışla 5 milyon 662 bin adete inmiş oldu.
Otomotivde yüzde 4,1 beyaz eşyada ise yüzde 13,8 üretim kaybı sanırım biraz ciddi işaret olsa gerek.
İSTİHDAMI KAMU ALIYOR
SGK kayıtlarına göre 4/a statüsünde geçen yıl 16.286 bin olan çalışan sayısı bu yıl 16.672 bine yükselmiş.
Not: Mart 2023’de bu statüde çalışan sayısı 16.853 bindi.
Evet, Mart 2025’e göre Mart 2026’da 4/a statüsünde kayıtlı çalışan sayısı 386 bin kişi artmış görülüyor. Toplamda yüzde 2,4’lük bu artışın 223 bin kişi özel sektörde 163 bin kişi de kamu kesiminde işe alınmış.
Kamuda istihdam artışı %8,4 iken özel sektörde istihdam artışı sadece %1,6 oranındadır.
İstihdam nerede artmış?
Sağlık sektöründe 23.884’ü kamuda olmak üzere 32.596 istihdam artıyor.
Eğitim sektöründe 20.199’u kamuda olmak üzere 33.627 kişi işbaşı yapıyor.
Kamu yönetimi ve savunmada 25.986’ı kamuda iş buluyor ama özel sektörde 3.229 kişi işinden oluyor.
Büro işinde ise 13.699 kişi kamuda işe alırken toplam istihdam 15.300 kişi artıyor. Yani kamu yönetimi ve büro işlerinde kamu kesimi 39 bin 685 kişiyi işe alırken özel sektörde bu alanda işe alım olmuyor.
Bina ve çevre düzenlemesinde ise yine kamu 51.599 kişi alırken özel sektör 15.759 kişiyi işten çıkartıyor.
“Özel sektör nerede işçi alıyor ve çıkartıyor?” derseniz kısaca bakalım:
Gıda imalatı +28.731
İnşaat +125.389
Perakende +37.676
Kara taşımacılığı +24.105
Yiyecek ve içecek +49.310
Özellikle işten çıkartılanlar ise tekstil, giyim deri sektörlerinde 99.030 kişi.
Dikkat ederseniz istihdamı artan sektörler hizmet ve kamu kesiminden gelirken işten çıkartılanlar üretim sektörlerinden oluşmaktadır.
Kur ve faiz kıskacına sıkışan ekonomide etkilenme oranı da yüksek olacaktır. Hani kelebek kanadını çırptığında kaç kişinin işini kaybedeceğini kim nasıl kestirebilir.
Şimdilik şişen fiyatlar ve kamu kesimi ile sorunu örtüyoruz ama bu sürdürülebilir bir durum olmayacaktır. Fatura birikmeye devam ediyor. Muhtemelen sonraki seçimden sonra ödenmek üzere…
