Back To Top
Venezuela ne yapsaydı bu duruma düşmezdi?

Venezuela ne yapsaydı bu duruma düşmezdi?

 - Son Güncelleme: 29.01.2019 Salı 08:01
- A +

Venezuela’da yaşanan siyasi krizin mahiyetini tam bilmediğimiz ve aslında araştırmaya da ihtiyaç duymadığımız için olan bitenleri emperyalist güçlerin mazlum milletlerin kaynaklarına el koyma arzusuyla açıklayabiliriz kolayca. Ne de olsa benzer hadiselere daha önce ABD ile Küba, ABD ile Nikaragua, ABD ile Haiti arasında da şahit olduk. “Yankee”lerin Latin Amerika’daki emperyalist politikaları üzerine uçsuz bucaksız bir sol literatür var zaten. Gelgelelim -güncel olaylardan bağımsız olarak- Kuzey Amerika ile Güney Amerika ülkeleri arasındaki iktisadi ve medeni gelişmişlik farkının sebeplerini tek başına sömüren-sömürülen ilişkisiyle açıklayabilir miyiz?

Aslına bakarsanız Kuzey Amerika’yı istila eden İngilizlerin varisleri bugün İngiliz tarzı bir kapitalist sisteme sahipken, aynı şekilde Güney Amerika’da da İspanyol istilacıların yönetim ve ekonomi modeli devam ettiriliyor. Problemin kaynağında da bu iki modelin farklılığı var.

Baştan başlayalım… Modern zamanların ilk emperyalist gücü İspanyollar ve Portekizlilerdi. Her ikisinin de -Wallerstein’in terminolojisiyle- modern dünya sisteminin ilk hegemonları haline gelişleri önce uluslararası deniz ticaretindeki hakimiyetleri, sonra da güçlü askeri donanmalarıyla yeni kıtada ele geçirilen sömürgelerin yağmalanmasına dayanan “ganimet ekonomisi” sayesindeydi. Bilahare hegemon hale gelecek olan Hollanda ve İngiltere’nin ekonomik dayanağı ise hem ticari ve endüstriyel gelişmişlikleri hem de para ve kredi piyasalarındaki güçleri olacaktır.

15. yüzyılın sonlarında İspanya ile Portekiz harita üzerinde dünyayı aralarında bölüşmüşlerdi. Dünyanın yeni keşfedilen kısımlarını paylaşmak üzere 1494 yılında iki ülke arasında imzalanan Tordesillas Antlaşmasına göre Cape Verde adalarının yaklaşık 2000 km batısından geçen hayalî bir çizginin batısında kalan dünya İspanya’ya, doğusu ise Portekiz’e bırakılıyordu.

***

Amerika’nın kâşifi olan İspanyollar yeni kıtanın güneyini istila ettiler ve özellikle Meksika ile Peru’nun zengin altın ve gümüş varlığını yağmalayarak Avrupa’ya taşıdılar. Önce mevcut altın ve gümüş eşyanın eritilip İspanya’ya gönderilmesiyle başlayan yağma bu eşyalar bitince madenlerin işletilmesiyle sürdürüldü. Bu yağma iki yüzyıla yakın sürdü. İber yarımadası Avrupa’nın ekonomik ağırlık merkezi haline geldi.

Ne var ki İspanyollarla Portekizlilerin elindeki altın ve gümüş stokları günün sonunda Hollanda, Belçika ve İngiltere’nin elinde toplanacaktı. Çünkü Avrupa’nın yeni zenginleri ihtiyaç duydukları mamul maddeleri dışarıdan ithal ediyorlardı. Çok paraları vardı. Harcayarak bitmeyecekmiş gibiydi... Ama yağma ekonomisinin sağladığı refah sürdürülebilir olmadı. Sömürgelerden çıkarılan altın ve gümüş bitince sistem çöktü. Aynı zamanda “merkantilizm” adı verilen iktisadi model de çökmüş oldu.

Üstelik hem İspanyollar hem de “denizci ve tüccar millet” Portekizliler bu dönemden sonra daha önceki enerjilerini, dinamizmlerini de kaybettiler; deniz ticaretindeki rolleri de giderek azaldı. Mamul madde ticaretiyle zenginleşme yolunu tutan kuzeybatı Avrupa’nın protestan milletleri ise bilim ve eğitim alanında yaptıkları yatırımın da karşılığını alarak endüstri devrimini gerçekleştirdiler. Bu ülkelerde ticarî kapitalizm yerini sınaî kapitalizme bıraktı. Böylece eski hegemonlarla aralarını kısa zamanda açtılar.

Yeni kıtada neler oldu peki? Yeni kıtanın güneyini yağmaya gelen istilacılar ile bunların torunları burada kendi anlayışları doğrultusunda bir iktisadi ve siyasi sistem kurdular; Kuzey Amerika’yı istila edenler ise başka bir sistem.

Aslında Kuzey’e gelen istilacılarla Güney’e gelen yağmacılar arasında bir zihniyet farkı yoktu. Her ikisinin de gayesi yeni kıtadaki zenginlikleri ele geçirmekten ibaretti. Ancak güneyde bulunan altın ve gümüş kuzeyde yoktu; Avrupa’nın daha çok Protestan bölgelerinden gelmiş olan Kuzeyliler buradaki geniş ve verimli topraklarda tarım ve hayvancılığa başlayarak zamanla endüstrileşip Avrupa’ya ve bu arada güneydeki altın ve gümüş sahiplerine mamul madde satmaya koyuldular. 19. yüzyıla gelindiğinde Güney ile Kuzey zenginlikte ve medeni gelişmişlikte yer değiştirmişti bile. Sonraki süreçte aradaki mesafe astronomik ölçüde arttı ve bugüne gelindi…

***

ABD’nin son iki yüzyıldır -Monroe Doktriniyle arka bahçesi olarak ilan ettiği- Güney Amerika’nın siyasi rejimlerini kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmeye ve şekillendirmeye çalıştığı sır değil. Diğer küresel güçlerin ellerinden geldiğince aynı şeyi kendi çıkarları adına yapmaya çalıştıkları da herkesin malumu.

Ne var ki şimdi meseleye mazlum milletlerin emperyalist güçlere karşı mücadelelerinden bağımsız olarak bakarsak, her iki tarafta da ekonomik ve toplumsal gelişme yarışında kazananların neden kazandığını ve kaybedenlerin neden kaybettiğini anlamaya yönelik bir çabaya da ihtiyaç var herhalde.

Dolayısıyla “Venezuela ne yapsaydı bu duruma düşmezdi” sorusunun cevabını arayalım biraz…

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
Elçin Özel 29 Ocak 2019 22:42
Güzel, yararlı bir yazı.
Muhtefi. .. 29 Ocak 2019 22:42
Venezuela'nin işi cooook zor. Velev ki ÇİN destek cikmasin sanırım destek çıkıyorlar Rusya ile ki dayanabiliyor. !.Hayatın kuralı UYUMA. uyursan ÖLÜRSÜN. (köle veya imha olursun) ..Dünyada Belese bisey yoktur. .Peynir sadece Fare Kapaninda bulunur. :)).. Batı elbette Soydu,sogana çevirdi Uyuyanları 5-6 asırdan. Beri. .Nasıl cikacagiz isin içineden cook zor gözüküyor. BIRLIK olalaim en azından. Siyaset ustu olalim,,etnik köken, neşe,mesrep ,mezhep vb farki gozetmeyelim sonra GOZETECEK BISEYIMIZ OLMAZ..!...Allah Muhafaza etsin Şerlerinden.
Tuncay 29 Ocak 2019 17:03
Güzel tespitler.
E.K 29 Ocak 2019 16:47
Sokaktaki insanimizin %99 haritada Venezualla'nin haritada yerini gosteremez. Taaa dunyanin oteki ucu. Maduro denen adam bir diktator, bir saklaban. Sosyalist falan degil. Nedense kac gundur medyamizin bir numarali sorunu haline geldi bu saklaban. Burnumuzun dibindeki Suriye ve Irak'taki gelismeleri Reuters' den ogreniyoruz. Yazara yazi icin tesekur ediyoruz.
escape from world 29 Ocak 2019 15:55
halkı açlıktan 20 kilo vermiş ve kedi eti yiyen Gariban bir halk ve sarayda yaşayan bir diktatör maduro hırsız faşist bir diktatör dur çakma anti emperyalist maduro ve onun peşine takılan perinçekçi kanal a cı Osmanlıcı reaya
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 21:20
2
Acligin sebebi abd ve ab ambargosu. Ne ala memleket ..ekonomisini cokert sonra kuklana eskiya mallari ver .
Hari Seldon 29 Ocak 2019 15:51
Soruyu şöyle de sorabiliriz: neden dar bir alandaki kuzey toplumları üretim ve tasarım odaklı bir ekonomiye ve dolayısı ile liberal demokrasiye evrilirken insanlığın geri kalanı tarım ekonomisinde, dolayısı ile tarımsal artık değere el koyan yağmacı bürokrat oligarşilerde kaldı? 1) Bireye değer veren kültür 2) Merkezi devlet yokluğu - Batı Roma'nın yıkılması 3) Tarım tekniklerinde iyileşme ile nüfus artışı 4) İklim değişikliklerinin kuzeye yaraması 5) Vebanın sermaye birikimini sağlaması
Takipci 29 Ocak 2019 17:23
0
2ci madde hayir. Merkezi devletlerin olusmasi ve sanayi devrimi paralel olusumlardir.
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 17:26
0
6) İngiltere'de devletin kilise mallarına el koyması
Hari Seldon 29 Ocak 2019 18:55
0
@Takipçi merkezi devletten kastım imparatorluklar idi, ama ulusdevletler için de söylenebilir aynı şey. Ulusdevlet sanayi devriminin sonucu, sebebi değil. Fransa ile İngiltere aynı tipte ulusdevlet olmadı. İngiltere'de güç hep paylaşıldı. Almanya'da sanayi Bismarck'tan önce. İtalya'da bankacılık şehir devletlerlerin Kutsal Roma'dan kurtulmasından sonra. Japonya şogunluğu bitirdikten sonra aileler yönetimine geçince toparlandı, vb.
Hari Seldon 29 Ocak 2019 19:02
0
Mesele şu: beyin gücünü seferber edecek ortam lazım. Toplumun en zeki ve en iyi eğitimlilerinin planlaması ile faz değiştiren ülke yok (Örn: Çin, İran, Mısır en az 3000-4000 yıldır böyle yönetiliyor, geldikleri yer belli) Herkesin 100 milyar nöronu var. Milyonlarca kontrol edilemez kısıt ve değişken var. Kararları küçük bir kesime bıraktığında, ne kadar iyi olurlarsa olsunlar, oyun alanı çok daralıyor, toplam beyin gücünün çok azını kullanıyorsun, full kullanımı engelliyorsun. Toplumun bireylerini salacaksın. Beyin gücünü full ancak böyle kulla
Takipci 29 Ocak 2019 20:18
0
KO 17:26 arkadasim, ilave olarak 1688 devrimi ile Din'in tamamen kamusal alanin disina cikarimasi
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 15:45
Venezuela'nın başındaki diktatör olan madura askeri de yanına alarak militaris bir baskı rejimi ile halkına zulmetmek dedir muhaliflerin büyük bölümünü tasvir etmektedir hapislere doldurmaktadır işkencelerden geçirmektedir işkenceci faşist bir diktatör olan maduro seçimlerde hile yaparak başa gelmiştir sarayda yaşayan maduro lüks içinde yaşarken halkı açlıktan kedi eti yemekte ve çöplerden yemek artığı toplamaktadır Venezuela'da şu anda durum çok kötü insanlar burnundan soluyor maduro ise dümenden antiemperyalist ilk yapıp Amerikan karışıklığı yap
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 14:35
PKK'yı, PYD'yi destekleyen İsrail, Venezuela Başkanı olarak Guaido'yu tanıdığını açıkladı...
milli görüşcü 29 Ocak 2019 16:36
1
Sen onu bunu boşver de KP iktidarından İsrail'le olan ticari anlaşmalarını bana bir anlat da dinleyeyim kardeş
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 21:20
0
Milli goruscu sen chp den aday gosteriyorsan ticaret helaldir beya.
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 14:29
Gözümde canlandı koskoca mazi. Girizgah güzeldi
Diyelim ki Maduro kötü yönetici... Ama Prens Selman da Maduro'dan iyi değil. Hatta daha kötü ve zalim... Trump neden Selman'ı destekliyor?.. Suudi Arabistan'a neden kayyum atamıyor?.. Geri kalmış ülkelerin kötü yönetimlerini aklamak adına söylemiyorum ama emperyalizm bu kadar aleni sömürürken bunu görememek büyük hata... Galiba emperyalizm eroin gibi alıştırdığı yaşam tarzı ile kendisine itirazı imkansız hale getirdi...
musto 29 Ocak 2019 12:16
Şu anda hiç bir şey yapamaz mal varlığına el koymuş aynen iran usulü yeteri kadar petrol üretemiyor çinin verdikleri ile idare ediyor biz ne yapabildik bağırdık çağırdık bizden aldığı demir çelik ürünlerine % 20 vergi koydular sözde misilleme yapacak tütün vergisini artıracakken vergileri sıfırladık yinede yaranamadık.
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 15:37
0
Yani, netice... Yapılanın ne olduğu belli, yapılan doğru mu yanlış mı mesel bu...
musto 29 Ocak 2019 17:49
1
Venezuellanın dış borcu nedir bilmiyorum kafada yormuyorum kendi ülkeme bakarım tarihimizden ders almadık duyunu umumiyeyi unuttuk cumhuriyeti kuranlar borcu sıfırladı sonrakiler tekrar ülkeyi borçlandırdılar şimdi elleri mahkum ne derlerse yapacaklar ve yaptılarda.
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 11:50
Geri kalmis ülkelerin bir ortak ozelligi var: 'Uretim Kulturu'nun yetersizligi. Venezuella ve S.Arabistan bu ortak kaderi paylaşıyorlar, petrolleri var ama onu cikaracak bilgileri yok. Cikarabilmek için Bati'ya muhtaçlar, Bati da oncelikle kendi cikarini kolluyor. Sonuc: Bir sekilde Bati'nin oyuncagi olmak. Istedigimiz kadar kizalim Kapitalist kultur ozunde 'Uretim Kulturu'dur, dünyaya da onlar hakimler. Petrol zengini ülkelerin halklari uretim yerine 'Avanta' pesindeler, isleri zor. Biz de de son zamanlarda 'Avanta Kulturu' yükselişte, tehlike işareti...
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 11:43
Aynen doğu toplumları da ispanyollar ve portekizliler gibi yaptılar. Emevi , Abbasi , Sasanı , Timur , Selçuklu Osmanlı hepsi aynı yolu izledi ve yok oldu. Bugün de onların Torunları bizler de maalesef daha hâla akıllanmış değiliz. İçi boş ideolojilerle vakit öldürüyor ve enerjimizi boşa harcıyoruz.
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 09:28
Evet bugün ABD Afganistan da ırakta Suriye de dünyanın diğer ülkelerinde ne yapıyor ise aynısını yapıyor sömürgeci bir devlet ne yapar onu biz ne yapmalıyız onları ortaya koyduğumuz zaman çara bulabiliriz
Şerif 29 Ocak 2019 08:59
Ekonomiyi doğru yönetebilseydi,enflasyonu % Birmilyona çıkarmasaydı. Bu duruma düşmezdi.
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 08:24
Trump deseki Tayyip Erdoğan i tanımıyorum Kemal Kılıçdaroğlu başkan artık ne yapardınız.
"Sarıoğlan bizi de kurtar..." 29 Ocak 2019 15:39
0
Muhalefetin tek umudu Sarıoğlan...
KARAR OKURUk 29 Ocak 2019 07:09
Biraz daha uzaktan, guzel ve gercekci bir baks, bu gunlerde lazim olandan
BEKA 29 Ocak 2019 06:28
Apocu hdp ile ataturkcu chp kolkola girmiş,hdpye sıcak adaylar acikliyor chp,iyi parti de yerseniz kızgın ama sonuna kadar bu ittifaga bagli.. bu durumda bahceli nin beka sorunu tabiri gayet mantıklı. Abd de ekonomiye yani mutfaga saldirarak halk ile hukumetinin arasinin aciyor ve pyd devleti icin en buyuk engel cumhur u zayiflatmak istiyor.hdp ve chp pyd ye terorist demiyor cunku.
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 17:40
0
15.14, Lolo yapma adam patetes soğandan bahsetmiyor
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 15:14
6
Niğde ve Afyondaki patates ile soğanı ABD mi 5 lira yaptı? Aklın yok, fikrin yok, bilgin yok; ama yorum yapma cesaretin var. İşte tam da sen ve senin gibiler var oldukça ülkendeki patates ve soğanın fiyatını bile ABD'ye bağlayanlar ülke yönetmeye devam edecek.
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 06:23
Venezueala çatalcı ! adlı bir gazeteciyi elcilikte buharlaştırsaydı asitle bu duruma düşmezdi..ya da maduro ordusuna tarattırıp halkını askeri darbe yapsaydı SİnSİ ce bu duruma düşmezdi.!!
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 01:35
Çok basit: Yaklaşık 4 milyon insanın açlıktan göç etmesini engelleseydi; sadece petrol gelirine bağlı kalmayisaydı; hukuk kurallarına uysaydı; ve mevcut dikratör daha önce yapılan seçimlere uyup adil bir seçim yapsaydı, kimse iç işlerine karışmazdı. Peki bunlar başka ülkelerin umrunda mı? Tabi ki değil. Onların tek derdi milyonlarca göçmenin ülkelerine gelmesini engellemek.
KARAR TARAFSIZ MI 29 Ocak 2019 01:28
Karar tarafsızsa neden yazarları siyasetin ve secmenin yuzde 50sine hitap eden Ak parti hakkında olumsuzlukları listelerken yazarken elestirirken diger yuzde 50 deki olumsuzlukları adeta görmüyor yazmıyor değinmiyor ?
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 15:36
2
Çünkü medyanın geri kalanı 7 gün 24 saat bire bin katarak davul zurna bağırıyor diğer yüzde 50'nin olumsuzluklarını, Karar'a gerek kalmıyor o alanda.
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 01:27
Amerika'ya biat etseydi bu duruma düşmezdi.
KARAR OKURU 29 Ocak 2019 01:24
Abd fakirlestirmek ister itaat etmezsen ambargo koyar uyduruktan irana yaptigi gibi.iran nukleer prosedure tam uyarken abd yine kudurup haksizca cekildi.ve irana saldirdi.venezuealada bir kukla buldu fark bu. Abd icin demokrasi secim mesruluk vb hikaye. Petrolu gazı adamında istiyor
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN