İslâm’da adaletin iki kanadı
Dünkü yazımda genel olarak haklarının İslam kültüründe ‘Allah’ın hakları’ (hukūkullah) ve ‘kulların hakları’ (hukūku’l-ibâd)...
Kalbimizin imtihanı: Kul hakkı
Allah’ın isimlerinden biri Hak’tır; ‘varlığı kesin olan, mutlak gerçek, hikmete uygun yaratan’ anlamına gelir. Şu halde ’hak’ kutsal...
Zekât gönülleri birbirine ısındırır
İnsanoğlu toplumsal hayata muhtaçtır. Klasik felsefede bu gerçek, “İnsan tabiatı itibariyle medeni bir canlıdır” sözüyle ifade edilir. Toplumsal...
Merhamet bizi insan yapar
Öncelikle belirteyim ki, Sami dillerinde ‘merhamet’in kök anlamı ‘sevgi’dir.İslâm kültüründe güvenilir hadis kitaplarının başında...
İhsan ile yaşamalı israftan sakınmalı
Komşuları, kestikleri bir keçinin bütününü Peygamber ailesine ikram etmişlerdi. Akşam Resûlullah eve gelince o keçiyi sormuş; ailesi, “Bir...
İnanmak Hakk’ın hakikatini bilmektir
Allah’a inanmak huzur vericidir; çünkü inanmak, Hakk’ın hakikatini bilmektir; hakikati bilmek huzur verir. Kur’ân-ı Kerîm’de “Gönüller...
Hulûkun azîm: Peygamber ahlâkı
Hz. Aişe’nin dediği gibi “Hz. Peygamber’in Kur’an’dı.” Resûlullah’ın nadiren işlediği “zelle” dediğimiz küçük kusurları bile...
Bencillik ve maddecilik karşısında iman şuuru
İslam düşünürleri insanın çift kutuplu bir varlık olduğunu söylerler. Buna göre insan, ruhî ve manevi yönüyle meleklere, biyolojik ve duygusal...
Ruh terbiyesi alarak oruc
“Ey iman edenler! Oruç sizden öncekilere farz kılındığı gibi umulur ki takvaya erersiniz diye size de farz kılındı” (Bakara 2/183). Bu ayet-i...
Oruç önce sosyal ahlâktır
Ramazan sevgi ayı, merhamet ve paylaşma ayıdır. Özellikle mütedeyyin kesimler, oruç tutanlar bu ayın belirtilen türden özelliklerini kendi şahıslarında...
Hayrın hizmetkârları ile Ramazan’ı ihya
Ramazan’ı yaşıyoruz. Rabbimiz, hepimize, razı olacağı şekilde bir Ramazan geçirmeyi nasip eylesin. Kutsal ayın henüz başlarındayken özellikle...
Orucun kalkanı güzel ahlâk
Dün, Ramazan deyince ilk akla gelen ibadetlerden bahsetmiş; bunların oruç, teravih namazı, zekât ve sadaka-i fıtır (fitre) olduğunu belirtmiştim.Kuşkusuz...
Hoş geldin kurtuluş ayı Ramazan
Rahmet ve bereket ayı Ramazan hepimiz için mübarek olsun, değerli okuyucular. Ramazan ayı boyunca bu sayfada beraber olacağız. Ben aklımın erdiğince,...
Ramazan ve uzlaşma kültürü
Yarın Ramazan... Rabbim ülkemiz, toplumumuz ve insanlık için huzura, barışa ve hayırlara vesile eylesin.Dinî ve millî kültürümüzde Ramazan...
Dünyevileşmenin yıkıcı sonuçları
İslâm’ın ve diğer bütün dinlerin ahlâk öğretilerinin en başında “Nefsinin kölesi olma!” uyarısı yer alır. Özellikle son yüz elli...
Kelâm, Fıkıh ve Tasavvuf’un ahlâkla ilgisi
Bin yıldan fazla bir zamandır devam eden geleneğe göre temel İslâm ilimleri Tefsir, Hadis, Kelâm, Fıkıh, Tasavvuf ve Arap dili alanlarından oluşur....
Kur’an’da ‘Kader’in anlamı
Gazzâlî, Şehristânî, Fahreddin er-Râzî gibi klasik Eşʿariyye âlimleri, Allah’ın âdilliği ilkesini, insan dâhil her şeyin Allah’ın mülkü...
‘Dindarlar’ neden insan hakları savunucusu olamadılar?
Önce bir hatırlatma: Bir insan, bizzat beyan etmedikçe, konuşmasından, yazısından mefhum-ı muhalif çıkarılamaz. Mesela adam “Türk milleti...
“Kur’an’ın Müslümanlarda geliştirmeyi amaçladığı eşitlik zihniyeti”
Kur’ân-ı Kerîm, İslâm’ın başlangıç yıllarından itibaren çöl Arabına, ikisi ahlâkî ve sosyal alanda, biri de ilmî ve fikrî alanda...
“İslâmî literatürde ‘Hürriyet’ kavramı”
Türkçe’deki özgürlük, İngilizce’deki freedom ve Fransızca’daki liberté karşılığı olarak günümüz Arapçasında el-hurriyye (hürriyet)...
Din işi dünya işi
Kaynaklarda Hz. Peygamber’in Veda Hutbesine şu sözlerle başladığı belirtilir: “Ey insanlar! Kanlarınız, mallarınız, onur ve haysiyetleriniz,...
İslam’da dar gelirlilerin himayesi
Bugünlerde asgari ücret, en düşük memur ve emekli maaşlarının da içinde bulunduğu konularda yoğun çalışmalar yapılıyor. Konumum gereği...
Dindarlığın yanlışı - doğrusu
15 yıl önce bir gazetede yayımlanan mülâkatımda “İslam dünyası rasyonel düşünen insan yetiştirdiği andan itibaren eğrinin ucu yukarı...
Dinde dünya işleri
Gözlemler, az gelişmiş toplumların başlıca özelliklerinden birinin, o toplumlarda başka insanların veya devletin sırtından geçinmenin bir kültür...
Günümüz Türkiye'sinde dindarlık-ahlâk ilişkisi
Öncelikle belirtmem gerekir ki, ülkemizde dinini samimiyetle yaşayan, dinî vecibelerini yerine getirmeye çalışan çok büyük bir kitle var. Kur’ân-ı...
Bizde ideolojilerin çatışma alanı: Eğitim
Ülkemizde “Cenazelerimizin namazını kıldıracak adamlar bulunamaz olduk” tarzı şikâyetlerin vicdanları titrettiği bir dönemde İmam-Hatip...
Hz. Peygamber’den Yöneticilere ve hâkimlere adalet mesajları
Aşağıdaki hadisleri, geçen pazartesi günü basından okuduğum şu haber üzerine derledim:“Dünya Adalet Projesi (World Justice Project - WJP)...
Kur’an’da yoksullukla mücadele
İnsanoğlunun en büyük ihtiyacı ‘geçim’ ve ‘güvenlik’tir. Aziz Kur’an’da, özellikle de Mekke’de inen ayetlerde –şirk ve inkâr...
“Bütün insanlar birbirinin erkek ve kız kardeşleridir”
Kur’ân-ı Kerîm’de Müslümanlarla ilişkiler bakımından Müslüman olmayanlar hakkında kardeş kelimesi geçmez. Gayrı müslimler genellikle...
Okunması gereken yeni bir kitap
KURAMER (İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Kur’an Araştırmaları Merkezi) yeni bir kitap çıkardı: İslam Düşünce Tarihine Kritik Bir Bakış...
Kur’an öğretisinde doğruluk, dürüstlük ve güvenilirlik
İslam akaidinde peygamberlerin taşımaları gereken beş özellikten ikisi “sıdk” ve “emanet” sıfatıdır (diğerleri: ismet [günahsızlık],...
“Sultan Allah’ın gölgesidir” rivayetinin düşündürdükleri
İletişim, ulaşım, ekonomi gibi alanlarda global köy haline gelen dünyamızda artık bu köyün her köşesinde olup bitenlerden haberimiz oluyor....
Neden ve nasıl değişim?
İslam’ın ortaya çıktığı 7. yüzyıldan başlamak üzere, Müslüman dünya ve sonraları Osmanlı, inişli-çıkışlı da olsa, parlak bir dönem...
Kader ve özgürlük
Özgürlüğün imkânı felsefî bir mesele, insanın sorumlu tutulduğu eylemlerinde özgür olduğunu hissetmesi ise psikolojik bir olgudur. Dinde ‘Allah’ın...
Müslüman dünyada tasavvufun ahlaka etkisi
Baştan ifade edeyim ki, –önceki bir yazımda da belirttiğim gibi– tasavvuf, Kur’an ve Sünnet’in bütün inananlarından istediği, kültürümüzde...
Dinamik dindarlık
Çoğumuz, ‘imanın şartları’ dediğimiz inanç ilkelerini kabul eden, ibadetlerini iyi kötü yerine getiren ve kimseye zararı ziyanı dokunmayan...
“Ya hayırlı konuş ya da sus”
Yerine göre konuşmanın mı susmanın mı doğru olduğunun ölçüsünü Hz. Peygamber “Ya hayırlı konuş ya da sus” buyurarak özetle vermiştir....
‘Kirli Eller’
"Kirli eller” kavramı Batı’da ortaya çıktı; daha çok siyaset alanında kullanılan bir deyimdir. Siyaset ve siyasetçi üzerine Batı’daki...
“Kaç Müslümanlardan, sığın İslam’a”
Pakistan’ın şair filozofu Muhammed İkbal’e nispet edilen başlıktaki söz acı da olsa gerçeği dile getirmektedir. “İslâm” ile “Müslümanlık”...
Çağdaşlaşma ve ideolojik din
Müslüman dünyada çağdaşlaşma denilince akla Hıristiyan Batı dünyası da gelir. Çünkü iki dünyanın ilişkileri Hz. Peygamber’in İskenderiye...
Kur’an’ı anlamada yanlışlarımız ve sonuçları
Bir önceki yazımda, ‘din’in amacının “celb-i menfaat, def’-i mazarrat/mefsedet” şeklinde formüle edildiğini, Allah ihtiyaçtan münezzeh...
Kur’an’ı doğru anlamada insanı ve ahlâkı önceleyen bazı yöntemler
Meşhur tanımda ‘din’in, insanların dünya ve ahiretlerini mutlu kılmayı amaçladığına dikkat çekilir. Eski kaynaklarda dinin bu amacı kısaca...
Kur’an’ı lafızcı ve parçacı anlama, bunun günümüze yansımaları
Din âlimlerimizin baskın kesimi, mezheplerin teşekkül etmeye başladığı hicrî üçüncü yüzyıldan itibaren Kur’an’ı, görünüşte dinî...
Orman yangınları: Kusurlarımız, sorumluluklarımız
Ülkemizde yaz sıcaklarının başlamasıyla orman yangınları da başladı. Küçük bir hata veya ihmal telafi edilemez kayıplara yol açabiliyor....
Ehlü’l-hal ve’l-akd: Teori ve Pratik
Kur’ân-ı Kerîm siyasal bir yönetim şeklinden bahsetmez; toplumda salâh (barış ve güvenlik), adalet ve hakkaniyetin hâkim olması; haksızlık,...
Bizde sorgulama ve eleştiri kültürü
Tüm tecrübeler gösteriyor ki, insanlığın bu dünyadaki nihai amacı erdemli, huzurlu ve mutlu olarak yaşamaları ve onlara bu hayatı sağlayacak...
İyiliğin yanında, kötülüğün karşısında olma ilkesi
İslâm toplumlarında ahlâkî sorumluluk şuurunun meydana gelmesini sağlamayı amaçlayan Kur’ân-ı Kerîm’in iyiliğin yanında, kötülüğün...
Hadislerde dalkavukluk yapanlar – yaptıranlar
Şark toplumlarında gök kubbenin altında hâlâ değişen bir şey yok. Önemli konularda, mesela siyasette, hukukta, ekonomide, eğitimde… şekiller...
