ABD’nin başındaki gangster, kolay bir zafer kazanıp megalomanisini tescil edeceğini sanmıştı. Olmadı.
‘Gangster’ dedimse, bu teşhis benim değil. Financial Times’ın ekonomi editörü Martin Wolf “yaptığı düpedüz gangsterlik” diye yazmıştı. (10 Ekim 2025)
Elbette elinde dünyanın en büyük askeri gücü var. “İran medeniyetini” bir anda yok edebilir! İran’ın savunma ve alt yapı tesislerinde çok büyük tahribat yaptı zaten.
Fakat askeri güce sahip olmakla kullanabilmek aynı şey değil.
Trump, savaşın 8. Gününde “İran kâğıttan kaplan” diyordu. Dün ateşkesi kabul etmek zorunda kaldı.
İran sanılandan daha dirençli çıktığı gibi Arap ülkelerindeki Amerikan üslerini ve enerji tesislerini vurarak ve bilhassa Hürmüz boğazını kapatarak dünyada öyle bir enerji ve gıda krizi yarattı ki, Trump daha fazla ileri gidemez hale geldi…
Belli ki İran rejimi daha ‘kurmayca’ stratejik planlama yapmış. Trump, “İran’ın Körfez ülkelerine saldırmasını beklemiyorduk” diyerek şaşkınlığını itiraf etti. (17 Mart)
Trump, İran’ın Hürmüz’ü kapatacağını da akıl edememişti.
TRUMP VE NETANYAHU
Enerji krizi, başta enerji ihracatçısı Araplar olmak üzere bütün ülkelerin ve ABD şirketlerinin Trump üzerindeki baskısını arttırdı.
İran rejimini değiştirmenin mümkün olmadığı da görüldü. New York Times’ın yazdığı gibi MOSSAD ve Netanyahu, İran rejimini devirmenin kolay olacağını söyleyerek Trump’ı aldatmışlardı. (7 Nisan)
Amerikan kurumları bu gerçeklerin farkındaydı. Genelkurmay Başkanı Dan Caine, savaştan önce, İran’la yapılacak bir savaşın uzun süreceği ve ciddi riskler taşıdığı konusunda Trump’ı uyarmıştı. (23 Şubat)
Ulusal İstihbarat Konseyi, “askeri müdahalenin rejim değişikliğiyle sonuçlanma ihtimalinin zayıf” olduğunu rapor etmişti.
Fakat Trump bunları dinlemedi, bir yandan megalomanik “zafer kazanma” dürtüsüyle, öbür yanda Netanyahu’ya ruhani bağımlılığıyla savaşı başlattı.
Trump’ın Savaş Bakanı Hegsett, zaten bir Hıristiyan “kutsal savaşçı”dır.
Dört generali emekliye sevk ettiler. Dışişleri’nde ve güvenlik bürokrasisinde protesto istifaları oldu.
Burada, uzun vadede çok önemli iki konu karşımıza çıkıyor: Trump’ın teokratik tek adam rejimi… ABD’de İsrail lobilerinin hakimiyeti.
TRUMP KİMSEYİ DİNLEMEDİ
Hemen bütün anayasalar gibi ABD anayasasına göre de savaş ilanı yasama organının yetkisindedir. Eski hükümdarların, imparatorların güç hırsıyla savaş açmalarına bir tepkidir bu anayasa hukuku tarihinde.
Fakat Trump, bu anayasa hükmünü dolanmanın yolunu buldu; şu sözlerine bakın:
“Savaş dersem Kongre’den onay alma zorunluluğu var. ‘Askeri operasyon’ olarak tanımlamayı tercih ederim.” (28 Mart)
Muhakkak bunun ileride tartışması yapılacak ve umarım hesabı sorulacaktır. Fakat kutuplaşma hastalığı Amerika’da da salgın halinde olduğu için bu aşamada Kongre’deki Cumhuriyetçi çoğunluğun desteğine sahip.
Eleştirenler, hatta aklından şüphe eden Senatörler var ama tavır almıyorlar; mahalle baskısı belası.
İSRAİL LOBİLERİNE TEPKİ
Diğer önemli faktör, ABD’de Yahudi lobilerinin güç kaybetmesidir. ABD Başkanları John F. Kennedy ve bilhassa Jimmy Carter Yahudi lobilerinin hakimiyetini aşağı çekmek için mücadele etmişler ama sonuç alamamışlardı.
Artık keskin sirke küpüne zarar veriyor.
Pew Research adlı araştırma merkezine göre, Amerikan toplumunda, İsrail’i ve Netanyahu’yu “olumlu” görenlerin oranı 2022’de yüzde 55 iken, şimdi yüzde 37’ye düşmüş… “Olumsuz” görenlerin oranı ise yüzde 42’den 60’a çıkmış bulunuyor. Hele 49 yaş altında bu oran yüzde 70’e çıkıyor.
ABD’de hem “Başkan’ın yetkileri” hem Yahudi lobilerinin hakimiyeti zaman içinde ciddi tartışma ve itirazlara konu olacaktır.
ATEŞKES SÜRER Mİ?
Ateşkes sürmeli, sonunda bir anlaşmaya varılmalı. Fakat ateşkes çok kırılgan. Haydut Netanyahu Lübnan’da katliamı devam ettirerek İran’la olan ateşkesi de sabote ediyor. İran buna tepki gösterdi.
JD Vance “ateşkes kırılgan” diye konuşuyor zaten.
Trump bir yanda ateşkesi kabul zorunda kaldı ama öbür yanda, ateşkese zemin olduğu ifade edilen 10 Maddelik Plan için, sözcüsü Karoline Leavitt’in ağzından “Biz o 10 maddelik planı zaten çöpe atmıştık" diye açıklama yaptırıyor. Kendi şartlarını İran’a kabul ettirip ateşkes sağlamış gibi.
Her halde Trump zor durumda. Kılavuzu karga olanın… Değil mi?
