Cihat CEYLAN/KARAR OTOMOBİL
Türkiye otomobil pazarı zorlu bir süreçten geçerken, hem sıfır hem de ikinci el araç satışlarında durgunluk devam ediyor. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) ile Indicata verilerinden derlenen raporlar, kurumsal ilan sayılarında belirgin bir daralma yaşanırken otomobil satışlarının görece dirençli kaldığını ve tüketici tercihlerinde SUV ile hatchback modellerin öne çıktığını gösteriyor. Yılın son çeyreğine girilirken 30’a yakın online platform ve 40 binden fazla kurumsal firmanın verileri incelendiğinde, pazardaki toplam kurumsal ilan sayısının geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12,5 oranında azalarak 391 bin 558 seviyesine gerilediği görüldü. Toplam 56 bin adetten fazla ilan kaybının yaşandığı pazarda otomobil ilanları yüzde 10,2 oranında düşerken, en sert çekilme yüzde 23,4’lük daralmayla hafif ticari araç kategorisinde gerçekleşti. Segment bazında bakıldığında ise A segmenti yüzde 13,6, pazarın en büyük hacimli grubu C segmenti yüzde 11,5 ve B segmenti yüzde 12,6 oranında kan kaybetti. Pazar genelindeki toplam satışlar yüzde 2’lik kayıpla 189 bin 144 adet olarak gerçekleşti. Bu tablonun arkasındaki ana faktör ise otomobil satışlarının geçen yılki seviyesini koruyarak 160 bin 213 adette sabit kalması oldu. Toplam pazardaki düşüş, satışları yüzde 12 gerileyen hafif ticari araçlardan kaynaklandı. İlan sayılarındaki gerilemeye karşın satışların daha sınırlı düşmesi, ikinci el pazarında satış hacminin ilanlardaki daralmaya kıyasla daha dirençli kaldığını gösteriyor.
TÜKETİCİ YERDEN YÜKSEK MODELE GEÇTİ
Satış rakamlarının detayları incelendiğinde, Türkiye’deki otomobil severlerin gövde tipi tercihlerinde yapısal bir kırılma yaşandığı gözleniyor. Yıllardır iç pazarın en popüler seçeneği olan sedan modeller kan kaybetmeyi sürdürürken, satışları yüzde 4,5 azalarak 66 bin 963 adede geriledi. Buna karşılık şehir içi kullanım kolaylığı sunan hatchback modeller yüzde 1,8 artışla 49 bin 992 adetlik satışa ulaştı. Dönemin en büyük kazananı ise yüzde 9,8’lik güçlü satış artışı ve 36 bin 928 adetlik hacmiyle SUV modeller oldu. Fiyat ve yaş analizi de alım gücünün ekonomik seçeneklere kaydığını belgeliyor. Lüks F segmentinde satışlar yüzde 15 düşerken, B segmenti yüzde 2,2 ve C segmenti yüzde 1,6 büyüme kaydetti.
YAŞLI VE ERİŞİLEBİLİR ARAÇLARA TALEP ARTARAK DEVAM EDİYOR
İkinci el online otomobil pazarında artan araç maliyetleri, tüketici tercihlerini doğrudan etkiliyor. Yeni veya düşük kilometreli otomobillere ulaşmakta zorlanan alıcılar, çareyi daha erişilebilir olan yaşlı araçlarda buluyor. İkinci el otomobil ilanlarında genç araçların payı gerilerken yaşlı modeller satışlarda öne çıktı. Yıllık bazda 0-4 yaş araç ilanları yüzde 15,7, 5-10 yaş grubu yüzde 20,4 azaldı. Buna karşılık 11 yaş ve üzeri araçların ilanları yalnızca yüzde 2,9 geriledi. Bu yaş grubunun satışları yüzde 4,2 artarken toplam satışlardaki payı yüzde 41’e ulaştı. 10 yaş ve üzeri otomobillerin online satışlardaki toplam payı ise yüzde 47 oldu. 5-10 yaş araçların satışları yüzde 11,5 düşerken, 0-4 yaş grubunda satışlar geçen yılla aynı seviyede kaldı.
ASIL KRİZ FİYATLARDA
Otomotiv sektörü; zayıflayan iç talep, yüksek finansman maliyetleri ve krediye erişimde yaşanan zorlukların gölgesinde zorlu bir süreçten geçiyor. Tüketici talebinin baskılanması nedeniyle sıfır araç pazarında yıl sonu beklentilerinde aşağı yönlü revizyonlar değerlendiriliyor. Sıfır otomobil tarafında stokları eritmek amacıyla uygulanan indirimler ve kampanyaların ise ikinci el araç fiyatları üzerinde baskı oluşturduğu ifade ediliyor. Özellikle genç sayılabilecek ikinci el araçlarda değer kaybı belirginleşiyor. Sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine göre, normal şartlarda sıfır fiyatının yaklaşık yüzde 65’i seviyesinde bulunması beklenen 3 yaşındaki ikinci el araçların gerçekleşen satış değerleri, sıfır kampanyalarının etkisiyle yüzde 57-58 bandına kadar gerilemiş durumda. İkinci elde yaşanan bu değer değişimi, araç sahiplerinin satış kararlarını ertelemesine ve kurumsal ilan akışının yavaşlamasına etki eden faktörler arasında gösteriliyor.
ÜRETİM KAPASİTESİ YÜZDE 20’YE DÜŞEBİLİR
Avrupa Birliği’nin ‘Made in Europe’ düzenlemesinde Türkiye’de üretilen araçların kapsam dışında kalma ihtimali, 37 milyar euroluk otomotiv ticaretini riske atıyor. Avrupa’ya erişimin daralması ve artan üretim maliyetleri, kapasite kullanımını yüzde 20-30 seviyelerine çekebilir.
Türkiye otomotiv sektörü, Avrupa Birliği’nin (AB) “Made in Europe” yaklaşımı ve yükselen üretim maliyetleri nedeniyle kritik bir riskle karşı karşıya. Düzenleme kapsamında Türkiye’de üretilen parçaların kapsama alınıp tamamlanmış araçların dışarıda bırakılması ihtimali, iki taraf arasındaki 37 milyar euroluk otomotiv ticaretini ve ihracata dayalı üretim yapısını doğrudan tehdit ediyor. Türkiye’de üretilen araçların yaklaşık yüzde 75-80’i Avrupa pazarına ihraç ediliyor. Geçen yıl AB ülkelerine 798 bin araç gönderilirken, AB’den Türkiye’ye 812 bin araç ithal edildi. Ayrıca Türkiye’de satılan ithal araçların yaklaşık yüzde 70’inin Avrupa menşeli olması, karşılıklı ticari bağın büyüklüğünü açıkça ortaya koyuyor. Yıllık 2,2 milyon adedin üzerinde üretim kapasitesine sahip olan Türk otomotiv sanayisi, halen bu kapasitenin yaklaşık yüzde 60’ını kullanıyor. Avrupa pazarına erişimin kısıtlanması durumunda kapasite kullanım oranının yüzde 20-30 seviyelerine kadar gerileyebileceği ve Türkiye’nin küresel üretim zincirindeki konumunun zayıflayacağı vurgulanıyor. Riskleri bertaraf etmek amacıyla otomotiv üreticileri, sektör kuruluşları ve bürokratlar Avrupa nezdinde diplomasi trafiği yürütüyor. Ford, Hyundai ve Toyota gibi küresel markaların da destek verdiği girişimlerde, hem parçaların hem de tamamlanmış araçların Avrupa ekosistemine dahil edilmesi hedefleniyor. Türkiye üretim kalitesiyle öne çıksa da artan işçilik ve işletme giderlerinin Doğu Avrupa karşısındaki rekabetçiliği zayıflatması, yeni yatırımların başka ülkelere kayma ihtimalini de beraberinde getiriyor.
ARAÇ KİRALAMADA 253 MİLYAR TL YATIRIM
Araç kiralama sektörünün toplam filosu 2026’nın üçüncü çeyreğinde 412 bin araca ulaşırken, yılın ilk dokuz ayında 253 milyar TL’lik araç yatırımı gerçekleştirildi. TOKKDER ve NielsenIQ araştırmasına göre sektörün araç yatırımları ve faaliyetleri kapsamında ödediği vergiler yaklaşık 129 milyar TL oldu.
Toplam filonun 238 bin 500 aracını operasyonel, 173 bin 300 aracını günlük kiralama sektörü oluşturdu. Günlük kiralama filosu yıllık yüzde 11 büyürken üçüncü çeyrekte 1 milyon 385 bin kontrat yapıldı. Toplam kira günü 12,6 milyona, ortalama doluluk oranı yüzde 81’e ulaştı. Operasyonel kiralama filosunda benzinli araçların payı yüzde 65,9, tamamen elektrikli araçların payı yüzde 3,8 oldu. Renault, yüzde 20,1’lik payla ilk sırada yer aldı. TOKKDER Başkanı Özarslan A. Tangün, Türkiye’de ticari araçların yaklaşık yüzde 10’unun kiralandığını, Avrupa’da ise bu oranın yüzde 50-60 seviyelerinde olduğunu belirterek sektörün büyüme potansiyeline dikkat çekti.
AVRUPA’NIN EN BÜYÜK ALTINCI PAZARIYIZ
Türkiye otomobil pazarı 2026’nın ilk dokuz ayında yüzde 15,45 daralarak 627 bin 977 adede gerilemesine rağmen Avrupa’nın en büyük altıncı pazarı olmayı sürdürdü. Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği verilerine göre, aynı dönemde Avrupa genelinde otomobil satışları yüzde 6,3 artışla 10 milyon 555 bin 351 adede ulaştı. Almanya 2 milyon 221 bin 798 satışla ilk sırada yer alırken Birleşik Krallık, İtalya ve Fransa onu takip etti. Elektrikli otomobil pazarında da Türkiye altıncı sıradaki yerini korudu. Türkiye’de tam elektrikli otomobil satışları yüzde 9,1 düşüşle 120 bin 329 adede gerilerken Avrupa genelinde satışlar yüzde 41,9 büyüyerek 2,5 milyonu aştı. Almanya 604 bin 144 satışla elektrikli otomobil pazarında lider olurken Birleşik Krallık ve Fransa ilk üçte yer aldı. Avrupa’da toplam otomobil ve elektrikli araç satışları artarken Türkiye’nin iki pazarda da daralması dikkat çekti.
PREMİUM SUV PAZARINA YENİ FRANSIZ
DS Automobiles’in yeni premium SUV modeli DS N°7, 3 milyon 700 bin TL’den başlayan fiyatlarla Türkiye’de satışa sunuldu. İlk etapta 145 beygir sistem gücü üreten hibrit motorla gelen model, 6 ileri çift kavramalı otomatik şanzımanla eşleştirildi.
Araç, şehir içinde yüzde 50’ye varan oranda tamamen elektrikli sürüş imkânı sunarken karma yakıt tüketimi 100 kilometrede 5,4 litre olarak açıklandı. DS N°7, PALLAS ve ÉTOILE olmak üzere iki donanım seçeneğiyle sunuluyor. Her iki versiyonda 19 inç alaşım jantlar, panoramik cam tavan, kablosuz akıllı telefon bağlantısı, geri görüş kamerası ve adaptif hız sabitleyici standart olarak yer alıyor. Üst donanım ÉTOILE’de Nappa deri döşeme, masajlı, ısıtmalı ve havalandırmalı koltuklar ile FOCAL Electra ses sistemi gibi seçenekler öne çıkıyor. 4,66 metre uzunluğundaki modelin bagaj hacmi 560 litre, arka koltuklar katlandığında ise 1.570 litreye ulaşıyor. Araçta 16 inç multimedya ekranı, yarı otonom sürüş destek sistemi ve 520 metreye kadar aydınlatma sağlayan adaptif LED farlar da bulunuyor.
