Günlük hayatta sıradan bir insanın yaklaşık 35.000 karar verdiği tahmin ediliyor. Ancak sosyal psikoloji ve nörobilim alanındaki araştırmalar, beynimizin bir karar verme kotası olduğunu gösteriyor. Karar yorgunluğu, bir bireyin uzun süreli karar verme seanslarından sonra seçim yapma kalitesinin düşmesi durumu olarak tanımlanıyor. Bilimsel makaleler, bu durumun sadece yorgun hissettirmekle kalmadığını, aynı zamanda dürtüsel harcamalara, sağlıksız beslenmeye ve iş yerinde hatalı stratejilere yol açtığını ortaya koyuyor. Özellikle gün sonuna doğru fark etmez demeye başlamamızın arkasında, beynin enerji tasarrufu moduna geçme çabası yatıyor.
İRADE GÜCÜ SINIRLI BİR KAYNAKTIR
Psikolog Roy Baumeister tarafından ortaya atılan ve Journal of Personality and Social Psychology dergisinde yayımlanan ego depletion (ego tükenmesi) teorisine göre, irade gücü tıpkı bir kas gibidir; kullanıldıkça yorulur.
Biyolojik Maliyet: Her seçim, beyindeki glikoz seviyelerini etkileyerek zihinsel yakıtı tüketir.
Direnç Kaybı: Gün içinde çok fazla karar veren bireylerin, akşam saatlerinde cazip ama zararlı seçeneklere (abur cubur, gereksiz alışveriş) direnme gücü azalır.
Göğüste batma hissi kalp krizi belirtisi mi? Prof. Dr. Mustafa Güden uyardı
Yürüyüş yaparken yakılan kaloriyi artırmanın 5 yolu! Kilo verme sürecini hızlandıran hileler
ADALET BİLE YORGUNLUĞA BAĞLI
Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan ünlü bir araştırma, karar yorgunluğunun profesyonel hayattaki korkutucu etkisini gözler önüne serdi.
Hakimlerin Kararları: Araştırma, şartlı tahliye hakimlerinin sabah saatlerinde veya yemek molasından hemen sonra %65 oranında olumlu karar verdiğini, ancak gün sonuna doğru bu oranın neredeyse sıfıra indiğini saptadı.
Basit Seçim Eğilimi: Zihni yorulan karar vericiler, en güvenli ve en az çaba gerektiren seçenek olan "reddetme" veya "statükoyu koruma" yoluna gitmektedir.
PAZARLAMA STRATEJİLERİ KARAR YORGUNLUĞUNU KULLANIYOR MU?
Journal of Marketing Research’te yer alan çalışmalar, tüketicilerin karmaşık seçimler yaptıktan sonra daha savunmasız hale geldiğini gösteriyor.
Kasa Önü Tuzakları: Marketlerde karmaşık alışveriş listesini tamamlayan müşterinin, tam kasa önündeyken karar mekanizması çöktüğü için dürtüsel olarak çikolata veya sakız alması tesadüf değildir.
Karar Felci: Çok fazla seçenek sunulması (seçim paradoksu), tüketicinin hiçbir şey almadan ayrılmasına veya aldığı üründen pişmanlık duymasına neden olur.
KARAR YORGUNLUĞUNDAN KURTULMANIN YOLLARI
Bilimsel veriler ışığında, zihinsel enerjinizi korumak için şu yöntemler öneriliyor:
Rutine Bağlayın: Steve Jobs veya Mark Zuckerberg gibi her gün benzer kıyafetler giyerek "ne giyeceğim" kararını ortadan kaldırın.
En Önemli Kararı Sabah Alın: İrade gücünüzün en yüksek olduğu saatleri karmaşık analizlere ayırın.
Glikoz Seviyenizi Koruyun: Kan şekerinin düşmesi karar kalitesini doğrudan etkiler; önemli toplantılardan önce sağlıklı bir atıştırmalık tüketin.
