Türkiye'yi sarsan fon soruşturmasında TERA Grubu, Türkiye Sigorta'nın eski Genel Müdürü Taha Çakmak ve eski Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Mehmet Ali Akben'in oğlu Ahmet Emir Akben'in yönetiminde bulunduğu Graintürk arasındaki ilişkiler gündemdeki yerini korurken, TERA Yatırım Bankası'nın kuruluş ve faaliyet izinleri de tartışmaya açıldı.
Mehmet Ali Akben'in hakkındaki iddiaları reddederek bankanın Nisan 2023'te aldığı faaliyet izninin mevzuata uygun olduğunu savunmasının ardından finans uzmanı Kerim Rota ve eski Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkan Yardımcısı Ramazan Başak ayrı ayrı açıklamalar yaptı.
İki isim, Akben'in başkanlığı döneminde BDDK tarafından TERA Yatırım Bankası'na verilen izinlerin hukuki dayanağı ve bu süreçte yapılan incelemelere ilişkin sorular yöneltti.
KERİM ROTA: YILLARCA YÖNETTİĞİ KURUMUN YETKİLERİNİ BİLMİYOR MU?
Tartışma, Akben'in gazeteci İsmail Saymaz'a aktarılan "Kaldı ki banka için bakanlık ve Merkez Bankası onayıyla izin verilebilir" sözlerinin ardından yeni bir boyut kazandı. Finans uzmanı Kerim Rota, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Akben'in sözlerine tepki göstererek, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 6. maddesini hatırlattı.
Rota, "Yıllarca yönettiği özerk kurumun kanununu ve yetkilerini bilmemesine şaşıran var mı?" diye sordu. Akben'e yönelik eleştirisini sürdüren Rota, şu ifadeleri kullandı:
"Oturduğu koltukta tüm kararları birilerinden gelen telefon sonrası alabilenler tabii ki yetkiyi kendilerinde görmezler. Ancak hukuk böyle işlemez."
Kerim Rota
"TÜM YETKİ BDDK'DA, HUKUKİ SORUMLULUK DA KARARI VERENLERDE"
Rota, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 6. maddesine göre Türkiye'de banka kuruluş izni verme yetkisinin yalnızca BDDK'ya ait olduğunu belirtti.
Bankanın kurulabilmesi için kanuni şartların karşılanması ve BDDK Kurulunun en az beş üyesinin aynı yönde oy kullanması gerektiğini hatırlatan Rota, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Türkiye'de banka kuruluş izni verme yetkisi sadece BDDK'ya aittir.
İzin, kanuni şartların sağlanması ve Kurulun en az beş üyesinin aynı yönde oy kullanmasıyla verilir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile TCMB'nin banka kuruluş iznini onaylama yetkisi yoktur.
Tüm yetki BDDK'da, hukuki sorumluluk da sadece kararı verenlerdedir."
Mehmet Ali Akben
ESKİ MASAK BAŞKAN YARDIMCISI BAŞAK DA TARTIŞMAYA KATILDI
Fon soruşturmasının başlangıcından itibaren TERA Grubu'na yönelik şüpheli işlemlerin geçmişinin araştırılması gerektiğini savunan eski MASAK Başkan Yardımcısı Ramazan Başak da Akben'in açıklamalarına tepki gösterdi.
Başak, Türkiye Sigorta'nın eski Genel Müdürü Taha Çakmak, TERA Grubu ve Ahmet Emir Akben'in yönetiminde bulunduğu Graintürk arasındaki ilişkilere yönelik iddiaların soruşturmalar sonucunda açıklığa kavuşacağını belirtti.
Bu iddiaların doğruluğunun henüz bilinmediğini vurgulayan Başak, buna karşılık TERA Yatırım Bankası'na verilen izinlerle ilgili Akben'in yanıtlaması gereken iki soru bulunduğunu ifade etti.
Başak, Akben'in oğlunun Graintürk yönetimine 2022 yılında girdiği ve TERA Yatırım Bankası'nın 2023'te faaliyet izni aldığı yönündeki savunmasına karşı bankanın kuruluş izninin 2021 yılında verildiğini hatırlattı.
"2021'DEKİ ŞÜPHELİ PARA TRAFİĞİNE RAĞMEN BANKA KURULUŞ İZNİ NASIL VERİLDİ?"
Ramazan Başak'ın ilk sorusu, TERA Yatırım ile Kasım Garipoğlu'na ait GKFX şirketi arasında gerçekleştirildiği öne sürülen para transferlerine ilişkin oldu. Başak, bankaların kuruluş izni aşamasında ortaklarının mali güçlerinin, itibarlarının ve yeterliliklerinin değerlendirildiğini belirterek bu incelemelerde emniyet, istihbarat ve yargı kurumlarından alınan bilgilerin de dikkate alındığını anlattı.
Eski MASAK Başkan Yardımcısı, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının Mayıs 2021 tarihli olduğunu belirttiği iddianameye işaret ederek Akben'e şu soruyu yöneltti:
"Birinci sorum, Tera Yatırım'ın, Garipoğlu'nun yasadışı çalışan GKFX şirketi ile yüz milyonlarca dolarlık şaibeli para trafiği, Bakırköy CBS'nin Mayıs 2021 tarihli iddianamesine yansımışken ve sıradan bir yönetici atamasında amiyane tabirle yedi sülalesi araştırılırken, bu Banka kuruluş izni nasıl verilebildi?"
Başak'ın gündeme taşıdığı iddialar, daha önce fon soruşturması kapsamında da tartışılmıştı. Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan iddianameye dayandırılan haberlerde, GKFX ile aralarında TERA Menkul Değerler'in de bulunduğu şirketler arasında yüksek tutarlı nakit işlemleri gerçekleştirildiği öne sürülmüştü.
Ramazan Başak
"SİZE KASIM 2021'DE UYARI MEKTUBU GÖNDERİLMİŞ, NEDEN FAALİYET İZNİ VERDİNİZ?"
Ramazan Başak'ın açıklamasındaki en dikkat çekici bölüm ise BDDK'ya gönderildiğini belirttiği bir uyarı mektubuna ilişkin oldu. Başak, TERA Yatırım Bankası'na kuruluş izni verilmesinden yaklaşık bir hafta sonra, Kasım 2021'de Mehmet Ali Akben adına bir uyarı mektubu gönderildiğini ileri sürdü.
Söz konusu mektubun ekinde, GKFX ile TERA arasındaki şüpheli para trafiğine ilişkin iddianame sayfalarının da bulunduğunu belirten Başak, mektubun bir örneğinin elinde olduğunu açıkladı.
Eski MASAK Başkan Yardımcısı, Akben'e ikinci sorusunu şöyle yöneltti:
"İkincisi ise, hadi bunu atladınız. Önümde, bu iddianamenin ilgili sahifelerinin ek olarak yapıldığı ve Kasım 2021'de yani kuruluş izninden bir hafta sonra sizin adınıza gönderilmiş bir uyarı mektubu var. Bunu aldığınızı düşünüyorum. Bu şaibeli para trafiği ile ilgili bilgi sahibi olduğunuza göre o zaman Nisan 2023'te neden Bankaya faaliyet izni verdiniz?"
"SİZLER GÖREVİNİZİ YAPMADIĞINIZ İÇİN MİLYONLARCA İNSAN BU ACILARI YAŞADI"
Başak, açıklamasının sonunda eski BDDK Başkanı'na yönelik eleştirilerini daha da sertleştirdi. Fon soruşturmasına konu olan işlemlerin geçmişte yeterince incelenmediğini savunan eski MASAK Başkan Yardımcısı, Akben'e hitaben şu ifadeleri kullandı:
"Sizler görevlerinizi yapmadığınız için büyük bir ülke ve milyonlarca insan bu acıları yaşamak zorunda kaldı."
Başak, daha önce de fon krizinin yalnızca son yıllarda gerçekleştirilen işlemler üzerinden incelenmemesi gerektiğini belirterek soruşturmanın 2021 yılına kadar genişletilmesi çağrısında bulunmuştu.
İstifa haberlerinin ardından kayyum geldi: TMSF TERA'ya el koydu
TERA'YA KURULUŞ İZNİ 2021'DE, FAALİYET İZNİ 2023'TE VERİLDİ
BDDK kayıtlarına göre TERA Yatırım Bankası'na 27 Ekim 2021 tarihli ve 9890 sayılı Kurul kararıyla kuruluş izni verildi. Bu karar, 28 Ekim 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Bankanın faaliyet izni ise 7 Nisan 2023 tarihli ve 10569 sayılı kararla onaylandı. Karar, 12 Nisan 2023 tarihli Resmî Gazete'de yer aldı. Her iki kararın alındığı dönemde de BDDK Başkanlığı görevini Mehmet Ali Akben yürütüyordu.
5411 sayılı Bankacılık Kanunu, banka kuruluş izni ile faaliyet iznini ayrı aşamalar olarak düzenliyor. Kuruluş aşamasında kurucuların ve ortakların mevzuatta belirtilen şartları taşıması aranırken, faaliyet aşamasında bankanın faaliyete geçebilmek için gerekli koşulları sağlayıp sağlamadığı inceleniyor.
AKBEN: BENİM VE AİLEMİN OLAYLARLA İLGİSİ YOK
Eski BDDK Başkanı Mehmet Ali Akben, bir gün önce LinkedIn hesabından yayımladığı açıklamada hakkındaki iddiaları reddetmişti. TERA Yatırım Bankası'na Nisan 2023'te verilen faaliyet izninin tamamen mevzuata uygun olduğunu belirten Akben, BDDK Başkanlığı görevinin 15 Mayıs 2023'te sona erdiğini hatırlatmıştı.
İddialarda sözü edilen olayların 2025 yılında gerçekleştiğini belirten Akben, bunlarla arasında bağlantı kurulamayacağını savunmuştu.
Akben ayrıca oğlu Ahmet Emir Akben'in Graintürk yönetimine 2022 yılında girdiğini, bu görevlendirmenin TERA Yatırım Bankası'nın izin süreciyle bağlantısı bulunmadığını ifade etmişti.
Akben, kendisinin ve ailesinin soruşturma konusu 131 fonda herhangi bir alım satım işlemi gerçekleştirmediğini de belirterek, haklarındaki iddialara karşı hukuki yollara başvurabileceklerini açıklamıştı.
