Çerezler; web sitelerinin kullanıcı deneyimini geliştirmek, trafik analizleri yapmak ve reklam faaliyetlerini yürütmek için kullandığı küçük veri dosyalarıdır. Ancak bu teknolojilerin kullanımı 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında belirli kurallara tabidir.
KVKK’nın 5. maddesine göre, kişisel verilerin işlenebilmesi için ilgili kişinin açık rızasının alınması gerekir. Analitik ve reklam amaçlı çerezler çoğu durumda bu kapsama girebilmektedir. Bu nedenle web sitelerinin, kullanıcıdan açık rıza almadan bu tür çerezleri aktif hale getirmemesi gerekir.
Bu konuda Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) tarafından yayımlanan “Çerez Uygulamaları Hakkında Rehber” de web siteleri için önemli bir referans niteliği taşıyor.
Rehbere göre;
• Zorunlu olmayan çerezler için kullanıcıdan açık rıza alınması gerekiyor
• Kullanıcılara çerez tercihlerini yönetebilecekleri bir mekanizma sunulması gerekiyor
• Çerez kullanımına ilişkin reddetme seçeneğinin de açık şekilde sunulması gerekiyor
Buna rağmen Türkiye’de birçok web sitesinde çerez bannerlarının yalnızca “kabul et” seçeneği sunduğu ya da analitik ve reklam çerezlerinin kullanıcı izin vermeden aktif hale geldiği görülüyor. Uzmanlara göre bu durum, çerez bannerı gösterilse bile gerçekte kullanıcıdan geçerli bir izin alınmadığı anlamına gelebiliyor.
Türkiye’de web bildirim altyapıları geliştiren yerli yazılım şirketi Bildirt tarafından yapılan değerlendirmelerde de benzer bir tabloya dikkat çekiliyor. Şirketin yayımladığı analizde, birçok web sitesinde çerez bannerı bulunmasına rağmen kullanıcıya gerçek bir tercih hakkı sunulmadığı belirtiliyor.
Bildirt yetkilisi Vahap Ayzet, konuyla ilgili yaptığı açıklamada şu değerlendirmede bulundu:
“Birçok web sitesi çerez bannerı göstermeyi KVKK uyumu için yeterli sanıyor. Oysa önemli olan kullanıcıya gerçek bir tercih sunabilmek. Analitik veya reklam çerezleri için açık rıza alınması ve kullanıcıya reddetme seçeneğinin açık şekilde sunulması gerekiyor.”
Son dönemde özellikle haber ve içerik sitelerinde trafik analizleri ve reklam teknolojileri nedeniyle çerez kullanımının oldukça yaygın olduğuna dikkat çeken uzmanlar, bu nedenle çerez izin yönetiminin doğru yapılandırılmasının giderek daha önemli hale geldiğini belirtiyor.
Bu ihtiyaç doğrultusunda geliştirilen çerez yönetim platformları (Consent Management Platform – CMP), web sitelerinin kullanıcı izinlerini yönetmesine yardımcı oluyor.
Bildirt tarafından geliştirilen çerez yönetim sistemi de web sitelerinin KVKK ve uluslararası veri koruma standartlarına uygun şekilde kullanıcı izinlerini yönetebilmesini amaçlıyor.
Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde web sitelerinin çerez yönetimi konusunda daha şeffaf ve kullanıcıya gerçek kontrol sunan sistemlere yönelmesi, hem yasal uyum hem de kullanıcı güveni açısından kritik önem taşıyor.
