Back To Top
Bizim ulemanın zihninde kadın

Bizim ulemanın zihninde kadın

 - Son Güncelleme: 19.12.2018 Çarşamba 10:13
- A +

Prof. M. Akif Aydın Hoca TDV İslâm Ansiklopedi’sindeki “Kadın” maddesinde “Resûl-i Ekrem’den sonra ataerkilliğin ve yerleşmiş anlayışların tesiriyle kadınların konumunda gerilemenin olduğu bir vakıadır” demektedir ve bu doğru bir tespittir. Bir örnek sunalım:

Buhârî ve Müslim’in es-Sahîh’leri gibi en muteber kaynaklarda geçen bir hadis’te Resûlullah, “Kadınların gece namazlarında camilere gitmelerini engellemeyiniz” buyurmuşlardır. Müslüman olan ve olmayan bütün araştırmacılara göre Ehl-i Sünnet’in en güçlü sesi olan Huccetü’l-İslâm el-Gazâlî bu hadis üzerine şunları yazıyor:

“Resûlullah (s.a.v.) kadınların camiye gitmelerine izin vermişse de zamanımızda (m. XI. yüzyılda) doğru olan, yaşlıların dışındakileri engellemektir… Hz. Ömer’in oğlu Abdullah, Hz. Peygamber’in (yine bütün sahih kaynaklarda geçen bir hadiste) ‘Allah’ın kulları olan kadınların Allah’ın mescitlerine gitmelerini engellemeyin’ buyurduğunu söyleyince oğullarından biri Abdullah’a itiraz etti:

- ‘Hayır, yemin ederim ki biz engelleriz!’ Abdullah çok kızdı ve:

- ‘Beni duymadın mı? Ben Resûlullah’ın ‘engellemeyin’ buyurduğunu söylüyorum; sen kalkmış ‘Hayır, biz engelleriz’ diyorsun!’ dedi.”

Şimdi Gazâlî’nin bu tartışmayı nasıl değerlendirdiğine bakalım:

“Abdullah’ın oğlu zamanın değiştiğini bildiği için bu itiraza cesaret etmiş; fakat itiraz gerekçesini açıkça ifade etmeden emrin zahirine muhalefet ettiği için babası ona kızmıştır.” Yani Sahabe neslinin önemli âlimlerinden olan Abdullah zamanın değiştiğini bilmiyormuş ama oğlu biliyormuş. İtiraz ederken gerekçesini de söyleseymiş babası onun dediğini kabul edecekmiş!

Kıssadan hisse: Bu yorum, bizim ulemanın, konu kadın olunca, onu önemsizleştirmek için -Sahâbe ve Tâbiîn kadınlarını dahi şaibe altına sokmaya varan- sudan gerekçeler ürettiklerine, Peygamber’in talimatını içeren açık nassı bile hükümsüz kılmak için nasıl kırk dereden su getirdiklerine ibretlik bir örnektir. Acaba İslam toplumlarının bugün çektiklerinin bir sebebi de insan potansiyelinin yarısını camilerden bile uzak tutacak kadar toplumsal hayattan silmeleri midir?

***

Biz İlâhiyatçılar dahil, çağdaş Müslüman ilim insanları, yakın zamana kadar “İslâm’da Kadın” tarzı kitaplar yazarlardı. Fakat bunlar, büyük ölçüde bazı ayet ve hadislere dayanarak “İslâm kadına şöyle değer vermiş, böyle haklar getirmiş” gibi yaşanan gerçeklikle pek uyuşmayan teorik ve savunmacı yazılardı. Bu tür yazılarda on dört asırlık İslâm tarihinde kadının gerçek hayattaki yerinin nereden nereye geldiği yahut gerilediği meselesi hep atlanmıştır. Halbuki akademik kurumlarımızın asıl görevi, İslâm toplumlarının bugün yaşadıkları kadın sorununu analiz etmek, bu sosyolojik olgunun arkasındaki tarihî-kültürel gerçekliği ortaya koymaktı.

İslâm’da Kadın” tarzı yazılar, pratik gerçekliği yansıtmadığı için ilgi görmedi ve halen her Allah’ın günü kadın aleyhine yaşanan utanç verici olaylar karşısında artık öylesi çalışmalar bile yapılmaz oldu.

Yanlış anlaşılmasın; bunları yazarken “Eskiden başka dünyalarda kadının durumu daha iyiydi” veya “Halen gelişmiş ve gelişmemiş toplumlarda çok iyi” demek istemiyorum. O ayrı bir konu ve uzmanlık işi. Ben kendi dünyama bakıyor ve diyorum ki: “İslâm’da Kadın” tarzı kitaplar yazmakla sorun yok olmuyor. Bunun için -Resûl-i Ekrem’in kendi çağının şartlarında yaptığı gibi- kadına, -fiziksel ve biyolojik farklılıklarının ötesinde- önce “insan” olma gerçekliği üzerinden bakmayı öğreten bir zihniyet dönüşümünü, bu dönüşüme din tarafından -nasıl engel çıkaracağımızı değil- nasıl katkı sağlayacağımızı düşünelim. Nasıl ki bir erkek bir insan ise; bir baba, eş, kardeş, evlat ise kadının da bir insan, bir anne, eş, kardeş, evlat olarak ontolojik, manevi ve hukuki kişiliğinin tanınmasını, bunu bütün toplumun içselleştirmesini sağlayacak bir eğitim felsefesi geliştirelim.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
size muhalif 09 Ocak 2019 04:01
Dövülen kadının gideceği yeri de yoktur yediği dayaklardan kişiliği bozulur.Veya vardır baba evine sığınır.Orada rahat bırakılır mı?Kadın nikahlısıdır malıdır adeta, kadının boşanma hakkı da yoktur hocalardan öyle duymuştur.Ya gel ya öl noktasına getirilir!Veda haccında Peygamberimizin kadınlarınıza iyi davranınız sözü rafa kaldırılmıştır.Ey insanlar kadın kullukta sizin eşitiniz.Hakkını alır sizden!
size muhalif 09 Ocak 2019 03:37
Yorumları okudum havanda su dövülmüş.Gerçek şu ki,Kanunlarımızda pozitif yönde kadınlar korunuyor.Problem şu,Erkekler ataerkil aile yapısından vazgeçmiyor.Kadın akşama kadar fabrikada işçi,devlet dairesinde memur,eve gelir yemek hazırlar çocuğa bakar.kazandığı parayı da kocası alır.kadın benim kazandığım parayı ne yaptın deyip hesap bile soramaz.Kadınlara çalıştıkları kurumlarda dindar geçinenler,kadınlar çalışmamalıdır gitsin evinde otursun deyip birde sözlü tacize uğrarlar.Ahval bu!Allahın kuludur kadın sizden hakkını alır kimse demez.
Halil 25 Aralık 2018 16:54
Yahu ne boş tartışmalar yapılıyor! Evde mi, camide mi namazlarını kılmalıdırlar?...Ben diyorum ki, önce namaz kılmaya karar versinler, sonra nerede kılacaklarına.Buna erkekler de dahil...
ÖTÜKENLİKURT 21 Aralık 2018 11:25
Sayın hocam, "yanlış anlaşılmasın" sözleriyle başlayan paragrafta, üzerinizdeki MAHALLE BASKISI buram buram kokuyor! Kadını hakir görenler, fıtrat hikayeleriniçocuklara anlatsınlar! Daha önce çok mu iyiydi derken lütfen şunu unutmayınız; dünyanın her tarafında kadın mal gibi alınıp satılırken, atalarımız Ortaasyada kadınla beraber at sürer, cenk eder ve mecliste kadınla beraber istişare eder kararlarda reyini alır idi! Bence İslam alemi, nüfusun yarısını oluşturan kadınları, sadece çocuk ve yemek fabrikası olarak gördüğü için geri kalmış sü
KARAR OKURU 21 Aralık 2018 19:28
0
"Ortaasyada kadınla beraber at sürer, cenk eder ve mecliste kadınla beraber istişare eder kararlarda reyini alır idi!" Şu cümlenin bilimsel bir yanı, gerçekliği var mı? Kendiniz söyleyip kendiniz inanıyorsunuz. Bu iddialar doğru olsaydı az buçuk günümüz Türk dünyasına da yansımaz mıydı?
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 23:08
Sayın yazar ile yazıya yorum yazanlara sormak isterim ; sabah namazına kaç kişi ve kimler gidiyor? Yada; dizi izleyip tartışma!!! proğramı izleyip de sabah namazını kaçırmayan kaç kişi var!? Yatsı namazını kimler gidiyor!? Helede iş yerinde çıkıp trafik belasından kurtulup evine kendini zor atan kadının derdi camiye gitmek olurmu!?? Demem o ki...kadının camiye gitme meselesinden önce güncel kadın ve sosyal sorunlarına pratik çözüm niçin konuşullaz ki!?? Tabi bu da hayra vesile olsun isteriz..artniyetli olunmadan çözüm odaklı olanlara selam olsun
Mehmet Can 19 Aralık 2018 18:25
"Yani Sahabe neslinin önemli âlimlerinden olan Abdullah zamanın değiştiğini bilmiyormuş ama oğlu biliyormuş. İtiraz ederken gerekçesini de söyleseymiş babası onun dediğini kabul edecekmiş!"... ne yani simdi bu sayin hocam; Gazali baba ile ogul arasinda her zaman olabilen zaman, nesil, anlayis, düsünce farkliliklarini hesaba katarak bu yorumu yapti ve siz de bunu göremiyorsaniz, problem Gazali`de mi Allahaskina?
Kadınların yatsı namazına camiye gitmeleri Hz. Peygamber dönemine ait tarihsel bir şeydi. Bu devirde evde kılmaları daha uygundur dersek, tarihselciler kızar mı acaba!.. Yoksa tarihselcilik sadece geleneği bombalamaya yarayan bir kılıf mıdır?...
HODRİ MEYDAN ! 19 Aralık 2018 18:21
0
Kadınların namazlarını, bu dönemde, evde kılmalarının daha uygun olduğunu yeterli gerekçe ile izah edebilirsen, bir tarihselci olarak, yarın tarihsel olma ihtimali olsa da, içtihadına değer biçmemem için bir neden yok.
İnsiyator. . 19 Aralık 2018 16:24
Lafın kısası. Herkesin (kişinin, toplumların ) Kadınlara bakış açısı Ahlaki, Meşrebi ile ilgilidir. İSLAM'da Bellidir Açıktir, Ayan, Beyan. .!.Bana, Bize Nasıl Davranılmasını İstiyorsak Karsiya Öyle Davranırsak Sıkıntı olmaz. İlgilendirmez başka mesrebler bizi. Uymak Zorunda kalır Halimize Karşı taraf. .!!!
Mustafa Çağrıcı Hoca da, Hz. Peygamber zamanında Hz. Peygamber'in tavsiyesi ile yapılan bir çok uygulamanın o tarihi bağladığını günümüzde yapılası gerekmediğini düşünenlerdendir... Ama iş kadınların gece vakti camiye gitmesine gelince bu tarihsel kafa burada istop ediyor. Acaba neden?... Tarihsel kafalar işine gelmeyen konularda tarihselciliği tatile gönderiyorlar...
metin p. 19 Aralık 2018 14:14
hocam da dahil her okuryazar bilir ki peygamberimizin bu hadisi nedb yani teşvik ifade eder.asla vücub gibi bir anlamı yok.bu bir.ikincisi bu hadisin vürud sebebini yazmamışsınız.hadisler sanki öylesine oturulmuş buyurulmuştur.hayır o zaman ve mekanlara ait bir nedbtir.eğer sahabeler bugünkü fitne ortamını bilselerdi kesinlikle kadınların camiye gitmemelerini tenbih ederdi.
HACI MURAT 19 Aralık 2018 15:04
2
metin p. Bey,yazıda geçen hadis teşvik mi ifade eder,yoksa ruhsat mı?Bence ruhsat ifade ediyor.Çünkü kadınların evlerinde kılmasının daha efdal olduğuna dair hadisler var. Yani hadis-i şerifler kadınların evde namaz kılmasını teşvik ediyor. Ama camide kılmak isteyenlere de izin veriliyor,engellenmiyor.Yanılıyor muyum?
metin p. 19 Aralık 2018 17:01
1
bu hadisi şerif kesinlikle nedb ifade eder.başka hadisi şeriflerde kadonların nafile namazlarının evde kılmalarının daha efdal olduğu buyurulur.bunu aslında fethulbari isimli buhari şerhine bakmak lazım.bu hadisin vurut sebebine bakmak lazım.ilim böyledir ara verince ana noktayı unutuyorsunuz.
erol karaca 19 Aralık 2018 13:57
Resul-i Ekrem zamaninda ataerkillik yokmuydu? Kadinlarin o donemde daha iyi konumda oldugunu soylemek bir varsayim degil mi?
HACI MURAT 19 Aralık 2018 11:40
Yazarımız bir önceki yazısında İmam-ı Gazali'yi övmüştü,bu yazısında eleştirmiş.Kadınların mescitlere gitmesi konusu da eksik ele alınmış.Çünkü kadınları evde namaz kılmaya teşvik eden hadis-i şerifler de var.Günümüz açısından konuya bakacak olursak kadınların özellikle yatsı ve sabah namazında camiye gitme konusunda rağbetleri yok.Diğer vakitlerde gidenlere de camilerde yer ayrılmış durumda,engelleyen de yok. İlahiyatlardaki kız öğrencilerin sayısı erkeklerden çok fazla.Kadınlara bir kısıtlama yok bence.
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 13:55
5
Hoca günah çıkartıyor Hacı. Üç büyük açmazı nefsinde cem eden (Eşari-Şafii-Sofi) Ebu Hamid'i, "sehven" öve yazmıştı; şimdi kendine gelmiş. UYDURMA HADİS PAZARLAMACISI GAZALİ, bu ümmetin başına gelmiş en büyük felakettir. Bu ümmetin bin yıllık travmasının en büyük sorumlusudur.
HACI MURAT 19 Aralık 2018 15:07
4
@13.55 Hafız! Seni bir yerden gözüm ısırıyor!Bu sefer KARAR OKURU olarak yazmışsın.Ayrıca ben de Gazali'yi övenlerdenim.
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 15:46
6
13.55, Sen kimin ümmetindensin?..
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 18:23
0
Gazali'nin değil,15:46.
Mesudiye li 19 Aralık 2018 11:34
Gece hanımların ne işi var camide allah aşkına,ha gündüzleri şehirlerde işi olur ,gider camide namazını kılar. Şunu söyleyelim ki iş çığırından çıktı. Yakında kadın imamlar da atanır onlar için camileri bölelim toplumun yarısını oluşturuyorlar ya sn hocam .kadın başbakan,kadın vali kadın bbaşkanı var kadın il müftüsü ve erkek yardımcıları niye olmasın sn Çağrıcı ,gerçi kadın müftü yardımcıları var. İş çığırında çıktı sn Çağrıcı...
Mehmet 19 Aralık 2018 10:12
Hocam. Hala hüccetül islam kabul edilen Gazzali vd. islam bilginlerinin tesiri ile özellikle bu konuda Arapların yaşantı tarzı, gelenek ve göreneklerini dini gerçeklik gibi anlamışız diye değerlendiriyorum. Zira vaazlarda hala bu anlayış hakim. Haremlik selamlık anlayışı genellikle şehirlerde var bu anlayış kırsalda yok. Bizim insanımızın çoğu Hz. Peygamberin hadisine uygun yaşıyor.
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 09:46
Her varlık yaratılmış olması itibarıyla değerlidir. Kadının erkekten sonra yaratılması bir kusur değildir aksine cennette yaşayan erkeğin kadınsız yada arkadaşsız cennette sıkılmasıdır. Kadın ve erkek birlikte bütün olur biri olmadan diğeri eksiktir.
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 09:42
İmam Gazali islam kültüründe felsefeye karşı çıkarak düşünmeyen bir toplumun oluşmasına sebep olmuş ayrıca pek çok uydurma şeyi dine ek yapmıştır. Örnekleri çoktur. Bu sebeple çok muteber değildir.
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 11:00
9
Gazali'nin yatığı felsefenin zekatı olamazsın. Kuru cahil...
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 15:09
4
Ne korkunç bir cehalet ve bunlardan çok var.
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 17:52
0
Gazali’nin eserlerini okudum felsefesini okudum ne tür bir cehalet acaba ! Bilmeden okumadan yorum yapmayın ! Pek çok hurafeyi dün altında aktarmıştır basit bir örnek bazı dini gruplar çocuğa yemeğe tuz ile başlamasını bunun din olduğunu öğretir nerde geçiyor bu Gazali’de !
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 09:40
Mesela partilerde neden kadın kolları var ? Erkek kolları diye bir şey Yok ! Ayrımcılık her yerde. Doğu kültürlerinde güçlü ve paralı olan değerlidir. Bu yüzden kadınlar ve çocuklar ezilir hor görülür. Güçlü ve paralı kadınlar saygı görür.
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 09:06
Işin gücün ulema biz layık ulkede kadının meta haline gelmiş durumda yaşıyoruz ahlâksız dizileri sapkınlık lari eleştiren yazılar yaz islam hanıma en guzel değer vermiş tir evinin sultanı yapmıştır açılıp sayılıp cahiliyye dönemindeki gezmeyin demisti efendimiz yalan dünya geçer ehlisunnet çizginin alimlerini yuceltin sapkınlık lari elestirin
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 10:37
1
Git kendi hizbinin gaztesini oku
Takipci 19 Aralık 2018 09:04
Imam Gazali Hz. diyor ki. Kadin 7 cinstir: Maymun, Kopek, Yilan, Akrep, Fare, Tilki, Koyun. Iclerinden en makbulü Koyun cinsidir.
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 09:29
6
Takipçi, sen de kendini tilki sanıyorsun... Gazaliyi anlamak sana mı düşmüş...
evin 19 Aralık 2018 08:46
ispanyada yeni bir yasa kabul edildi. hayvanlar artık mal ve eşya olarak değil duyguları olan "bireyler" olarak kabul edildi ve ona göre muamele görecekler. dünya insanları geçti hayvan haklarına geldi. biz daha neredeyiz?
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 09:27
5
Siz kimlersiniz bilmiyorum ama biz duyguları olan dört milyon mülteciyi sahiplendik... İspanyollar mületecilere hayvandan aşağı muamele yaparken, hayvanlara insan muamelesi yapıyormuş...
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 18:51
1
09:27 önce evlerini başlarına yıktınız. komşuyu komşuya öldürttünüz kalanlara sahip çıktınız. aferin. tam övünülecek bir iş.
Mescitlere kadın yasağı görmedim.Gittiğim camilerde cemaati rahatsız edecek konuşma/ gülüşmelerini duyuyorum.Olabilir de.Amma evler otel, işyerleri ev oldu. Bebeler kreş/ bakımevlerinde.Neslin sağlığı diye bir İslami ilke vardı.İsraf gösteriş, tüketme şehveti. Batı bunların ürününü üretmiş dayatmış.Kozmetik, aksesuar, takı, parfüm..İnsanı ve kadını yeniden anlamalı veya kestirmeden intihara doğru doludizgin.
Yılmaz Yılmazoğlu 19 Aralık 2018 06:44
Bizim yörede hala kadına hiç miras verilmez. Vaizler de nedense bu konuyu işlemez. İlber Hoca " Yüz sene öncesine kadar erkekler miras için savaşırlardı" diyor. İşte en zayıf yerimiz. Bir insanı ölçerken namazına orucuna bakmayın; kız kardeşinin miras hakkını vermişmi ona bakın.
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 12:09
4
Sizin oralarda namaz kılmayanlar, oruç tutmayanlar kız kardeşinin miras payını veriyor mu? Senin derdin üzüm değil, bağcıyı dövmek.
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 14:56
0
Bacınız mahşerde yakanızdan tutup hakkını alacak. Kul hakkı ha!
KARAR OKURU 26 Aralık 2018 12:18
0
:)
kamber yalova 19 Aralık 2018 01:27
üstad 20 yıl önce böyle bir yazı yazabilir miydin?savrulun bakalım nereye kadar gideceksiniz
Mustafa Hoca, Gazali'ye hem Huccetü’l-İslâm diyorsun, hem de düşüncesi ile maytap geçiyorsun... Resulullah dönemine ait bir çok uygulama tarihselcilik mantığı ile hafife alınırken, kadınların gece mescide gitme işi neden tarihselcilik çerçevesinde değerlendirilmez...
B.K. 19 Aralık 2018 00:52
Siz de afaki bir yorumla işi hallettiniz demi! Somut olarak önerileriniz nedir hiiiiççç bundan bahsetmiyorsunuz.Yani kadının çalışma alanları kısıtlanabilir mi mesela?Böyle sade suya tirit yazılar için ilahiyatçı olmaya da gerek yok.Somut ne diyorsunuz?
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 10:49
0
Somut olan şeyi ben sana söyleyeyim, kadınların camiye gitmesi teşvik edilsin!
B.K. 19 Aralık 2018 21:59
1
Heee,kadınlar camiye gidince her şey halloldu,oldu bitti.Kardeşim,erkek olarak sen camiye günde kaç vakit gidiyorsun?Allah için doğru söyle.Kendin camiye vakit namazına gitmezken,kadınlar camiye gidince bitecek mi meselelerimiz?
serkan aydoğdu 19 Aralık 2018 00:32
siyasal islamcıların bu kadın düşmanlıgını gördükçe bir erkek olarak feminist olasım geliyor tarikatçı mollanın biri çıkmış diyorki KADINLAR 2 TANE RUH TAŞIYORLAR BİR MELEK İKİ ŞEYTAN RUHU BU ŞEYTAN RUHU YOK ETMEK İÇİN KADIN DÖVÜLMELİ diyen bagnaz bir mollanın sözü işte bu gerisini siz düşünün
KARAR OKURU 19 Aralık 2018 12:02
6
Ben, kadını dövün diyen Siyasal İslamcı görmedim. Sen yanlış konuşuyorsun.
KARAR OKURU 20 Aralık 2018 00:26
2
Serkan aydoğdu siyasal islamcıının ne olduğunu bilmiyor. Hangi siyasal akım bunu demiş diye sorsan gak guk eder.
Mehmet Can 20 Aralık 2018 13:04
2
senin gördügün ve islamci zannettigin o yobazlar olsa olsa kemalistlerdir
serkan aydoğdu 20 Aralık 2018 00:15
0
ben kadını recm edin taşlayın diyen çok siyasal islamcı gördüm
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN