Görüşler
Kıbrıs’ta yeni bir dönem başlıyor
Kıbrıs’ta yeni bir dönem başlıyor Başaran Düzgün
Dijital çağda hakikat krizi
Dijital çağda hakikat krizi Kübra Tokus Ayar Artık herkes hem bilgi üreticisi hem de potansiyel bir manipülatör. Bilgiye erişimin artışı, paradoksal biçimde hakikate ulaşmayı güçleştirdi. Sosyal medya algoritmaları, “dikkat çekici ve duygusal içerikleri” öne çıkararak gerçeği görünmez kılarken, bireyler yankı odalarında kendi inançlarının esiri hâline geliyor.
Mülakat, sürreal anlatı ve Sisifos’un laneti
Mülakat, sürreal anlatı ve Sisifos’un laneti Abdulbaki Değer Geçen yıl ciddi tartışma yaratan mülakat sonuçlarının ardından MEB’in bir daha uygulamaya başvurmayacağını düşünmüştük. Ancak Türkiye’de devletin, hükümetin toplumdan yükselen itiraz ve taleplere dikkat kesilme şeklinde bir melekeden yoksun olduğunu hesaba katmadık. Usandırıcı bir işleyişin içinde söylediklerimizi her gün yeniden tekrarlamak gibi bir cezaya mahkûm edilmişiz gibi. Hayatımız, Sisifos’un cezasını andırıyor.
Krizlerin ortak dili: Fransa, Japonya ve Nepal’de hükümetlerin çöküşü
Fransa, Japonya ve Nepal’de hükümetlerin çöküşü Mehmet Utku Şentürk “Bugün Fransa’da hükümet neoliberal saldırılarla sarsılırken, Japonya’da siyasal elitin yolsuzluk batağına saplandığı görülüyor, Nepal’de ise yoksulluğun halkı sokaklara döktüğüne tanıklık ediyoruz. Bu farklı örneklerin gösterdiği tek gerçek var: Kapitalist sistem, kriz üretme kapasitesini yitirmiyor; tam tersine sürekli yeniden üretiyor.”
Bir ihanet gecesi ve üç gencin kaybolan yılları: Neden 9 yıl beklediniz?
Neden 9 yıl beklediniz? Mustafa Yeneroğlu Bu yazı, aradan geçen dokuz yıla karşın devam eden bu sessizliğin ortasında, hayatları o karanlık gecede altüst olan üç askeri öğrencinin -Nagihan Yavuz, Nimet Ecem Gönüllü ve Şüheda Sena Öğütalan’ın- trajik hikayesini anlatıyor.
Shylock ve Netanyahu
Shylock ve Netanyahu Osman Kavala “Netanyahu’nun kayıtsız şartsız kendisine hak veriyor olması, ideolojik şartlanmadan dolayı rasyonel düşünme yetisini kaybetmiş birçok siyasetçide görülen ortak bir özellik. Netenyahu ve partisi Likud, İsrail siyaset sahnesinde aşırı sağ-radikal kanadın temsilcileri. Bu ideolojik çizgiyi Shylock zihniyetinin vücut bulmuş hali olarak tanımlamanın sorunlu olduğunu düşünüyorum.”
Çin, robot devriminde dünyayı geride bıraktı
Çin, robot devriminde dünyayı geride bıraktı Görüşler Bilim kurgu filmlerini aratmayan sahneler Pekin ve Şanghay'da artık günlük hayatın bir parçası. Boks yapan insansı robotlar, patlamış mısır servis eden mekanik kollar ve insan olmadan üretim yapan ‘karanlık fabrikalar’... Peki, bu yeni endüstriyel devrim, küresel güç dengelerini nasıl altüst edecek?
Özgürlük ve güvenlik kıskacında
Özgürlük ve güvenlik kıskacında Prof. Dr. Ahmet Özer Bölge Tabip Odası Başkanı Dr. Mahmut Ortakaya’nın söylediği bir söz hâlâ kulaklarımda çınlar ‘İki şeyden tasarruf edilmez Ahmetciğim’ derdi. Nedir diye sorduğumda; ‘Bunlar, özgürlük ve sağlıktır.’ diye cevap verirdi. ‘Özgürlükten tasarruf esareti, sağlıktan tasarruf ölümü getirir’ diye eklerdi. Bu belirlemeye güvenliği de ekleyebiliriz. Zira demokratik bir ülkede yaşamanın özgürlük ve güvenliğe bağlı olduğu aşikardır. Ne ki Türkiye şimdilerde özgürlük ile güvenlik kıskacında dönüp duruyor.
Greta Thunberg ışığı Gazze’ye çevirdiğinde
Greta Thunberg ışığı Gazze’ye çevirdiğinde Cihat Arpacık Bir aktivist, kendi öyküsünden ziyade başkalarının görünmez kılınan öykülerini dünyaya duyurabildiği ölçüde anlam kazanır. Hakikat her zaman güçten daha parlaktır, eğer birileri o ışığı doğru yere çevirmeyi seçerse.
Çocuklara kıymayın...
Çocuklara kıymayın... Taner Ay Mattia Ahmet Minguzzi dokuz aydır yukarlarda bir yerden meleklerle birlikte maçları seyrediyor ama bilsin ki yerdeki Kadıköyü şimdi onsuz çok ıssız. Haydi, hep birlikte, Ahmet’e ve Gazze’de ölen bütün çocuklara kuşlu zarflarla nefis bir Arif Nihat Asya şiiri gönderelim.
Dan Brown’ın sırrı
Dan Brown’ın sırrı Dr. Hayati Bice New Age olarak bilinen ve bazı uygulamaları ile facialara yol açan mistik esintili akımın bilinen iddialarını popülerleştiren Dan Brown’un kitaplarında yer verdiği inanç unsurlarını benimsediği tartışmalıdır. Bazıları bu ‘hurafe’ denebilecek yaklaşımları yazarın okurdaki merak duygusunu istismar için kullandığını savunur ve ustalaştığı alanı ‘ilgi avcılığı’ olarak tanımlar.
Benjamin Netanyahu: Güvenlik, güç ve korkunun psikodinamiği
Benjamin Netanyahu: Güvenlik, güç ve korkunun psikodinamiği Hasan Mesut Önder “Netanyahu’nun İsrail’de uzun yıllar başbakanlık yapmasından dolayı siyasi kimliği, manipülasyon becerisi, muhalefeti ötekileştirme ve düşmanlaştırma stratejisi ile tanınır. Ancak bu suretin altında derin bir korku, kontrol arzusu ve duygusal izolasyon barınmaktadır. Netanyahu’nun kişisel travmalarının İsrail’in güvenlik ve dış politikasına nasıl dönüştüğünü tartışacağız.”
Gazze’ye bakmak
Gazze’ye bakmak Muhsin Altun Majda’nın elinde ise bir beyaz bayrak vardı. “Dökme Kurşun Harekâtı” (27 Aralık 2008 - 18 Ocak 2009) adıyla başlatılan Siyonist saldırıda evleri yıkılan Majda ve annesi Raya Abu Hajaj, 4 Ocak günü Gazze’nin güneyinde İsrail askerleri tarafından öldürüldü. Anne ve kızı, askerlerin evlerini terk etmeleri yönündeki çağrısına uyarak bölgeden uzaklaşan ve beyaz bayrak sallayan sivillerin arasında yürüyorlardı.
Sağ zihniyetin oluşumunda medreseler
Sağ zihniyetin oluşumunda medreseler Tarık Çelenk Bugün Türk sağının ve muhafazakâr toplum kesimlerinin zihniyet dünyası, büyük ölçüde bu medrese mirası tarafından şekillendiriliyor. Tasavvufun bugünkü haliyle birleşince bu miras, toplumu disiplinsiz bir maneviyatçılıkla katı Selefî söylem arasında gidip gelen bir bilişsel çelişki salınıma mahkûm ediyor.
Mutsuzlukla baş etmek
Mutsuzlukla baş etmek Doç.Dr. Buğra Gökce Mutsuzluk, hayatın en doğal eklentilerinden biridir; en az mutluluk kadar sıradan ve kaçınılmaz. Kimseye mutsuz olmayı önermem elbette. Ama cezaevindeyseniz, mutluluğu bir seçenek olarak taşımak mümkün değil. Hele ki daracık alanlarda, zincirlenmiş imkânlarla... Bu yüzden asıl mesele mutlu olmak değil; mutsuzluğa dayanmak, onu sindirmek, ona rağmen nefes alabilmektir.
Terörsüz Türkiye süreci, mutlaka başarıyla sonuçlanmalı
Terörsüz Türkiye süreci, mutlaka başarıyla sonuçlanmalı Hakan Temiztürk Terörsüz Türkiye sürecine ilişkin çalışmalar Meclis’te kurulan komisyon üzerinden yürütülürken, Doğu ve Güneydoğu’da bölge halkının nabzını tutan Prof. Dr. Hakan Temiztürk, gözlemlerini KARAR için yazdı. Temiztürk “Bölgedeki herkesi mutlu eden sürecin başarıya ulaşması çok önemli” dedi.
Sumud Filosu ‘tehlike bölgesine’ yaklaşırken
Sumud Filosu ‘tehlike bölgesine’ yaklaşırken Deniz Baran Sumud Filosu, yalnızca insani bir yardım girişimi değil, aynı zamanda uluslararası hukuku ve devletlerin sorumluluklarını yeniden gündeme taşıyan sivil itaatsizlik eylemi olarak öne çıkıyor. İsrail’in hukuksuz ablukasına meydan okuyan bu girişim, uluslararası kurumların kayıtsızlığını ifşa ederken, sivillere yönelik temel insani yardımların engellenmesinin meşrulaştırılamayacağını hatırlatıyor.
Nil Göncü: Parlayıp sönen bir yıldızın hikâyesi
Nil Göncü: Parlayıp sönen bir yıldızın hikâyesi Mehmet Utku Şentürk “Nil Göncü, beyaz perdede göründüğü ilk andan itibaren izleyiciyi büyülemişti. Pırıl pırıl gözleri, incecik zarif yapısı ve samimiyetiyle dönemin yapımcılarının dikkatini çekmekte gecikmedi.”
Otoriterliğin gölgesinde yeni yasama yılı açılışı
Otoriterliğin gölgesinde yeni yasama yılı açılışı Mustafa Yeneroğlu Yarın başlayacak yeni yasama yılı öncesinde Meclis'in etkisizleşen konumunu KARAR için yazan Bağımsız İstanbul Milletvekili Mustafa Yeneroğlu, TBMM'nin kendi varlık sebebinin iyice anlamsız kalması tehlikesi ile karşı karşıya olduğunu belirtti. Son yıllardaki yasama dönemlerinin Meclis’in kurucu misyonundan ne denli uzaklaştığını ortaya koyduğunu da ifade etti.
Samimiyet ve sahtekârlık kıskacında siyaset-din ilişkisi
Samimiyet ve sahtekârlık kıskacında siyaset-din ilişkisi Prof. Dr. İlhami Güler “Hem kadim dönemlerde, hem de modern dönemlerde, siyasetin ve devlet idaresinin dine dayandırılmasının doğurduğu kaçınılmaz, temel sorunlar vardır. Bu durum, bütün dinler için geçerlidir. Bunlar, kişisel veya kurumsal, temsil makamı veya kişi, mutlak hakikate haiz olduğuna inanan/zanneden temsil makamı veya kişi, kolayca zora/şiddete başvurabilir sorunlarıdır.”
Bize niye uğramıyor?
Bize niye uğramıyor? Hasan Köse “Adalet ve Kalkınma Partisi, 2002’den bu yana iktidarda ve adında adalet, tüzüğünde ‘sosyal adalet, gelir eşitliği ve refah devleti’ vizyonu açıkça yer alıyor. Ancak bu ilkelerin uygulamadaki tezahürü, çoğu zaman ‘perhiz lahana turşusu’ kıvamında kalıyor. Ekonomik göstergelerle sahadaki yaşam arasında büyüyen fark, hem sistematik bir dönüşüme hem de bilinçli bir tercih mimarisine işaret ediyor.”
Bessie Smith: İmparatoriçenin trajik ölümü
Bessie Smith: İmparatoriçenin trajik ölümü Halil Turhanlı Geçen yüzyıl başlarında beyaz Amerika’ya meydan okudu. Şarkıları bugün de ırkçılığa karşı bir güç olarak kullanılabilir. Siyah gerçeği arıyor ve yansıtıyor ama onun arayışı aynı zamanda meydan okumaydı. Onun blues anlatıları sanki günümüz sorunları için yazılmış gibidir. Kısacası şarkıları geçmişte kalmamıştır, geçmişten günümüze uzanırlar.
Erdoğan-Trump görüşmesini nasıl değerlendirmeliyiz?
Erdoğan-Trump görüşmesini nasıl değerlendirmeliyiz? Ahmet Davutoğlu Gelecek Partisi Genel Başkanı ve eski Başbakan Prof. Dr. Ahmet Davutoğlu, Erdoğan-Trump görüşmesini küresel dengeler ve Türkiye’nin geleceği açısından değerlendirdi. Davutoğlu, yeni bir dünya düzeni kurulmaya çalışıldığını belirterek Türkiye’nin hiçbir bloğun “uydu müttefiki” olmadan çok boyutlu bir dış politika izlemesi gerektiğini vurguladı.
Korku iklimi
Korku iklimi Muhsin Altun Ensar anlatılarıyla yetişen dindar nesillerin, Gazze’ye dua yüklü şişeleri Akdeniz’e bırakmak vb. teatral eylemlere yönelmesi güncel bir kanıttır. “Re-sosyalizasyon” (yeniden sosyalleşme), bireyin egemen siyasal söyleme ve güç dengelerine bakarak kendi tutum ve pozisyonunu güncellemesini ifade eder.
Yeni Suriye denklemi ve seçenekler
Yeni Suriye denklemi ve seçenekler Adnan Boynukara Suriye’nin geleceğine ve bölgesel dengelere dair bir projeksiyon: Washington, SDG’nin özerklik taleplerini sınırlı idari düzenlemelerle destekleyerek ülkenin kuzeydoğusundaki yapıyı kalıcı kılmayı amaçlıyor ancak bunun sosyolojik zemini tartışma konusu. On beş yılı aşan savaş topluluklar arasındaki güveni zedeledi. Bu tabloya bakıldığında Ankara’nın bölgesel diplomasiyi çok boyutlu yürütmesi gerektiği açık.
Sistem değişikliğinin dış politik yansıması: Türkiye-Rusya-Çin
Türkiye-Rusya-Çin Buğra Kavuncu MHP Lideri Devlet Bahçeli’nin ‘Türkiye, Çin ve Rusya ile ittifak kurmalı’ çıkışı tartışılıp tepki çekmeye devam ederken İYİ Parti Grup Başkanvekili Buğra Kavuncu konuyu KARAR için yazdı. “Türkiye’nin yüzünü Rusya’ya ve Çin’e dönmesini, bu ülkelerle bir ittifak içerisinde yer almasını savunmak, Türkiye’nin tam otoriter bir rejim altında varlığını devam ettirmesi arzusunu içinde barındırıyor” dedi.
Davutoğlu’ndan dünya liderlerine açık mektup: BM harekete geçmezse çöküşle yüz yüze kalır
'BM harekete geçmezse çöküşle yüz yüze kalır' Ahmet Davutoğlu Gelecek Partisi Genel Başkanı ve eski Başbakan Ahmet Davutoğlu Birleşmiş Milletler oturumu öncesi dünya liderlerine Gazze konusunda bir mektup yazdı. Liderleri ve BM’yi harekete geçmeye çağırdı.
Test kitabı masada ‘devlet kitabı’ rafta
Test kitabı masada ‘devlet kitabı’ rafta Hakan Temiztürk Yeni eğitim öğretiminin en önemli sorunlarından biri yardımcı kaynaklar. Veliler ellerine tutuşturulan kitap listeleri özellikle özel okullarda faturalarıyla korkutucu olabiliyor. Bakanlığın bu tabloyu görmezden gelip ‘Bizi ilgilendirmez!’ deme hakkı yok. Devlet yıllardır ders kitaplarını resmi-özel ayrımı yapmadan ücretsiz dağıtsa da fiiliyatta o kitaplar ne yazık ki çok işe yaramıyor.
‘Ayı beni yedi’ sendromu
‘Ayı beni yedi’ sendromu Cumali Ünaldı Korkmaları gereken Rabb’lerinden daha çok, onlardan korkuyorlar. Kabe'de, mazlum Müslümanlar için dua edenleri, görevliler, derdest edip tutukluyor. Neden? O ülkeyi yönetenler, o mazlumlara zulmedenlerden ve zalimin çevresinden korkuyorlar.
Belediye başkanlarının üç cisim problemi
Belediye başkanlarının üç cisim problemi Savaş Zafer Şahin Yurttaşları pasif seçmen ya da hizmet tüketicisi olarak değil, kolektif aklın etkin unsurları olarak konumlandıran, açık veri, şeffaflık ve birlikte üretim araçlarını merkeze alan bir yerel yönetişim tasarımı, “gölgenin kısaldığı” dönemlerde dahi meşruiyet ve kapasiteyi yeniden üretebilir.
Yeni eğitim-öğretim yılı ve hayati soru(n)larımız
Yeni eğitim-öğretim yılı ve hayati soru(n)larımız Abdulbaki Değer Okul kaldıramayacağı bir yükün altında can çekişmektedir. Başarısızlık, şiddet, memnuniyetsizlik olarak kıyılarımızı vuran tüm sonuçlar can çekişen bu yapının ürettiği sistemik sarsıntılardır. Kültür merkezi, spor kompleksi, yeşil alan, beceri atölyeleri, kütüphaneler, sivil toplum yapılarının etkinlikleri gibi yerlerin hem varlığı hem de erişebilirliği en öncelikli gündem maddesi olmalı.
Türkiye’de gelir uçurumu: Eşitsizlikten adalete çıkış yolu
Eşitsizlikten adalete çıkış yolu Yusuf Ziya Özcan Türkiye’de gelir dağılımı göstergeleri hem OECD hem de Avrupa Birliği ortalamasına kıyasla oldukça yüksek düzeyde eşitsizliğe işaret etmektedir. Gini katsayısının 0,41’in üzerinde seyretmesi, gelirlerin üst dilimlerde yoğunlaştığını ve alt gelir gruplarının refahtan sınırlı pay aldığını ortaya koymaktadır.
Pound ve Antheil: Ortaçağdan modern zamanlara
Pound ve Antheil: Ortaçağdan modern zamanlara Halil Turhanlı Ezra Pound ile Amerikalı genç besteci George Antheil’ı Little Review dergisinin eski editörü Margaret Anderson’u tanıştırdı; onları çaya davet etti. Antheil anılarında “Margaret, Ezra’ya benim hakkımda epeyce nutuk atmıştı” der. Gerçekten, Anderson tanışmalarından önce ondan bir dahi olarak söz etmiş ve bu sözleri Pound’u çok etkilemişti.
Muhammed bin Selman’ın yeni ‘Suudluluk’ tahayyülü
Muhammed bin Selman’ın yeni ‘Suudluluk’ tahayyülü Betül Doğan Akkaş Suudi Arabistan bir dönüm noktasında. Yeni Suudluluk tahayyülü, hem vatandaşlarına hem dünyaya farklı bir İslami modernlik yansıtıyor. Ancak bu kimlik politikasının tamamen mekanlar, resmi söylem gibi elit politikası üzerinden başarıya ulaşması beklenemez. MbS’in idealize ettiği Suudluluğun başarısı, Suud halkının bu yeni tarih, miras ve yaşam tarzı anlatılarını nasıl benimseyeceklerine bağlı olacak.
Gazze ve insanlığın vicdanı: Çocuklarımıza bırakacağımız dünya
Çocuklarımıza bırakacağımız dünya Hasan Köse Savaşların bile kuralları vardır. Ancak Gazze’de bu kurallar dahi yok sayılmış, doğrudan siviller hedef alınmıştır. Hayvanlar yalnızca yaşamak için saldırır; insan ise ihtirasın, öfkenin ve egemenlik hırsının körüklediği cinnetle kendi türünü yok etmektedir. Bu tablo, insanlığın hayvanların gerisine düştüğünü göstermektedir.
Çağdaş Nihilizm ve doğurduğu can-sıkıntısı
Çağdaş Nihilizm ve doğurduğu can-sıkıntısı Prof. Dr. İlhami Güler Kur’an, insanların bu kendine yabancılaşmış duruma düşmelerinin sebebini: “Tanrı’nın Unutulması” olarak koyar: “Allah’ı unuttuğu için, Allah’ın da kendilerini kendilerine unutturduğu kimseler gibi olmayın.” (59/19). “Tanrı’yı hatırlamaktan yüz çeviren kişi, dar/sıkıntılı bir hayata mahkûm olur.” (20/124).
Sosyokültürel etkileşim ve kimlik dönüşümleri
Sosyokültürel etkileşim ve kimlik dönüşümleri Dr. Hayati Bice Kültürlenme, kültürsüzleşme ve kültür bozulması kavramları, kültürlerin dinamik ve karmaşık doğasını anlamak için kritik öneme sahiptir. Kültürlenme, iki kültürün teması sonucunda meydana gelen değişimi ve olumlu adaptasyonu ifade ederken, kültürel çeşitlenmeye katkıda bulunabilir. Ancak bu süreç, aynı zamanda kimlik çatışmalarına veya kültürel kayba da yol açabilir.
Barış süreci: Kaygılar ve umutlar
Barış süreci: Kaygılar ve umutlar Prof. Dr. Ahmet Özer Demokrasi ile ekonomi arasında doğrudan bir koordinasyon vardır. Bugünkü ekonomik krizin yegane sebebi enflasyon değil aynı zamanda yapısal sorunlardır. Hukukun mevcut yapısıdır, eğitimin içine düştüğü durumudur, adalete olan güvensizliktir, kutuplaşmayla iç barışın zedelenmiş olmasıdır. Ekonomik kriz bir sonuçtur, sebepleri ortadan kalkmadan o da ortadan kalkmaz.
Türkiye’nin kalkınma çıkmazı: Hedef belirleyen Güney Kore hedefsiz Türkiye
Türkiye’nin kalkınma çıkmazı Yusuf Ziya Özcan Özellikle son 22 yılda, kalkınma stratejisi uzun vadeli hedeflerden uzaklaştı. Kaynakların büyük kısmı altyapı ve inşaat yatırımlarına yöneldi. Kısa vadeli büyüme göstergeleriyle övünülürken yüksek teknoloji, sanayi dönüşümü ve eğitim ihmal edildi. Böylece Türkiye, orta gelir tuzağından çıkış fırsatını kaçırdı; genç nüfusunun dinamizmini üretken bir vizyonla bütünleştiremedi.
Filistin’de çocukluğun yok edilişi
Filistin’de çocukluğun yok edilişi Fatıma Tuba Yaylacı Ne 7 Ekim 2023 öncesi ne de sonrasında, Siyonist yerleşimci sömürgeci devletin Filistinli çocukların gelişimi üzerindeki olumsuz zihinsel, sosyal ve fiziksel etkilerini inceleme ve belgelemede anaakım sağlık, eğitim ve bilim toplulukları üzerine düşeni yapamadı.
Trump’ın yeni dünya düzeni karşısında geri adım atmamak
Trump’ın yeni dünya düzeni karşısında geri adım atmamak Ahmet Davutoğlu ABD Başkanı Donald Trump, dünyayı adeta özel bir şirket gibi yönetmeye kararlı görünüyor; kendini CEO konumuna koyarken diğer liderleri ast olarak görüyor ve yüzyıllardır süregelen diplomatik normları hiçe sayıyor. Avrupa ülkelerini küçük düşürerek ve Türkiye gibi önemli ortakları kenara iterek NATO’nun stratejik bütünlüğünü aşındırıyor.
Türkiye'de hukuk nerede duruyor?
Türkiye'de hukuk nerede duruyor? Mustafa Yeneroğlu Her yılın eylül başında yapılan adli yıl açılışları, hukuk devleti açısından sembolik olduğu kadar, devleti yönetenlerin vicdanını ve gerçekliğini yansıtan bir anlam da taşır. Adalet, yalnızca mahkeme salonlarında cereyan eden bir mesele değildir; o, toplumsal barışın en sağlam harcı, ekonomik istikrarın yegane teminatı ve bireysel özgürlüklerin koruyucu kalkanıdır.
Toplu sözleşme, eski düzen ve kaderimize dönüşen hüsran
Toplu sözleşme, eski düzen ve kaderimize dönüşen hüsran Abdulbaki Değer Milyonlarca insanın telaffuz edilmesi bile aşağılama olan ücretlerle birtakım sözde destek mekanizmaları üzerinden bağımlılaştırıldığı, emeklilerin kahir ekseriyetinin açlık sınırına hatta bu sınırın altındaki rakamlara mahkûm edildiği, çalışanların önemli kesiminin hem birinci hem de ikincil bölüşüm süreçlerinde istismar edildiği, yoksulluğa sistematik şekilde sürüklendiği vahşet düzenini yaşıyoruz.