Ahmet Celal’in hâlâ süren dramı
Yaban”, “Ateşten Gömlek”e göre sosyolojik ve psikolojik tahlilleri bakımından daha başarılı bir roman. Halide Edip’in romanı duygusal...
Halide Edip’in ‘Ateşten Gömlek’i...
Bu yıl, Cumhuriyet’in 100. yıldönümüydü…Bir ara Milli Mücadele’yi konu edinen ilk romanlardan Halide Edip’in “Ateşten Gömlek”i (1922)...
Hız’la gelen...
Modernizmin en önemli niteliği hızdır. Hıza, ilerlemek, çok üretmek, güçlü ve zengin olmak, refah içinde yaşamak için gerek vardı. Bu bağlamda...
Eleştiri ahlâkî bir yükümlülüktür
İnsan aklı, iki temel alana dikkat kesilerek birtakım kanunlara ulaşır. İlk alan, zaman ve mekânda, görünür, duyulur ve dokunabilir olan fenomenler...
Eleştirel şuurun yokluğu
Türkiye’de dindar entelektüellerde gözlemlediğim -aslında dindar kitlenin ana sorunlarından biridir bu- haksızlıklara veya yanlış uygulamalara...
‘Kınar Hanımın Denizleri’
Ece Ayhan’ın ilk şiir kitabının adı “Kınar Hanımın Denizleri” (1959).Şiire ilgisi olanlar bilirler Kınar Hanımı, ama ben bilmeyenler...
Sol edebiyatın suskunluğu
Milletlerin bir kısmının iki türlü vatan coğrafyası var; biri reel olarak yaşadıkları vatan coğrafyası, diğeri ise ütopik vatan ya da kök-vatan…...
İstanbul’un meczupları: Pazarola Hasan Bey
Çoğu şehrin bir meczubu vardır. İstanbul’un da vardı elbette. Sermet Muhtar Alus, “Akşam” gazetesinin 26 Haziran 1932 tarihli nüshasında...
Ali Korna kâğıdına basılmış parlak çocuklar
Ece Ayhan, İkinci Yeni’nin en sıkı şiirlerini yazan şairi. Tarihe, kimi olaylara, şahıslara atıflarla örüyor şiirlerini. Doğal olarak yaptığı...
Esir şehirden cumhuriyete giden yol
Gazze bombalanırken Türkiye, cumhuriyetinin yüzüncü yılına giriyor…Eğer biz de düşseydik, direnmese, dirilmeseydik şimdi zulüm altında inliyor...
Galiplerin yazdığı tarihi okumanın rahatlığı
Dostum! Kimsin bilmiyorum ama sana yazıyorum. Ve tanımadığım herkese…Ben doğdum doğalı Ortadoğu kan deryası, Hazar’ın öte yanı da öyle....
Filistin’in trajedisi
Simon Sebag Montefiore “Kudüs” (Çev. Cem Demirkan, Pegasus Yay., 2016) adlı kitabında M.S 70’te Romalı Titus’un Kudüs’ü kuşattığını...
Kemal Bilbaşar’ın bunaldığı karanlık
Ahmet Oktay, Fethi Naci, A. Ömer Türkeş ve Selim İleri, roman eleştirisinde terazileri sağlam yazarlar. Hepsi Kemal Bilbaşar’ın 1943’te basılan...
Din devlet ilişkileri ve “Cennetten Gelen Çocuk” filmi
Dinin ahlâki prensipler bütünü olarak insanı huzur ikliminde tuttuğu bir gerçek. Ama istenirse kitleleri kontrol etmek ve yönlendirmek için etkili...
Ağaoğlu’nun âşina olduğu Fuat Köprülü
Hatıralar, sübjektif yazılardır. Yazanın dünya görüşü, inançları, kırgınlıkları, kızgınlıkları, sevdikleri, sevmedikleri bir şekilde...
‘Bir Tereddüdün Romanı’ndaki Peyami Safa
Modernizmin en önemli sonuçlarından biri ruhsal buhran bence. Her ne kadar teknolojik anlamda bir refah ve kolaylık sağlasa da insanî özü bastırması,...
Namık Kemal’in trajedisi
Bugün biraz Namık Kemal’den bahsedelim.Kemal, Topal Osman’ın torununun torunudur. Taha Toros’un belirttiğine göre Topal Osman Paşa’nın oğlu...
İsmet Özel’in şiiri
İsmet Özel’in şiirini ‘soylu bir uyumsuzluk’ içerdiği için severim ben. Alışılmış, ortalama algıya hitap etmediği, bilinçli olarak...
System Crasher, can kırığı, cam kırığı
2019 yılı yapımı bir film “System Crasher”… Türkçe’ye “Oyunbozan” diye çevrilmiş.Bakımevlerinde, rehabilitasyon merkezlerinde sisteme...
The Fountain, ölüm dirimin eşiğidir
Bugün yine bir filmden, dinî ve mitolojik ögeler içeren, ölüm ve diriliş temasını işleyen bir filmden söz edeceğim: The Fountain, Kaynak. 2006...
‘Das Leben der Anderen’de devlet ve sanat
Das Leben der Anderen”, 2006 yapımı bir Alman filmi. Türkçe’ye “Başkalarının Hayatı” diye çevrilmiş.Etkileyici bir film. Yıl 1984, yer...
‘Beau is afraid’ insan ruhunun karanlık dehlizleri
Bugünkü yazımda Ari Aster’in “Beau is afraid” filminden bahsedeceğim.Aster, korku filmleriyle tanınmış bir yönetmen. Ama daha önce de yazdığım...
Kemal Tahir’in tarihi romanları sadece bir kurgusal eser mi?
Tarihi romanla tarih bilimi arasında elbette fark var. Tarihî roman kurgusaldır sonuçta. Ama bu, her tarihi roman için geçerli değil. Çünkü bazı...
Birinci Dünya Savaşı’na bizi İttihatçılar mı sürükledi?
Kemal Tahir’i önemserim ben. Tarihimizdeki birçok olaya ters bakar çünkü. Egemen tarihi sorgular. Mesela “Yol Ayrımı”nda İttihatçı Dr....
“Midsommar” bir inanç karnavalı, bir psikolojik gerilim
Ari Aster, korku filmleriyle tanınmış bir yönetmen.Bugün onun “Midsommar” adlı filminden bahsedeceğim. Öncelikle “Midsommar”ın alışılmış...
‘La Haine’, düşerken değil çarpınca idrak edilir
XX. yüzyıl bir göçler çağı. Savaşlar, iç çatışmalar, ekonomik krizler, baskılar, âfetler sebebiyle insanlar yurtlarını terk edip başka...
Camus’nün Düşüş’ü, masalın yıkılışı
Albert Camus’nün “Düşüş”ü (Çev. Hüseyin Demirhan, Can Yay., 2019) bir günah çıkarma, itiraf öyküsü gibidir. Bir zamanlar Paris’te...
Mustafa Kutlu’yu farklı kılan...
1970’li yıllarda yayımladığı “Ortadaki Adam” ve “Gönül İşi” adlı eserleriyle edebiyata adım atmıştı Mustafa Kutlu. Ondan sonra...
Kemal Tahir’in romanları sadece bir antitez mi?..
Tarihî roman, geçmişteki bazı olay ve kişileri, o zaman ve mekân içinde canlandırmaktan ibaret değil elbet. Olay ve kişilerin belgelere uygun...
George Orwell’ın filolog Syme’i ve bizim Syme’ler...
George Orwell’ın “1984”ünde (Çev. Celal Üster, Can Yay., 2011) Syme adlı bir filolog var. Totaliter devletin spesifik uzmanı!.. Geçen hafta...
Evrensel şairden spesifik uzmana...
Entelektüel, bilim, hakikat ve iktidar, birbirleriyle ilişkili kavramlar… Ama zamanın siyasi ve sosyal şartlarına göre bu kavramların tanımı...
Hakikat krizi ve mağaradakiler...
İnsanın hakikatle ezelden beri ilişkisi var. Ve herhâlde onu yaşatan asıl güç de hakikatle kurduğu o varoluşsal bağ. Bu, Mevlâna’nın Mesnevi’sindeki...
Muhafazakâr tepkinin köklerindeki kromozomlar
Ülkemiz, önemli bir süreçten geçiyor. Neredeyse herkes işi gücü bırakıp seçime odaklandı, bu siyasi ve psikolojik atmosfer hepimizi...
‘Yağmur Beklerken’de politik korku
Bu yazıyı seçimlerden bir gün önce yazıyorum. Sonuç ne olur bilmem ama siz okurken artık her şey belli olacak. Ne olursa olsun ülkemiz için...
Ney ile mey arasında
Bu başlığı Neyzen Tevfik için attım. Çünkü mizacı bu iki nesnenin sembolize ettiği bir kültürün meyvesi idi. Ama önce şunu söyleyeyim;...
Barbarları beklerken...
Uluslaşma ve devletleşmenin ana amacı, dairesi içine aldığı insanları ‘biz’ yapmaktır. Çünkü farklılıkların en alt düzeye indirilmesi,...
‘Kurt Kanunu’
Oldukça sert, hatta yer yer kanlı bir iktidar mücadelesine sahne olmuştur yakın tarihimiz. Hâli ve istikbali inşa eden geçmiştir denir, doğrudur....
‘Politikada 45 Yıl’ın satır araları...
Seçime doğru gidiyoruz…Fırsat düştükçe hatıra kitaplarını okuyorum. Geçen hafta bahsetmiştim, Yakup Kadri’nin “Politikada 45 Yıl”ını...
Yakup Kadri’den bir anı: Menderes’in yazara saygısı
Yakup Kadri’nin “Politikada 45 Yıl”ından bahsedeceğim bugün. Önemli bir eser. Çünkü yazar, Cumhuriyet’in kurucu kadrosundan, Atatürk’ün...
İlhan Berk’in trajedisi
Şairlerin çoğu yaralıdır bence. Hatta modern şiir, büyük ölçüde o yaradan beslenir. Bu açıdan bakılınca şiirin yanlışlardan doğduğunu...
Osmanlı’nın fotoğrafçıları
Bu hafta eski İstanbul’da dolaşmak istedi canım. Fotoğrafçılar aklıma geldi. Eski gazeteler arasında dolaşırken rastlamıştım onlara. İstanbul’daki...
Bir seyr ü süluk öyküsü ‘Gariplerin Kitabı’
İskoç yazar Ian Dallas’ın eseri “Gariplerin Kitabı” (Çev. İsmet özel, Şûle Yay., 2012). Ian Dallas, Abdulkadir Es-Sûfî’nin Müslüman...
Bize çok gelen şair!
Bilinçaltı, insanın bastırdığı, örttüğü şeyleri sakladığı en mahrem, en karanlık odası bence. Korkular, kaygılar, arzular ve hırslarla...
Siyasette yalan
Tanpınar’ın “Saatleri Ayarlama Enstitüsü” bir yalandır. Romanın kahramanı zavallı Hayri İrdal, kurdukları ‘ayar enstitüsü’nün aslında...
Kan kentleri...
Ölüm o kadar yayıldı ki, o kadar ağır ki… Havada, toprakta, suda, ateşte, sanki her yanda. Bir fırtına gibi, pencerenin kenarlarından, kapının...
Unamuno iman, aşk ve umut
Miguel de Unamuno bilge ve mistik bir yazar. “Sis”i, “Satranç Ustası Don Sandalio’nun Romanı”nı okurken fark etmiştim bunu. “Hayatın...
Istırabın dili
Ne büyük acı ya Rabbi!.. Önce pandemi, sonra deprem! Ne yapacağımızı şaşırdık, ruh hâlimiz allak bullak!.. Kimi zaman sinir buhranları geçiriyor,...
Yazar, dış müdahalelere boyun eğerse...
Sanat eseri, siparişle, buyrukla ya da okurların isteği gözetilerek vücuda getirilmez. Eser üzerinde zamanın, mekânın, siyasi, sosyal ve psikolojik...
