Salih Cenap Baydar Köşe Yazıları, Analiz ve Değerlendirmeleri
Adalet bir kelimedir
Matrix Revolutions filminin insanı temsil eden kahramanı Neo, hapis kaldığı garip tren istasyonunda yapay zekâlı bir program olan Rama-Kandra ile...
Kalabalık, suçu aklamaz
Nazi rejiminin yıkılmasının ardından Almanya’da cevap bekleyen zor sorular vardı. Alman halkı, kendi adına işlenen suçlardan ne kadar sorumluydu?...
Sandık, vicdanı aklamaz
İsrail’deki seçim sonuçları üzerine düşünceler.Bir suçu yargılanamaz hâle getirmenin en etkili yollarından biri, onu kalabalıkların arkasına...
Korkunun prangaları
Bir toplumu istismar etmenin en kolay yollarından biri, onu dört bir yanının düşmanlarla çevrili olduğuna inandırmaktır.Yönettiğiniz insanların...
Kitleler altından putlarla nasıl soyulur?
Hz. Musa’nın Sina Dağı’ndan dönüşü gecikince Samiri, kalabalıktan topladığı altınlardan bir buzağı heykeli döktü.Ve İsrailoğulları...
Kötülüğe dayanıklı bir devlet nasıl kurulur?
Bir önceki yazımda “Kapasitesi yüksek, keyfiliği düşük bir devlet nasıl tasarlanır?” diye sormuştum.Bu yazıda cevabı aramaya başlıyorum....
Kapasitesi yüksek, keyfiliği düşük bir devlet nasıl kurulur?
İçinde doğup büyüdüğümüz dünyanın kurallarını hâlâ “doğal” ve “normal” sayıyoruz.Kafamızda devlete, eğitime, iş hayatına dair...
Üç kuruşa satılan büyük hayallere müşteri olmak
Sürekli fakirleşen insan, bir noktadan sonra önünü göremez olur.Bir zamanlar yürünebilir gördüğü yollar, aşılmaz yokuşlara dönüşmeye...
İtiraz ettin de ne oldu?
Bir Sivas türküsünde geçer: “İnsan kısım kısım, yer damar damar...”Âşık Veysel, o “kısım kısım” insanın anlaşmazlıklarının...
Başkasının yanlışı, bizimkini temize çıkarmaz
İnsan zihni mukayese yaparak çalışır.Bir şeyin pahalı mı ucuz mu, iyi mi kötü mü, hızlı mı yavaş mı olduğunu anlamak istediğimizde, onu...
Atomize zamanlar ve rayihasız hayatlar: Disenkroni
Hayatı, bizden önceki nesillerin hiç tecrübe etmediği bir hızda yaşıyoruz.İşlerimizi saniyeler içinde hallediyor, binlerce kilometrelik mesafeleri...
Alparslan Kuytul neden hem önemli hem kıymetli bir figürdür?
Bazı bilimsel deneyler, insanların bir tür adalet hissiyle doğduklarına dair ipuçları veriyor.Belki de dinlerin “fıtrat” dediği şeyin bir...
Seni sevmeyen ölsün
Alin Ozinian, Sevan Nişanyan’ı VIA TV’de İran’ı konuşmak üzere konuk etti. Programda İran’ın konuşulacağını duyan birçok sosyal medya...
Silahlar adaletin sesinin duyulması için susmalı
PKK’nın kendisini feshettiğini açıklamasının ardından iktidar Meclis’e silah bırakma sürecinin teknik ve hukuki çerçevesini düzenleyen...
Denizdeki balıklar denizi neden fark etmez?
Prof. Dr. İlhami Güler Hoca’nın Karar gazetesinde yayınlanan “Dindar/muhafazakâr”ların ahlakı neden zayıf?” başlıklı yazısına gelen...
Hakikati kim öldürüyor?
Bu yazıdan önceki iki yazımda, çoğu zaman hakikati aramak yerine, kimliğimiz haline getirdiğimiz inançlarımızı korumaya çalıştığımıza...
Hakikatin yeni rahipleri
Bir önceki yazımda, insanların çoğu zaman hakikati aramak yerine kimlik ve inançlarıyla örtüşen bilgileri sorgulamadan kabul ettiklerini anlatmıştım....
Hakikati aramıyoruz, inandığımızı savunuyoruz
Pek çok insanın bir hakikat arayışı yoktur.Çünkü inandıklarının, hakikatin ta kendisi olduğundan şüpheleri yoktur.O yüzden de ömürlerini,...
Oportünizm treninin vagonlarında yitirilen güven
Dün eleştirdiği görüşleri bugün savunan, geçen ay sövdüğü adamı bu ay göklere çıkaran, bir yıl önce “asla kabul edilemez” dediği...
Dokunulmazlık talebi özgürlüğün sonudur
Her ülkede “ofansif mizah” yapan stand-up’çılar var.Fakat bizdekilerin işi zor.Kırılganlıkta adeta birbirimizle yarışıyoruz.İnançlarımızla...
Kılavuzu algoritma olanın
Yaşadıklarımızı izah etme çabasındaki düşünürlerin sık sık gönderme yaptıkları iki distopya vardır: George Orwell’in 1984’ü ve Aldous...
Kırılgan biz: Kolektif narsisizm ve güç arayışı
Türkiye'de siyasi tartışmalar çoğunlukla liderlerin etrafında döner: Kim iktidara gelecek, kim düşecek, kim kurtaracak, kim mahvedecek?Bu soruların...
Şu “Biz” dediklerimiz
“Biz”…Bu ülkede en çok kullanılan ama en az tarif edilen kelimelerden biri.Her gün biri çıkıp “biz” adına konuşuyor.Siyasetçiler, kanaat...
Küçük Hesaplara Dalıp Tsunamiyi Unutmak
Türkiye’de siyaset okuması maalesef kronik bir yanılgının tutsağı. Siyasi liderlerin yükselişiyle coşkuya kapılıyor ya da karamsarlığa...
Sana benim gibi bakmayanın mezarını kazacağım!
Tarık Çelenk’in “Medreselerden neden Kant ve Hegel çıkmaz?” sorusuna cevap aradığı YouTube söyleşisinde Mehmet Çelik çok ilginç bir zihniyet...
Rakip yoksa lig de yoktur
Ekranlarda hızlıca akıp giden gündemin içinde yeterince fark edilmeyen ama toplumun temellerini derinden sarsan dehşet verici bir kırılma yaşıyoruz.İktidarın...
Sömürgeciliği anlatırken gerçeği kaçırmak
Edward Said’in Oryantalizm kitabının yayımlanmasının üzerinden neredeyse yarım asır geçti. O günden bu yana postkolonyalizm, Batı üniversitelerinde...
Askerimin, Polisimin Yanındayım Derken
1999 yapımı Yeşil Yol (The Green Mile) filmi, ünlü yazar Stephen King’in aynı isimli romanından uyarlanmıştır.Romanda “Percy Wetmore” adında,...
Cehennemin elitlerine komşu olmak
Meşhur “Breaking Bad” dizisi, mütevazı kimya öğretmeni Walter White’ın akıllı, dürüst ve merhametli bir baba olmaktan çıkıp korkunç...
Bu canavarla nasıl savaşacağımızı bilmiyoruz
Palantir, Yüzüklerin Efendisi romanında, iletişim ve uzak görüş için kullanılan ‘Gören Taşların’ adıydı.Veriyi gözetim gücüne, gözetimi...
Dehumanizasyon: Zulmedebilmek için insanlıktan çık(ar)mak
ABD ordusunda bir pilot olduğunuzu hayal edin.Bir gün komutanınızdan bir talimat geliyor: “İran’da şu hedefi bombalayacaksın”.Bakıyorsunuz,...
Zelig sendromu: Kimliksizliğin kalabalığı
Woody Allen’ın 1983 yapımı kült filmi “Zelig”, sinema tarihinin en ilginç karakterlerinden birini tanıştırır bize: Leonard Zelig.Zelig,...
Azgın azınlığın kıyamet düşleri
John Hagee, Amerikalı bir evanjelist papaz, ekran vaizi (televangelist) ve yazar.Hristiyan Siyonizmi’nin güçlü savunucularından biri.Hristiyanlara,...
Zihnimizdeki putları kırmak mümkün mü?
İngiliz filozof ve bilim adamı Francis Bacon, 1620’de yayımladığı Novum Organum kitabında, insan zihninin hakikati algılamasını engelleyen...
Yobazlığın psikolojisi
“Yobazlık” genellikle dini inançları körü körüne ve sorgulamadan savunmayla ilişkilendirilse de, hayatın her alanında görülebilen katı...
Düşmanına muhtaç bir kimlik: İslamcılığın çıkmazı
Türkiye’de ideolojilerin fedailiğine soyunanların çoğu kendisini, “neye karşı olduğuyla” tanımlar; kendi tezlerinden önce hangi düşmanların...
Toplumun kanseri: Irkçılık ve mezhepçilik
Sosyal medya, yaş, cinsiyet veya eğitim farkı gözetmeksizin herkese sesini kitlelere duyurma gücü verdi.Hemen her gelişmeyle ilgili “fikirlerini”...
Tekkeden Tik-Tok’a, dergâhtan stadyuma
Kadın-erkek, genç-yaşlı, inançsız-inançlı herkesin kulağına ve diline adeta yapışan bir müzikal tekerleme, 2026 yılının Ramazan’ına...
Robotlar bizden daha Müslüman olabilir mi?
“Kesinliğin hapishanesinden kurtulmak” başlıklı yazımda, Alman bilim adamı Thomas Bauer’in “Müphemlik Kültürü ve İslam” kitabında...
Kesinliğin hapishanesinden kurtulmak
Gençlik yıllarında insan, hayatın karmaşıklığı karşısında tutunacağı kesin, mutlak ve değişmez kurallar arıyor.Dindar ya da ideolojik...
Adaletin pusulası duygu mu ilke mi?
Adaletsizliklerle dolu bir dünyada yaşıyoruz.Yoksulluktan yatağa aç gönderilen çocuklar, çok düşük ücretlerle çalışmaya mahkum gençler,...
Kendi yalanlarının prangasında yaşamak
Yuhanna İncili’nde şöyle ilginç bir bölüm var:İsa kendisine iman etmiş olan Yahudiler’e “Eğer benim sözüme bağlı kalırsanız, gerçekten...
Patinaj illüzyonu
Erken sayılacak bir yaşta kaybettiğimiz çok kıymetli düşünürümüz rahmetli Prof. Dr. Vehbi Başer Hoca, uzun sohbetlerimizden birinde, ülkemizin...
Zorbalığın gece yarısı, iradenin şafağı
ABD, Venezuela’ya hukuksuz müdahalesiyle sadece bir ülkenin egemenliğine değil, insanlığın vicdan birikimine ve hukuk idealine ağır bir darbe...
Cündioğlu, Bilici ve Nişanyan’ı buluşturan Nihilizm: Hakikat mi, teslimiyet mi?
Trump’ın uluslararası hukuku çiğneyerek egemen bir devletin liderini derdest ettirmesi, sadece jeopolitik bir sarsıntı yaratmadı; yaygın bir...
Hak edilmeyen unvanın hükmü yoktur
Erkek ya da kadın, uzun ya da kısa, Türk, Kürt ya da Eskimo olarak dünyaya gelmiş olmamız konusunda herhangi bir katkımız söz konusu değildir.Bunların...
Dostoyevski’nin köpeği ejderhaya dönüşünce
Büyük Rus filozof ve romancı Fyodor Mihayloviç Dostoyevski, “Ölüler Evinden Anılar” adlı otobiyografik eserinde bizzat şahit olduğu bir hapishane...
Çürümenin kokusu: Tefessüh, dekadans, yozlaşma
Artık neredeyse rutinleşen ahlaki, hukuki, siyasi skandallar, toplumun tefessüh ettiği kanaatini hızla yaygınlaştırıyor.Tefessüh Arapça. İçten...
